Firecracker Rules: शेजारी रात्री उशिरापर्यंत फोडतायत फटाके? गप्प बसू नका, एका कॉलवर करा तक्रार, जाणून घ्या कायदा आणि नियम

दिवाळीचा पवित्र सण होऊन गेल्यानंतरही देशातील अनेक भागांमध्ये रात्री उशिरा फटाके फोडण्याची प्रथा अव्याहतपणे सुरू आहे. मध्यरात्री होणाऱ्या या मोठ्या आवाजामुळे केवळ वृद्ध, लहान मुले आणि रुग्णांच्या झोपेत व्यत्यय येत नाही, तर पर्यावरण आणि ध्वनी प्रदूषणाची पातळीही धोकादायक पातळीपर्यंत वाढते. जर तुमचे शेजारी किंवा नातेवाईक सर्वोच्च न्यायालयाच्या स्पष्ट आदेशाकडे दुर्लक्ष करून रात्री उशिरा फटाके फोडत असतील, तर तुम्हाला त्यांच्याविरुद्ध कायदेशीर तक्रार दाखल करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.

सर्वोच्च न्यायालय आणि राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरणाने ध्वनी आणि वायू प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी कडक मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या नियमांनुसार, रात्री 10:00 ते सकाळी 6:00 या वेळेत मोठ्या आवाजाचे फटाके फोडण्यास सक्त मनाई असून ते बेकायदेशीर आहे. निर्धारित वेळेनंतर फटाके फोडणाऱ्यांवर पोलीस आणि पर्यावरण विभाग तुरुंगवास आणि दंडासह कठोर कायदेशीर कारवाई करू शकतात.

तुमच्या परिसरात रात्री उशिरापर्यंत फटाक्यांचा आवाज येत राहिल्यास, तुम्ही तात्काळ 112 या आपत्कालीन पोलीस हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधू शकता. याव्यतिरिक्त, तुम्ही तुमच्या जवळच्या स्थानिक पोलीस ठाण्यात फोन करू शकता किंवा तक्रार दाखल करण्यासाठी थेट पोलीस ठाण्यात जाऊ शकता. अनेक शहरांमध्ये जिल्हा प्रशासन विशेष नियंत्रण कक्ष स्थापन करते; उदाहरणार्थ, गुरुग्रामने 92897 90948 हा जिल्हा नियंत्रण कक्ष क्रमांक जारी केला आहे.

जर तुम्हाला तुमच्या शेजाऱ्यासोबत थेट वाद टाळायचा असेल, तर तुम्ही पोलिसांना तुमची ओळख गोपनीय ठेवण्याची विनंती करू शकता. ध्वनी प्रदूषण कायदेशीररित्या सिद्ध करण्यासाठी, केवळ प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि प्रशासनाद्वारे प्रमाणित अधिकृत ध्वनी पातळी मापक यंत्रांचाच वापर केला जातो. मोबाईल ॲप्सद्वारे मोजलेली ध्वनी पातळी न्यायालयात अधिकृत पुरावा मानली जात नाही. एक नागरिक म्हणून, तुम्ही कोणाशीही थेट सामना न करता, सुरक्षित ठिकाणाहून घटनेचा एक छोटा व्हिडिओ किंवा ऑडिओ रेकॉर्ड करू शकता.

तक्रार दाखल करताना ठोस आधार म्हणून वापरता यावा यासाठी, तुमच्या रेकॉर्डिंगची तारीख, वेळ आणि अचूक ठिकाण जपून ठेवा. उल्लंघनांवरील कारवाई गुन्ह्याच्या गंभीरतेवर आणि संबंधित राज्याच्या पर्यावरण कायद्यांवर अवलंबून असते. दिल्ली-एनसीआरसारख्या संवेदनशील भागांमध्ये प्रतिबंधित फटाके जाळणे किंवा खरेदी करणे हा सहा महिन्यांपर्यंत तुरुंगवास आणि 200 रुपयांपर्यंतच्या दंडास पात्र गुन्हा आहे.

परवान्याशिवाय बेकायदेशीर फटाके विकणे किंवा साठवणे हा तीन वर्षांपर्यंत तुरुंगवास आणि 5000 रुपयांपर्यंतच्या दंडास पात्र गुन्हा आहे. जर फटाक्यांमुळे गंभीर अपघात किंवा स्फोट झाला, तर इतर कठोर फौजदारी आरोप देखील लावले जाऊ शकतात. पोलिसांना किंवा प्रशासनाला घटनेची माहिती देताना, घटनेचे नेमके ठिकाण, जवळपासची एखादी ओळखचिन्हाची जागा, आवाज सुरू होण्याची वेळ आणि तो किती वेळ होता, हे नेहमी स्पष्टपणे सांगा.

तुम्ही ज्या अधिकाऱ्याला किंवा नियंत्रण कक्षाला फोन केला होता, त्यांचा तक्रार क्रमांक नक्की नोंदवा. तक्रार दाखल करताना, रेकॉर्डिंग करण्यासाठी कधीही खाजगी मालमत्तेत प्रवेश करू नका, तसेच फटाका पेटवणाऱ्या व्यक्तीशी वाद घालू नका किंवा त्याच्यावर हल्ला करू नका. तक्रारीचा मुख्य उद्देश प्रशासनाला अचूक माहिती देणे हा आहे, कायदा हातात घेणे हा नाही.