Kartik Purnima 2026: स्नान-दानापासून दीपदानापर्यंत, कार्तिक पौर्णिमेला आवर्जुन करा ही 5 शुभ कामं!
Kartik Purnima : हिंदू धर्मात कार्तिक पौर्णिमेला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी स्नान, दान आणि दीपदान करण्याची परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी काही खास कामे केल्याने भगवान विष्णू, माता लक्ष्मी आणि भगवान शिव यांची कृपा प्राप्त होते.

कार्तिक पौर्णिमेला हिंदू धर्मात विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पौर्णिमेला हा सण साजरा केला जातो. या दिवशी स्नान, दान, पूजा आणि दीपदान करण्याला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, याच दिवशी भगवान शिवाने त्रिपुरासुराचा वध केला होता. या विजयानंतर देवतांनी दिवे लावून उत्सव साजरा केला होता. यालाच देव दिवाळी असे म्हटले जाते. त्यामुळे वाराणसीसह देशातील अनेक ठिकाणी या दिवशी नदीच्या घाटांवर दिवे लावण्याची परंपरा आहे. कार्तिक पौर्णिमेला भगवान विष्णू, माता लक्ष्मी आणि भगवान शिव यांची पूजा करणे, पवित्र नदीत स्नान करणे, दीपदान आणि दानधर्म करणे शुभ मानले जाते. या दिवशी कोणती ५ कामे आवर्जून करावीत, जाणून घेऊया.
सकाळी स्नान करून सूर्यदेवाला अर्घ्य द्या
कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे. शक्य असल्यास पवित्र नदीत स्नान करावे. नदीत जाणे शक्य नसल्यास अंघोळीच्या पाण्यात थोडे गंगाजल मिसळून स्नान करू शकता. त्यानंतर तांब्याच्या कलशात स्वच्छ पाणी घेऊन त्यात लाल फुलांच्या पाकळ्या, अक्षता आणि थोडे कुंकू मिसळावे. सूर्यदेवाच्या दिशेने तोंड करून हळूहळू जल अर्पण करावे. यावेळी ‘ॐ सूर्याय नमः’ या मंत्राचा जप करावा. धार्मिक मान्यतेनुसार, सूर्यदेवाची पूजा केल्याने जीवनात ऊर्जा, सकारात्मकता आणि आत्मविश्वास टिकून राहतो.
गणेश पूजनानंतर भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची आराधना करा
कोणत्याही शुभ कार्याची सुरुवात भगवान गणेशाच्या पूजेने करणे शुभ मानले जाते. त्यामुळे कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशीही सर्वप्रथम गणेशाची पूजा करावी. त्यानंतर भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची आराधना करावी. या दिवशी दक्षिणावर्ती शंखाने भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीचा अभिषेक करण्याची परंपरा आहे. अभिषेक करताना ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्राचा जप करावा. भगवान विष्णूंना तुळशीची पाने आणि मिठाई, तर माता लक्ष्मीला सुगंधी फुले अर्पण करावीत. शेवटी आरती करून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी.
शिवलिंगावर जल, दूध आणि पंचामृत अर्पण करा
कार्तिक पौर्णिमेला त्रिपुरारी पौर्णिमा असेही म्हटले जाते. या दिवशी भगवान शिवाची पूजा आणि अभिषेक करण्याला विशेष महत्त्व आहे. सकाळी किंवा पूजेच्या वेळी शिवमंदिरात जाऊन शिवलिंगावर जल आणि दूध अर्पण करावे. त्यानंतर दूध, दही, तूप, खडीसाखर आणि मध यांपासून तयार केलेल्या पंचामृताने अभिषेक करावा. अभिषेक झाल्यानंतर पुन्हा स्वच्छ जल अर्पण करावे. भगवान शिवाला बेलपत्र, फुलांची माळ आणि धोतरा अर्पण करावा. शिवलिंगावर चंदन लावून दिवा प्रज्वलित करावा. यावेळी ‘ॐ नमः शिवाय’ या मंत्राचा जप करून आरती करावी.
गरजू व्यक्तींना धान्य, कपडे आणि उबदार वस्तूंचे दान करा
कार्तिक पौर्णिमेला स्नान आणि पूजेप्रमाणेच दानधर्मालाही विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी आपल्या क्षमतेनुसार गरजू व्यक्तींना गहू, तांदूळ, डाळी आणि इतर खाद्यपदार्थांचे दान करावे. याशिवाय कपडे, चप्पल आणि धनाचे दान करणेही शुभ मानले जाते. नोव्हेंबर महिन्यात थंडी वाढू लागते. त्यामुळे गरजू व्यक्तींना ब्लँकेट, स्वेटर आणि शाल यांसारख्या उबदार कपड्यांचे दान करू शकता. तसेच भुकेल्या व्यक्तीला अन्नदान करणेही पुण्याचे मानले जाते.
गोसेवा करा आणि दीपदान करा
कार्तिक पौर्णिमेला गोसेवा आणि दीपदान करण्यालाही विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी गोशाळेत जाऊन गायींना हिरवा चारा खाऊ घालावा. आपल्या क्षमतेनुसार गोशाळेला आर्थिक मदतही करू शकता. संध्याकाळी प्रदोष काळात घरातील देवघरात आणि आजूबाजूच्या परिसरात दिवे लावावेत. देव दिवाळीनिमित्त नदी, तलाव किंवा पवित्र जलाशयाच्या काठावर दीपदान करण्याचीही परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी दीपदान केल्याने जीवनात सुख-शांती आणि शुभता येते.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)