ते अजरामर गाणे… सिगारेटचा वास घेऊन गायले गाणे, रेकॉर्डिंग पूर्ण होताच…
जेव्हा जेव्हा हिंदी चित्रपटसृष्टीत मधुर आणि हृदयस्पर्शी आवाजाचा उल्लेख होतो, तेव्हा लोकांच्या मनात अनेकदा किशोर कुमार यांचे नाव येते. पण बॉलिवूडमधील एक गाणे असे आहे जे गाताना किशोर कुमार यांनी चक्क सिगारेटचा वास घेतला होता.
किशोर कुमार केवळ हिंदी सिनेमातील एक महान कलाकार नव्हते, तर एक असा गायकही होते, जे आपल्या गायकीने कोणत्याही व्यक्तीच्या भावनांना व्यक्त करू शकत होते. त्यांची सुपरहिट गाणी आजही लोकांच्या मनात वसतात. ती गाणी ऐकताक्षणी लोकांच्या डोळ्यांत पाणी येऊन जाते. आज आपण ४९ वर्षांपूर्वीच्या एका अशा गाण्याबद्दल जाणून घेणार आहोत, ज्याची रेकॉर्डिंग करण्यापूर्वी किशोर कुमार यांनी एक अनोखा मार्ग अवलंबला होता. तो पाहून स्टुडिओमध्ये बसलेल्या प्रत्येकाला आश्चर्य वाटले होते. तुम्ही हे गाणे ओळखू शकता का?
किशोर कुमार यांच्या ज्या गाण्याविषयी आम्ही बोलत आहोत, ते राजेश खन्ना यांच्या 'त्याग' चित्रपटाशी संबंधित आहे. या चित्रपटात त्यांच्यासोबत अभिनेत्री शर्मिला टागोर, प्रेम चोप्रा आणि धीरज कुमार सारखे अनुभवी कलाकार होते. या चित्रपटाचे संगीत प्रसिद्ध दिग्दर्शक एस.डी. बर्मन यांनी तयार केले होते. या चित्रपटातील गाण्यांची रेकॉर्डिंग ते किशोर कुमार यांच्याकडूनच करुन घेत होते. त्यामुळे किशोर कुमार यांनी त्यांची विनंती मानली आणि चित्रपटातील अनेक गाण्यांना आपला आवाज दिला.
पण या चित्रपटातील एका गाण्यात वेगळ्या प्रकारची भावना व्यक्त करणे आवश्यक होते, ज्याची पूर्तता करण्यासाठी किशोर कुमार यांनी एक अनोखा मार्ग अवलंबला. 'त्याग' चित्रपटातील हे गाणे दुसरे कोणते नाही तर 'हम तुम, तुम हम' होय. किशोर कुमार जेव्हा या गाण्याची रेकॉर्डिंग सुरू करणार होते, तेव्हा त्यांनी सर्वप्रथम विचारले की, राजेश खन्ना इथे आहेत का? जेव्हा त्यांना कळले की राजेश खन्ना सेटवर नाहीत, तेव्हा त्यांनी स्पॉट बॉयकडे ट्रिपल ५ सिगरेटचे पाकीट मागवले.
किशोर कुमार यांच्या या मागणीने स्टुडिओमध्ये उपस्थित सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले की रेकॉर्डिंगच्या वेळी सिगरेटची काय गरज? पण किशोर कुमार यांच्या मनात काही वेगळेच चालले होते. त्यांनी पूर्ण पाकीट हातात घेतले, ते वारंवार नाकाजवळ नेऊन वास घेत आणि नंतर गाणे रेकॉर्ड करत. किशोर कुमार यांनी असे का केले? कारण त्या काळात राजेश खन्ना ट्रिपल ५ सिगरेट ओढत असत. किशोर कुमार फक्त गाणे गाऊ इच्छित नव्हते, तर पडद्यावर दिसणाऱ्या पात्राच्या प्रत्येक वेदना, प्रेम आणि भावना अनुभवू इच्छित होते.
म्हणूनच किशोर कुमार यांनी 'हम तुम, तुम हम' या गाण्याची रेकॉर्डिंग करताना असा प्रयत्न केला, ज्यामुळे लोकांना पात्राशी सहज जोडता येईल आणि त्याची वेदना गाण्यात स्पष्टपणे जाणवावी. या गाण्याबद्दल असेही म्हटले जाते की, रेकॉर्डिंग पूर्ण झाल्यानंतर जेव्हा एस.डी. बर्मन यांनी ते गाणे ऐकले, तेव्हा ते खूप भावनिक झाले. या गाण्यातील गहनता, भावना आणि किशोर कुमार यांच्या आवाजाने त्यांना रडवले आणि त्यांच्या डोळ्यात अश्रू आले. या गाण्यात शर्मिलाचा आवाज लता मंगेशकर यांनी दिला होता, जो आजही सदाबहार आहे.
