AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

एससी, एसटी आरक्षणात सब कॅटेगिरी, आरक्षणात आरक्षणबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय नेमका काय?

Supreme Court decision on sc and st: अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या आरक्षणासाठी उपवर्गीकरणाला "कोटा अंतर्गत कोटा" असे म्हणतात. म्हणजेच एका समाजाच्या किंवा प्रवर्गातील लोकांना आरक्षण दिले जात असेल तर त्या वर्गाचे उपवर्गीकरण करून त्यांच्यामध्ये राखीव जागांचे वाटप केले जावे.

एससी, एसटी आरक्षणात सब कॅटेगिरी, आरक्षणात आरक्षणबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय नेमका काय?
Supreme Court Image Credit source: tv9 marathi
Jitendra Zavar
Jitendra Zavar | Updated on: Aug 01, 2024 | 1:06 PM
Share

अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या आरक्षणात आता कोटा मान्य असणार आहे. सरन्यायाधीश धनजंय चंद्रचूड यांच्या अध्यक्षतेखाली सात सदस्यांच्या घटनापीठाने हा निर्णय दिला. सहा विरुद्ध एक असा हा निर्णय दिला. राज्यांमध्ये नोकरी देताना आरक्षणात आरक्षण देण्यास न्यायालयाने मंजुरी दिली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या 2004 मधील निर्णयानंतर हा निर्णय महत्वाचा मानला जात आहे. अनुसूचित जाती किंवा अनुसूचित जमाती हा एकसंघ गट नाही. त्यांना आरक्षणामध्ये अधिक महत्त्व देण्यासाठी सरकार त्यांचे उपवर्गीकरण करू शकते, असा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने गुरुवारी दिला. या निर्णयामुळे कोट्यात कोटा तयार करता येणार आहे. त्याचे अधिकार राज्य सरकारकडे असणार आहे.

न्यायालयाने काय म्हटले?

  • सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे की, उपवर्गीकरणाचा आधार राज्याच्या अचूक आकडेवारीवर आधारित असावा.
  • राज्य स्वतःच्या मर्जीनुसार कार्य करू शकत नाही.
  • अनुसूचित जाती/जमातीमध्ये अशा काही वर्ग आहेत ज्यांची शतकानुशतके परिस्थिती बदललेली नाही. घटनेमधील कलम 14 जातीच्या उप-वर्गीकरणाला परवानगी देते.

आरक्षणात आरक्षण नेमके काय?

अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या आरक्षणासाठी उपवर्गीकरणाला “कोटा अंतर्गत कोटा” असे म्हणतात. म्हणजेच एका समाजाच्या किंवा प्रवर्गातील लोकांना आरक्षण दिले जात असेल तर त्या वर्गाचे उपवर्गीकरण करून त्यांच्यामध्ये राखीव जागांचे वाटप केले जावे. उदाहरणार्थ, अनुसूचित जाती प्रवर्गासाठी आरक्षण 15 टक्के निश्चित केले असेल, तर या प्रवर्गात समाविष्ट असलेल्या जाती आणि त्यांचे सामाजिक आणि आर्थिक मागासलेपण या आधारावर 15 टक्क्यांमध्ये वेगवेगळे आरक्षण दिले जावे.

बाबासाहेबांच्या भाषणाचा हवाला

न्यायमूर्ती बी.आर. गवई यांनी डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या भाषणाचा दाखला देत म्हटले की, मागासवर्गीयांना प्राधान्य देणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे. एससी/एसटी प्रवर्गातील काही लोकच आरक्षणाचा लाभ घेत आहेत. अनुसूचित जाती/जमातींमध्ये अनेक शतके अत्याचाराला सामोरे जावे लागत आहे, हे वास्तव नाकारता येत नाही. उपवर्गीकरणाचा आधार असा आहे की एका गटाला मोठ्या गटापेक्षा अधिक भेदभावाचा सामना करावा लागतो.

ही ही वाचा… सर्वात मोठी बातमी ! एससी, एसटीला सब कॅटेगिरीतही आरक्षण मिळणार; सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निर्णय

Follow Us
पुण्यात अमित शाह आणि देवेंद्र फडणवीस यांची भेट? राजकीय वर्तुळात चर्चां
पुण्यात अमित शाह आणि देवेंद्र फडणवीस यांची भेट? राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण!
आंबेगावात कामगारांचं बचावकार्य सुरु असतानाच भाजप नेत्यांकडून धक्कादायक
Solapur : आंबेगावात कामगारांचं बचावकार्य सुरु असतानाच भाजप नेत्यांकडून श्रद्धांजलीच्या पोस्ट
कर्जतमध्ये टोरेंट प्रकल्पावरून संघर्षाची ठिणगी! 226 शेतकऱ्यांना...
कर्जतमध्ये टोरेंट प्रकल्पावरून संघर्षाची ठिणगी! 226 शेतकऱ्यांना भूसंपादनाच्या नोटिसा; संजय राऊतांचा इशारा
टायगर श्रॉफ प्रकरणाला नवं वळण; गणेश लांडगेच्या कुटुंबीयांचा खुलासा
टायगर श्रॉफ प्रकरणाला नवं वळण; गणेश लांडगेच्या कुटुंबीयांचा मोठा खुलासा, म्हणाले...
महाराष्ट्र एपस्टीन फाईल्सवरून वाद पेटला! दिग्दर्शक स्वरूप सावंतांनी...
महाराष्ट्र एपस्टीन फाईल्स' चित्रपटावरून वाद पेटला! दिग्दर्शक स्वरूप सावंतांनी अखेर मौन सोडलं, थेट केलं मोठं विधान...
अर्शदीप, सिराज अन् अक्षरची कमाल! भारताने न्यूझीलंडविरुद्ध 22 धावांनी..
IND vs NZ: अर्शदीप, सिराज अन् अक्षरची कमाल! भारताने न्यूझीलंडविरुद्ध 22 धावांनी सामना जिंकला
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह आणि शरद पवार एकाच मंचावर? कारण काय?
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह आणि शरद पवार एकाच मंचावर? अजित पवारांच्या पुतळ्याच्या अनावरण सोहळ्यात शरद पवारांना निमंत्रण
कर्जाचे हप्ते थकल्याने मायक्रो फायनान्स कंपनीने शेतमजुराचे घर सील...
कर्जाचे हप्ते थकल्याने मायक्रो फायनान्स कंपनीने शेतमजुराचे घर सील, दुष्काळी परिस्थितीमुळे जीवन विस्कळीत
500 कोटींच्या ऑडिओ क्लिपवरून मनोज जरांगे आक्रमक; थेट बड्या नेत्यांना इ
Manoj Jarange Patil : 500 कोटींच्या ऑडिओ क्लिपवरून मनोज जरांगे आक्रमक; थेट बड्या नेत्यांना इशारा
खासदार शोधा रे, शोधणाऱ्याला बक्षीस... रवी राणा असं का म्हणाले?
खासदार शोधा रे, शोधणाऱ्याला बक्षीस... रवी राणा असं का म्हणाले? अमरावतीतील राजकाणात मोठ्या घडामोडी