LIC शेअर 50 टक्क्यांनी कोसळला की ही फक्त अफवा? समजून घ्या बोनस इश्यूचे संपूर्ण गणित
भारतीय आयुर्विमा महामंडळाच्या (LIC) शेअरमध्ये आज अचानक 50 टक्क्यांची मोठी घसरण झाल्याचे दिसून आले. मात्र, ही कोणतीही पडझड नसून कंपनीच्या 1:1 बोनस इश्यू मुळे झालेला तांत्रिक बदल (Share Price Adjustment) आहे. एलआयसीच्या इतिहासातील हा पहिलाच बोनस इश्यू असून गुंतवणूकदारांना प्रत्येक एका शेअरवर एक अतिरिक्त शेअर मोफत मिळणार आहे.

शेअर बाजारात आज LIC चा शेअर पहिल्या नजरेत 50 टक्के घसरलेला दिसल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण होते. परंतु, कंपनीने दिलेल्या बोनस शेअरमुळे मूळ किंमत निम्मी झाली असून, वास्तविक घसरण केवळ 1.5 टक्के इतकीच आहे. बोनस शेअर मिळाल्यानंतर गुंतवणूकदारांच्या एकूण शेअर्सची संख्या आता थेट दुप्पट होणार आहे, त्याचे संपूर्ण गणित समजून घेऊया.
आज 29 मे रोजी पहिल्या दृष्टीक्षेपात एलआयसीच्या शेअरमध्ये सुमारे 50 टक्क्यांची मोठी घसरण दिसून आली, ज्यामुळे अनेक गुंतवणूकदारांना आश्चर्य वाटले. मात्र, प्रत्यक्षात हा शेअर इतका मोठा घसरला नाही. हा बदल कंपनीच्या पहिल्या 1: 1 गुणोत्तरात बोनस इश्यूनंतर शेअरच्या किंमतीच्या समायोजनामुळे आहे.
मागील ट्रेडिंग दिवशी, बुधवारी एनएसईवर एलआयसीचा स्टॉक 830 रुपयांवर बंद झाला, तर शुक्रवारी तो 417.60 रुपयांवर उघडला. परंतु बोनस इश्यूचा परिणाम लक्षात घेता, स्टॉकमधील वास्तविक घसरण केवळ 1.5 टक्के होती आणि ती 411.45 रुपयांवर व्यापार करताना दिसली.
एलआयसीच्या 1:1 बोनस इश्यूचा अर्थ काय?
एलआयसीने एप्रिलमध्ये 1:1 बोनस इश्यूला मंजुरी दिली होती. याचा अर्थ असा की ज्या गुंतवणूकदाराकडे रेकॉर्ड तारखेपर्यंत 1 शेअर आहे त्याला कंपनीकडून 1 अतिरिक्त शेअर विनामूल्य दिला जाईल. म्हणजेच गुंतवणूकदारांच्या शेअर्सची संख्या दुप्पट होईल.
कंपनीने आपल्या राखीव निधीतून 6,325 कोटी रुपये बोनस शेअर्स जारी करण्यासाठी वापरण्याचा निर्णय घेतला आहे. 31 डिसेंबर 2025 पर्यंत, एलआयसीकडे सुमारे 1.5 लाख कोटी रुपयांचा साठा आणि अधिशेष होता. कंपनीने २९ मे रोजी बोनस इश्यूची रेकॉर्ड तारीख निश्चित केली होती.
कंपन्या बोनस इश्यू का देतात?
बोनस इश्यू अंतर्गत, कंपनी आपल्या विद्यमान भागधारकांना कोणतेही अतिरिक्त शुल्क न घेता नवीन शेअर्स देते. हे सामान्यत: कंपनीच्या मजबूत आर्थिक स्थितीचे आणि भविष्यातील वाढीच्या सुधारित संभाव्यतेचे लक्षण मानले जाते. बोनस शेअर्स मिळाल्यानंतर एकूण शेअर्सची संख्या वाढते, परंतु कंपनीचे मार्केट कॅप बदलत नाही. तथापि, कमी शेअरची किंमत लहान गुंतवणूकदारांना शेअर्स खरेदी करणे सोपे करते आणि बाजारात त्याचा व्यापार वाढवते.
एलआयसीच्या इतिहासातील पहिला बोनस इश्यू
एलआयसीचा हा पहिलाच बोनस इश्यू आहे. कंपनीचे 21 दशलक्षाहून अधिक भागधारक आहेत. मे 2022 मध्ये शेअर बाजारात सूचीबद्ध झाल्यानंतर, एलआयसीने आपल्या गुंतवणूकदारांना पाच अंतरिम लाभांशही दिले आहेत. अशा परिस्थितीत, हा बोनस इश्यू कंपनीच्या भागधारकांसाठी एक महत्त्वाची कॉर्पोरेट कारवाई मानली जाते.
आता एलआयसीचे शेअर्स खरेदी केल्यास बोनस मिळेल का?
जर एखाद्या गुंतवणूकदाराने आता एलआयसीचे शेअर्स खरेदी केले तर त्याला या 1:1 बोनस इश्यूचा लाभ मिळणार नाही. बोनस शेअर्स मिळविण्यासाठी, शेअर्स रेकॉर्ड तारखेपर्यंत गुंतवणूकदाराच्या डीमॅट खात्यात असणे आवश्यक होते. सेबीच्या T+1 सेटलमेंट नियमानुसार, शेअर्स खरेदी केल्यानंतर, डिमॅट खात्यात प्रवेश करण्यासाठी एक व्यावसायिक दिवस लागतो.
बोनस शेअर्स मिळवण्याची शेवटची तारीख कधी होती?
28 मे रोजी ईद-उल-अजहामुळे शेअर बाजार बंद होता. त्यामुळे गुंतवणूकदारांसाठी एलआयसीचे शेअर्स खरेदी करण्याची शेवटची तारीख 27 मे होती. त्या दिवसापर्यंत, शेअर्स खरेदी केलेल्या गुंतवणूकदारांच्या डिमॅट खात्यातील रेकॉर्ड तारखेपर्यंत पोहोचले असतील आणि तेच गुंतवणूकदार बोनस शेअर्स मिळविण्यास पात्र ठरले.