महाराष्ट्रातील ‘या’ गावात लग्नच लागत नाहीत, जाणून घ्या रहस्य!
महाराष्ट्रातील या गावात शेकडो वर्षांपासून एक अनोखी परंपरा जपली जाते. गावात लग्नाचे मंगलाष्टकही म्हटले जात नाही आणि लग्नमंडपही उभारला जात नाही. अखेर अशी काय आहे या परंपरेमागची कहाणी? रेणुकामातेच्या या रहस्यमय कथेशी याचा काय संबंध आहे? जाणून घ्या या अनोख्या गावाची रंजक आख्यायिका.
महाराष्ट्रातील छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्याच्या पैठण तालुक्यातील चौंढाळा (चोंढाळा) गावात शेकडो वर्षांपासून एक आगळीवेगळी परंपरा चालत आली आहे. या गावात मुला-मुलींचे लग्न कधीच गावात लावले जात नाही.
लग्नसमारंभ गावाच्या वेशीबाहेर, सुमारे दोन किलोमीटर दूर असलेल्या मारुती मंदिर परिसरात पार पाडले जातात. ही प्रथा आजही कायम आहे.
गावाची ग्रामदैवत रेणुका देवी (रेणुकामाता) आहे. गावकऱ्यांच्या मते ही देवी कुमारी (अविवाहित) आहे. तिचा आदर राखण्यासाठी आणि तिचा कोप होऊ नये म्हणून गावात मंगलाष्टके म्हणत नाहीत किंवा लग्न मंडप उभारला जात नाही. मंदिर पुजारी आणि स्थानिकांच्या मते ही परंपरा पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेली आहे.
स्थानिक आख्यायिकेनुसार, एका असुराला (राक्षसाला) रेणुका देवीशी लग्न करायचे होते. देवीला लग्न नको होते, तरीही असूर लग्नासाठी गावात येत होता. देवीने अट घातली की गावाजवळून वाहणाऱ्या गोदावरी नदीचे पात्र एका रात्रीत गावात वळवून आणावे. असूर मोठ्या वऱ्हाडासह कामाला लागला. मात्र भीमाने गोदावरीला लाथ मारली, त्यामुळे पाणी गावाकडे आणता आले नाही.
शेवटी असूर आणि संपूर्ण वऱ्हाड दगडात रूपांतरित झाले. हे दगड (शिळा) आजही गावाच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात पडलेले आहेत आणि त्यांचा कोणताही वापर केला जात नाही. त्यामुळे देवी अविवाहित राहिल्याचा मान ठेवत गावात लग्न होत नाहीत, असे गावकरी सांगतात.
ही सर्व माहिती स्थानिक लोकांची श्रद्धा आणि आख्यायिकांवर आधारित आहे. याचा उद्देश केवळ माहिती देणे असून, याला शास्त्रीय प्रमाण मानू नये.
