Yoga : सणासुदीच्या काळात वाढत्या प्रदूषणापासून करा फुफ्फुसांचे रक्षण! रोज 10 मिनिटं करा ही योगासनं

दिवाळीच्या काळात सर्वत्र उत्साहाचे वातावरण असते. मात्र, या काळात फटाक्यांचा धूर, धूळ आणि वाढत्या वायु प्रदूषणामुळे आरोग्याच्या अनेक समस्या निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः प्रदूषित हवेमुळे फुफ्फुसांवर विपरीत परिणाम होतो. यामुळे श्वास घेण्यास त्रास होणे, खोकला आणि डोळ्यांची जळजळ अशा समस्या जाणवू शकतात. लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि दम्याच्या रुग्णांना याचा अधिक त्रास होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत फुफ्फुसांचे आरोग्य जपण्यासाठी नियमित योगासने आणि प्राणायाम करणे फायदेशीर ठरू शकते. दररोज केवळ १० मिनिटे श्वसनाचे व्यायाम केल्याने श्वासोच्छ्वासावर नियंत्रण मिळवण्यास आणि फुफ्फुसांची कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. जाणून घेऊया फुफ्फुसांच्या आरोग्यासाठी कोणती योगासनं उपयुक्त ठरू शकतात.

अनुलोम-विलोम

अनुलोम-विलोम हा श्वसन संस्थेसाठी फायदेशीर प्राणायाम मानला जातो. यामध्ये नाकाच्या एका पुडीतून श्वास आत घेतला जातो आणि दुसऱ्या पुडीतून बाहेर सोडला जातो. या प्रक्रियेमुळे श्वासोच्छ्वासाची लय सुधारण्यास मदत होते. नियमित पाच मिनिटे अनुलोम-विलोम केल्याने मन शांत राहण्यास आणि श्वसनक्रिया सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

भस्त्रिका

भस्त्रिका प्राणायाम मध्ये वेगाने आणि खोल श्वास घेतला व सोडला जातो. या प्राणायामामुळे श्वसनाशी संबंधित स्नायूंचा व्यायाम होतो. तसेच फुफ्फुसांची कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, उच्च रक्तदाब, हृदयविकार किंवा श्वसनाचे आजार असलेल्या व्यक्तींनी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच हा प्राणायाम करावा.

भुजंगासन

हे आसन करण्यासाठी पोटावर झोपून दोन्ही हातांच्या आधाराने शरीराचा वरचा भाग उचलला जातो. या आसनामुळे छातीचा भाग ताणला जातो आणि छातीच्या स्नायूंची लवचिकता सुधारण्यास मदत होते. तसेच शरीराची ठेवण सुधारण्यासाठीही हे आसन उपयुक्त ठरू शकते.

मत्स्यासन

मत्स्यासनामध्ये पाठीवर झोपून छातीचा भाग वरच्या दिशेने उचलला जातो. या आसनामुळे छाती आणि मानेच्या स्नायूंना ताण मिळतो. छातीचा विस्तार होण्यास मदत झाल्याने श्वासोच्छ्वास अधिक सहज करण्यासाठी हे आसन उपयुक्त ठरू शकते.

सेतू बंधासन

सेतू बंधासन करण्यासाठी पाठीवर झोपून गुडघे वाकवले जातात आणि कंबरेचा भाग वर उचलला जातो. या आसनामुळे छाती, पाठ आणि पोटाच्या स्नायूंना व्यायाम मिळतो. तसेच छातीचा विस्तार होण्यास आणि शरीराची लवचिकता सुधारण्यास मदत होते.

उष्ट्रासन

उष्ट्रासनाला कॅमल पोज असेही म्हणतात. या आसनामध्ये गुडघ्यांवर उभे राहून शरीराचा वरचा भाग मागच्या दिशेने झुकवला जातो. यामुळे छाती आणि खांद्यांच्या स्नायूंना ताण मिळतो. नियमित सरावामुळे शरीराची लवचिकता सुधारण्यास आणि छातीचा विस्तार होण्यास मदत होऊ शकते.