पॅकेटमधील दूध गरम न करता पिऊ शकतो का? 99 टक्के लोकांना माहितीच नाही उत्तर
पॅकेटमधील दूध घरी उकळणे गरजेचे आहे का? थेट पिऊ शकता की आधी गरम करावे लागते? जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती
दूध खरेदी करताना अनेकांच्या मनात एक प्रश्न नक्कीच येतो, तो म्हणजे पॅकेटमधील दूध घरी उकळणे आवश्यक आहे का? भारतीय घरांमध्ये अनेक वर्षांपासून दूध उकळून पिण्याची सवय आहे. त्यामुळे बाजारातून पॅकेटबंद दूध आणल्यानंतरही अनेकजण ते गॅसवर गरम करतात. मात्र, डेअरी कंपन्या दूध आधीच सुरक्षित प्रक्रियेतून तयार करून पॅक करत असतील, तर ते पुन्हा उकळण्याची गरज आहे का? याचे उत्तर दूध पॅक करण्यापूर्वी केल्या जाणाऱ्या प्रक्रियेमध्ये तुम्हाला मिळेल.
बाजारात मिळणारे बहुतांश पॅकेटबंद दूध पाश्चरायझेशन प्रक्रियेतून जाते. या प्रक्रियेमध्ये दुधाला ठरावीक तापमानापर्यंत गरम केले जाते आणि त्यानंतर लगेच थंड केले जाते. यामुळे दुधामध्ये असलेले रोग निर्माण करणारे हानिकारक सूक्ष्मजीव नष्ट होण्यास किंवा त्यांचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होते.
यानंतर दूध स्वच्छ आणि सुरक्षित पॅकेजिंगमध्ये भरले जाते. त्यामुळे पॅकेटमधील दूध ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच नियंत्रित उष्णता प्रक्रियेतून गेलेले असते. याच कारणामुळे योग्य प्रकारे साठवलेले पाश्चराइज्ड दूध घरी पुन्हा उकळण्याची सामान्यतः गरज नसते.
UHT दुधावर केली जाते अधिक तापमानाची प्रक्रिया
पॅकेटबंद दुधामध्ये UHT म्हणजेच Ultra High Temperature प्रक्रियेचाही वापर केला जातो. या प्रक्रियेत दुधाला अतिशय जास्त तापमानावर काही सेकंदांसाठी गरम केले जाते. त्यानंतर ते वेगाने थंड करून विशेष प्रकारच्या निर्जंतुक पॅकेजिंगमध्ये भरले जाते.
या प्रक्रियेमुळे दुधातील सूक्ष्मजीवांचे प्रमाण अत्यंत कमी होते. त्यामुळे न उघडलेले UHT दूध पॅकेटवर दिलेल्या सूचनांनुसार सामान्य तापमानातही दीर्घकाळ साठवता येते. मात्र, पॅकेट उघडल्यानंतर ते फ्रिजमध्ये ठेवणे आवश्यक असते.
मग पॅकेटमधील दूध पुन्हा उकळण्याची गरज का नाही?
पॅकेटमधील दूध आधीच पाश्चरायझेशन किंवा UHT प्रक्रियेतून गेलेले असल्याने ते पुन्हा कडक उकळल्याने सुरक्षिततेच्या दृष्टीने विशेष अतिरिक्त फायदा मिळत नाही. उलट, दूध दीर्घकाळ किंवा वारंवार गरम केल्यास त्याच्या चवीवर आणि उष्णतेला संवेदनशील असलेल्या काही पोषक घटकांवर परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे पॅकेटमधील दूध वापरताना ते योग्य तापमानात साठवणे अधिक महत्त्वाचे आहे. दूध पिण्यापूर्वी गरम करायचे असल्यास तेवढे गरम करणे पुरेसे आहे. मात्र, पॅकेटवरील सूचना नेहमी तपासाव्यात.
