सकाळी झोपेतून उठल्याउठल्या चक्कर येते, या आजारांचे असू शकतात संकेत

सकाळी झोपेतून उठल्यावर जर डोके गरगरायला लागले, डोळ्यांसमोर अंधार आला किंवा काही सेकंदांसाठी शरीर हलके वाटले तर याकडे दुर्लक्ष करू नये. अनेक लोक हे थकवा, कमी झोप किंवा कमजोरी समजून त्याकडे दुर्लक्ष करतात. पण वारंवार असं होणे एखाद्या आजाराचे लक्षण असू शकते. डॉक्टरांच्या मते, बहुतेक प्रकरणांमध्ये सकाळी उठल्यावर चक्कर येणे शरीराची अचानक स्थिती बदलण्याशी संबंधित असते. जेव्हा आपण झोपलेल्या अवस्थेतून थेट उभे राहतो, तेव्हा काही क्षणांसाठी मेंदूत रक्तपुरवठा कमी होतो, या स्थितीला ऑर्थोस्टॅटिक हायपोटेन्शन (Orthostatic Hypotension) किंवा पोस्चरल हायपोटेन्शन म्हणतात.

ऑर्थोस्टॅटिक हायपोटेन्शन म्हणजे काय?

जेव्हा शरीर झोपलेल्या किंवा बसलेल्या अवस्थेतून अचानक उभे राहते, तेव्हा रक्तदाब अचानक कमी होऊ शकतो. जर शरीर त्वरित हे संतुलित करू शकले नाही तर डोके गरगरायचे किंवा चक्कर येण्याचा अनुभव येतो. ही समस्या विशेषतः वृद्ध लोकांमध्ये, कमी पाणी पिणाऱ्यांमध्ये किंवा काही औषधे घेणाऱ्यांमध्ये जास्त दिसते.

सकाळी चक्कर येण्याची सामान्य कारणे

-पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन)

रात्री झोपताना शरीरात पाण्याचे प्रमाण कमी होते. जर दिवसभर पुरेसे पाणी प्यायले नाही तर सकाळी रक्तदाब कमी होऊन चक्कर येऊ शकतात. मद्य किंवा जास्त कॅफीन घेतल्याने ही समस्या अधिक वाढते, ज्यामुळे सकाळी उठल्यावर चक्कर येण्याची तक्रार होते.

-कमी ब्लड शुगर (लो ब्लड शुगर)

सकाळी पोट रिकामे राहिल्यामुळे काही लोकांचा ब्लड शुगर लेव्हल कमी होऊ शकतो. डायबिटीजचे रुग्ण, विशेषतः इन्सुलिन किंवा औषधे घेणारे, हायपोग्लायसेमियामुळे चक्कर, कमजोरी आणि बेचैनी अनुभवू शकतात.

औषधांचे साइड इफेक्ट्स

रक्तदाब, डिप्रेशन, हृदयरोग किंवा झोपेची औषधे सकाळी चक्कर येण्याचे कारण बनू शकतात. ही औषधे रक्तदाब किंवा नसांच्या कार्यप्रणालीवर परिणाम करतात.

स्लीप एप्निया

जर रात्री श्वास घेण्यास त्रास होत असेल तर शरीरात ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी होऊ शकते. यामुळे सकाळी उठल्यावर चक्कर किंवा जडपणा जाणवू शकतो.

कानाशी संबंधित समस्या

कानाचा अंतर्गत भाग शरीराचे संतुलन राखतो. त्यात सूज, संसर्ग किंवा क्रिस्टलची गडबड झाली तर उठल्यावर तीव्र चक्कर येऊ शकतात. याशिवाय रक्ताची कमतरता (अॅनिमिया), मायग्रेन किंवा काही न्यूरोलॉजिकल समस्या देखील वारंवार चक्कर येण्याचे कारण बनू शकतात.

सकाळी चक्कर येण्यापासून बचाव करण्याचे सोपे उपाय

जर तुम्हालाही सकाळी उठल्यावर चक्कर येण्याची समस्या असते तर प्रयत्न करा की बेडवरून अचानक उठू नका. प्रथम काही मिनिटे बसून राहा आणि नंतर हळूहळू उभे राहा. दिवसभर पुरेसे पाणी प्या आणि सकाळी उठल्यावर एक ग्लास पाणी प्या. रात्री मद्य आणि जास्त कॅफीन टाळा, नाश्ता नक्की करा जेणेकरून ब्लड शुगर स्थिर राहील. जर एखादी औषधे घेत असाल आणि चक्कर वाढत असतील तर डॉक्टरांना तपासून घ्या.