शाळांमध्ये खरंच हे बदल होतील का? वर्ग, बसण्याच्या पद्धती, काय आहेत NCF च्या सूचना?

मुंबई: राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखड्याचा (NCF) मसुदा प्रसिद्ध झाल्यापासून पुढील वर्षापासून शिक्षण व्यवस्था पूर्णपणे बदलणार असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून याची सातत्याने चर्चा सुरू आहे. NCF म्हणते की माध्यमिक स्तरावर बहुआयामी शिक्षण असावे, म्हणजे एकाच वेळी अनेक विषयांचा अभ्यास करण्याचे स्वातंत्र्य असावे. तसेच वर्षातून दोनदा बोर्ड परीक्षा आणि बारावीत सेमिस्टर पद्धत असे काही प्रस्ताव आहेत, ज्याची माहिती एनसीएफच्या मसुद्यामध्ये देण्यात आली आहे.

मात्र, शालेय शिक्षण व्यवस्थेत आमूलाग्र बदल सुचवण्याबरोबरच NCF मध्ये शाळेतील वर्गांचा संपूर्ण चेहरामोहरा बदलून टाकणाऱ्या अनेक गोष्टीही आहेत. तसेच शाळेतील बदलांची माहिती दिली आहे. चला तर मग जाणून घेऊया शाळेच्या सकाळच्या सभेपासून ते शाळेतील वर्गांपर्यंत कोणते बदल पाहायला मिळणार आहेत.

वर्गात काय बदल होणार?

NCF  म्हणते की जेव्हा मुलांना वर्गात बसून फक्त ब्लॅकबोर्ड आणि शिक्षकांकडे पाहण्यास सांगितले जाते तेव्हा असे दिसते की फक्त या दोन गोष्टीच शिक्षणाचा मुख्य स्त्रोत आहेत. यापेक्षा मुलांना अर्धवर्तुळात बसवावे किंवा गटागटाने बसण्याची व्यवस्था करावी, असे सुचविण्यात आले आहे. या सगळ्यामुळे हुशार विद्यार्थ्यांना समोर बसवण्याची प्रथाही बंद होईल. वर्गातील सर्व मुले अभ्यासात सहभागी होतील याची काळजी शिक्षकांनी घ्यावी.

शालेय सभेमध्ये कोणते बदल करावेत?

एनसीएफमध्ये शाळांमध्ये सभा घेण्याची पद्धत बदलण्याबद्दलही चर्चा करण्यात आली आहे. या वेळेचा योग्य वापर केला तर बरंच काही साध्य होऊ शकतं, असं त्यात म्हटलं आहे. शालेय संमेलने जास्तीत जास्त उपयुक्त आणि सर्जनशील कशी करता येतील यावर शाळांनी काम केले पाहिजे. प्रत्येक वेळी विद्यार्थ्याने परिपूर्ण सादरीकरण केले पाहिजे, यावर संमेलनात भर देता कामा नये. मुलांना शिकण्याची संधी मिळावी आणि त्यांची भीती दूर व्हावी यासाठी प्रयत्न व्हायला हवेत.

स्कूल ड्रेस आणि बसण्याची पद्धत

शालेय गणवेशाबाबतही एनसीएफमध्ये असे म्हटले आहे की, ड्रेसचा रंग आणि डिझाइन निवडताना खास गोष्टी लक्षात घ्या. शाळेची इच्छा असेल तर ते अधिक पारंपारिक, आधुनिक किंवा जेंडर न्यूट्रल ड्रेस निवडू शकतात. मुलांना चादरीवर बसवून शिक्षकांच्या खुर्चीवर बसण्याची प्रथाही रद्द करण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मुख्याध्यापकांना विशिष्ट कपमध्ये चहा देण्याची प्रथाही रद्द करण्यात यावी असंही यात सुचवलं गेलंय.

 भारताचा गौरवशाली भूतकाळ समजून घेणे गरजेचे

NCF च्या मसुद्यात असेही अधोरेखित केले आहे की विद्यार्थ्यांना भारताचा गौरवशाली भूतकाळ आणि त्यातील विविधता, भौगोलिक स्थान आणि संस्कृती समजून घ्यावी. भारताच्या प्राचीन, मध्ययुगीन आणि आधुनिक काळातील लोकशाही मूल्यांची जाणीवही विद्यार्थ्यांना करून द्यायला हवी. एनसीएफमध्ये त्रिभाषा धोरणावरही भर देण्यात आला आहे.