व्यापाऱ्यांसाठी का खास असते लाभ पंचमी? जाणून घ्या या दिवशी खातेवहीची पूजा करण्यामागचं कारण

दिवाळीचा सण संपल्यानंतर येणाऱ्या लाभ पंचमीला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे. हा दिवस सुख-समृद्धी, सौभाग्य आणि व्यवसायातील प्रगतीचे प्रतीक मानला जातो. विशेषतः व्यापारी वर्गासाठी हा दिवस अत्यंत शुभ मानला जातो. या दिवशी भगवान गणेश आणि देवी लक्ष्मीची पूजा करण्यासोबतच नवीन खातेवहीचे पूजन करण्याची परंपरा आहे. गुजरात आणि राजस्थानमधील व्यापारी वर्गात या सणाचे विशेष महत्त्व पाहायला मिळते. लाभ पंचमीला नवीन कामकाजाची सुरुवात केल्याने व्यवसायात भरभराट होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे.

कधी आहे लाभ पंचमी?

पंचांगानुसार, दरवर्षी कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या पंचमी तिथीला लाभ पंचमी साजरी केली जाते. २०२६ मध्ये हा सण शनिवार, १४ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाणार आहे. उदय तिथीनुसार, १४ नोव्हेंबर रोजी सूर्योदयाच्या वेळी पंचमी तिथी असल्यामुळे याच दिवशी पूजा आणि धार्मिक विधी केले जातील.

लाभ पंचमी २०२६ शुभ मुहूर्त

• पंचमी तिथी प्रारंभ: १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी रात्री ८ वाजून ४२ मिनिटांनी • पंचमी तिथी समाप्त: १४ नोव्हेंबर २०२६ रोजी रात्री ११ वाजून २३ मिनिटांनी • सकाळी लक्ष्मी-गणेश पूजेचा मुहूर्त: सकाळी ६ वाजून ४३ मिनिटे ते १० वाजून १८ मिनिटे • अभिजित मुहूर्त: सकाळी ११ वाजून १२ मिनिटे ते ११ वाजून ५६ मिनिटे • विजय मुहूर्त: दुपारी १ वाजून २३ मिनिटे ते २ वाजून ७ मिनिटे

लाभ पंचमी का साजरी केली जाते?

दिवाळीच्या उत्सवानंतर नवीन कामकाज आणि व्यवसायाची शुभ सुरुवात करण्याचे प्रतीक म्हणून लाभ पंचमी साजरी केली जाते. ‘लाभ’ म्हणजे फायदा किंवा प्रगती. या दिवशी भगवान गणेश आणि देवी लक्ष्मीची पूजा केल्याने घरात सुख-समृद्धी नांदते आणि व्यवसायात आर्थिक प्रगती होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे. त्यामुळे व्यापारी वर्गासाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. लाभ पंचमी साजरी करण्यामागे काही धार्मिक आणि पारंपरिक कारणे आहेत.

नवीन व्यवसाय आणि कामकाजाची सुरुवात

दिवाळीच्या काळात अनेक व्यापारी आपली दुकाने आणि व्यावसायिक प्रतिष्ठाने बंद ठेवतात. त्यानंतर लाभ पंचमीपासून नव्या वर्षाच्या कामकाजाला विधिवत सुरुवात केली जाते. या दिवशी दुकाने आणि कार्यालयांची सजावट करून पूजा केली जाते. तसेच नवीन कामे सुरू करण्याचा संकल्प केला जातो.

खातेवहीचे पूजन

व्यापाऱ्यांसाठी लाभ पंचमीचा सर्वात महत्त्वाचा विधी म्हणजे खातेवहीचे पूजन. याला ‘चोपडा पूजन’ असेही म्हटले जाते. या दिवशी नवीन खातेवहीवर ‘शुभ’ आणि ‘लाभ’ असे लिहून ती भगवान गणेश आणि देवी लक्ष्मीसमोर ठेवली जाते. असे केल्याने वर्षभर व्यवसायात लाभ आणि भरभराट राहते, अशी श्रद्धा आहे.

देवी लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची कृपा

लाभ पंचमीच्या दिवशी धनाची देवी लक्ष्मी आणि विघ्नहर्ता भगवान गणेशाची विशेष पूजा केली जाते. देवी लक्ष्मीकडे धन आणि समृद्धीची, तर भगवान गणेशाकडे कामातील अडथळे दूर होण्याची प्रार्थना केली जाते. काही धार्मिक परंपरांमध्ये या दिवशी देवी सरस्वतीच्या पूजेलाही महत्त्व दिले जाते.

जैन धर्मात ज्ञान पंचमीचे महत्त्व

जैन समाजात लाभ पंचमी हा दिवस ‘ज्ञान पंचमी’ म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी धार्मिक पुस्तके, शास्त्रे आणि ज्ञानाशी संबंधित साहित्याची पूजा केली जाते. ज्ञानाची आराधना केल्याने जीवनात योग्य मार्गदर्शन आणि सकारात्मकता मिळते, अशी मान्यता आहे.

(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)