9 वा राष्ट्रीय पोषण माह 9 सप्टेंबरपासून सुरू, ‘हमारी अंगणवाडी, हमारी जिम्मेदारी’ मुख्य थीम

नवी दिल्ली : कुपोषणाविरोधात जनजागृती आणि पोषणाला लोकचळवळीचे स्वरूप देण्यासाठी यंदाचा 9 वा राष्ट्रीय पोषण माह 9 सप्टेंबर 2026 पासून सुरू होणार आहे. उत्तर प्रदेशातील वाराणसी येथील रुद्राक्ष इंटरनॅशनल कोऑपरेशन अँड कन्व्हेन्शन सेंटरमध्ये या अभियानाचा शुभारंभ होणार आहे. यंदाची मुख्य थीम ‘हमारी आंगनवाड़ी, हमारी जिम्मेदारी’ असून, अंगणवाडी केंद्रांबाबत समाजाची सामूहिक जबाबदारी आणि सहभाग वाढवण्यावर भर दिला जाणार आहे.

राष्ट्रीय पोषण माह 2026 अंतर्गत आहारातील विविधता आणि पुरेसे प्रथिने, ताजे व पौष्टिक गरम शिजवलेले अन्न, समुदायाचा सहभाग, बालकांच्या पोषणासोबतच बौद्धिक विकास आणि मातृ आरोग्य या प्रमुख मुद्द्यांवर जनजागृती केली जाणार आहे. अंगणवाडी केंद्रांमध्ये पौष्टिक पदार्थांच्या पाककृतींचे प्रात्यक्षिक, पोषण मेळावे, प्रथिनयुक्त आहाराबाबत जनजागृती आणि भोजनाच्या गुणवत्तेची तपासणी अशा विविध उपक्रमांचे आयोजन केले जाणार आहे.

यंदाच्या पोषण माहमध्ये प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना (PMMVY) च्या दहाव्या वर्षानिमित्तही विशेष उपक्रम राबवले जाणार आहेत. पात्र गर्भवती आणि स्तनदा महिलांची 100 टक्के नोंदणी, योजनेच्या लाभांबाबत जनजागृती आणि थेट लाभ हस्तांतरणाला गती देण्यावर भर दिला जाणार आहे.

देशभरात 14 लाखांच्या जवळ अंगणवाडी केंद्रे

पोषण व्यवस्थेचा विस्तार लक्षात घेता देशभरात अंगणवाडी केंद्रांचे मोठे जाळे कार्यरत आहे. 31 जुलै 2026 पर्यंत देशात सुमारे 13.99 लाख अंगणवाडी केंद्रे आणि 13.30 लाख अंगणवाडी कर्मचारी कार्यरत असून, जवळपास 8.94 कोटी लाभार्थ्यांपर्यंत या यंत्रणेमार्फत विविध सेवा पोहोचत आहेत. यामध्ये 6 महिने ते 6 वर्षे वयोगटातील 7.2 कोटींहून अधिक बालकांचा समावेश आहे. तसेच सुमारे 1.1 कोटी गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांपर्यंतही पोषणविषयक सेवा पोहोचत आहेत.

‘पोषण ट्रॅकर’मधून डिजिटल देखरेख

अंगणवाडी सेवांचे निरीक्षण आणि लाभार्थ्यांची माहिती अद्ययावत ठेवण्यासाठी पोषण ट्रॅकर हे डिजिटल व्यासपीठ वापरले जात आहे. मार्च 2021 मध्ये सुरू झालेल्या या प्रणालीच्या माध्यमातून अंगणवाडी केंद्रांची स्थिती, बालकांची उपस्थिती, पूर्वप्राथमिक शिक्षण उपक्रम आणि बालकांच्या वाढीचे निरीक्षण यासह विविध बाबींवर लक्ष ठेवले जाते.