युद्धात अमेरिकेचा पराभव नेमका कसा? या 5 कारणांमुळे डोनाल्ड ट्रम्प यांची इराणसमोर शरणागती

इराण आणि अमेरिकेत युद्धविरामाची घोषणा झाली आहे. जवळपास 40 दिवस सुरु असलेल्या या युद्धात इराणने अमेरिकेला कडवी झुंज दिली. कोट्यवधी डॉलर्स खरेदी करूनही अमेरिकेला या युद्धात अपेक्षित यश मिळाले नाही. याउलट ट्रम्प यांना इराणच्या अटींवर तात्पुरता करार करावा लागला आहे. अमेरिकेत यावरून राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर टीका केली जात आहे. असं असलं तरी व्हाइट हाऊसने हा युद्धविराम म्हणजे अमेरिकेचा विजय असल्याचे म्हटले आहे. मात्र दुसरीकडे हा विजय इराणचा मानला जात आहे. कारण युद्धापूर्वी ज्या अटींवर इराणवर दबाव होता, त्या आता मागे पडल्या आहेत. इराण आता स्वतःच्या अटींवर करार करू इच्छित आहे आणि अमेरिकेनेही त्याला मान्यता दिली आहे. त्यामुळे हा अमेरिकेचा पराभव असल्याचे बोलले जात आहे.

अमेरिकेच्या पराभव का? वाचा 5 मुद्दे

1. अमेरिकेच्या यादीत इराणसोबत करारासाठी पहिली अट म्हणजे समृद्ध युरेनियम (enriched uranium) हलवणे होती, पण आता यात बदल झाला आहे. दोन आठवड्यांच्या करारानुसार इराण फक्त होर्मुझची सामुद्रधुनी उघडणार आहे तेही अटींसह. तसेच इराण आता जहाजांना या मार्गाने जाण्यासाठी शुल्क (टोल) आकारणार आहे, जे आधी मोफत होते. याचाच अर्थ अमेरिकेने यात माघार घेतली आहे.
2. अमेरिकेने घाईघाईत युद्धविराम केला असून यात प्रामुख्याने स्वतःच्या हिताचा विचार केला. राष्ट्रीय सुरक्षा अभ्यास संस्था (INSS) चे वरिष्ठ अधिकारी डेनिस सिट्रिनोविच यांच्या मते, युद्धाचा खर्च वाढत असल्याने अमेरिका यातून बाहेर पडू इच्छित होती आणि त्यामुळे त्यांनी इराणचा प्रस्ताव स्वीकारला. या निर्णयात मध्यपूर्वेतील सहयोगींशीही चर्चा करण्यात आली नाही.
3. अमेरिकन सिनेटर ख्रिस मर्फी यांनी याला आत्मसमर्पण म्हटले आहे. त्यांच्या मते, ट्रम्प यांनी एका दिवसात इराणचा प्रस्ताव स्वीकारणे हे कमकुवतपणाचे लक्षण आहे. त्यामुळे जगाला संदेश गेला की होर्मुज सामुद्रधुनीवर इराणचे नियंत्रण आहे, जे अमेरिका परत मिळवू शकली नाही.
4. डेनिस सिट्रिनोविच यांच्या मते, पुढील वाटाघाटीत अमेरिका आता युद्धाची धमकी देऊ शकणार नाही. करार आता केवळ व्यावसायिक हितांवर आधारित असेल. इराण आता अमेरिकेच्या युद्धाच्या धमकीला घाबरणार नाही, कारण त्याने युद्धातील कठीण परिस्थिती आधीच अनुभवली आहे.
5. युद्धाच्या सुरुवातीला राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी इराणमध्ये सत्ताबदलाची चर्चा केली होती. पण 40 दिवसांनंतरही सरकार स्थिर आहे. ट्रम्प यांनी करारासाठी सुप्रीम लीडर मोजतबा खामेनी यांच्याशी संपर्क साधला. तसेच त्यांनी एका पोस्टमध्ये त्यांना तुलनेने कमी कट्टरपंथी नेता असे म्हटले आहे.