जगातील प्रसिद्ध पुस्तकावर सिनेमा! 23 वर्षांपूर्वी ठरला फ्लॉप, आज ओळखला जाते कल्ट क्सालिक
एक काळ असा होता, जेव्हा बॉलिवूडमध्ये एकापाठोपाठ एक गँगस्टर चित्रपट प्रदर्शित होत होते. त्याच वेळी, जगातील सर्वात प्रसिद्ध पुस्तकांपैकी एकावर आधारित एक चित्रपट मोठ्या पडद्यावर प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाने मुंबईच्या गुन्हेगारी जगताविषयीचे एक असे भयानक सत्य उघड केले, ज्यामुळे सर्वांना धक्का बसला.
एक काळ होता जेव्हा अंडरवर्ल्डचा ग्लॅमर जगावर खूप दबदबा होता. त्याच काळात गँगस्टरशी संबंधित अनेक चित्रपट सिनेमागृहात प्रदर्शित होत होते. पण आज आपण ज्या चित्रपटाबद्दल बोलत आहोत, त्यात केवळ गोळीबार आणि रक्तपातच दाखवला गेला नाही, तर जगातील सर्वात प्रसिद्ध कथेला मुंबईच्या गल्लीबोळात उतरवण्यात आले. या चित्रपटात मोठमोठे डॉन, सत्तेची भूक, प्रेम, विश्वासघात आणि इतका जबरदस्त सस्पेन्स होता की, प्रेक्षकांची नजर स्क्रीनवरून क्षणभरही हटत नव्हती. दमदार कथानक आणि अनुभवी कलाकार असूनही ही फिल्म बॉक्स ऑफिसवर विशेष काही करू शकली नाही आणि फ्लॉप ठरली.
परंतु जसजसा काळ पुढे गेला आणि प्रेक्षकांनी या चित्रपटाची कथा समजून घेण्याचा प्रयत्न केला, तसतशी ही फिल्म सर्वत्र चर्चिले जाऊ लागली आणि तिला कल्ट क्लासिक चित्रपटांच्या यादीत स्थान मिळाले. २००३ साली प्रदर्शित झालेल्या या चित्रपटाची कथा विल्यम शेक्सपियर लिखित प्रसिद्ध ‘मॅकबेथ’वर आधारित होती.
आज आपण ज्या चित्रपटाबद्दल बोलत आहोत ती दुसरी कोणी नाही, तर ‘मकबूल’ ही होती, जी २००३ मध्ये प्रदर्शित झाली. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन विशाल भारद्वाज यांनी केले होते. त्यांनी ही कथा शेक्सपियरच्या मूळ कथेप्रमाणे सादर केली नाही, तर तिला मुंबईच्या अंडरवर्ल्डमध्ये इतक्या चांगल्या प्रकारे मांडले की, ती पूर्णपणे भारतीय आणि स्थानिक बनली. या चित्रपटात गँगवार, प्रेम, सत्तेची लढाई आणि विश्वासघात यांचा असा जबरदस्त ट्विस्ट होता, ज्याने या चित्रपटाला इतर सर्व गँगस्टर चित्रपटांपासून वेगळे बनवले.
‘मकबूल’ चित्रपटात मुख्य भूमिका इरफान खान यांनी साकारली होती, तर लीड अभिनेत्रीच्या भूमिकेत तब्बू होत्या. इरफान खान यांच्या संवाद आणि उत्कृष्ट अभिनयाने प्रेक्षकांना खिळवून ठेवले. त्यांच्या चेहऱ्यावर आणि डोळ्यात दिसणारा दु:ख या चित्रपटाला अविस्मरणीय बनवतो. तब्बू यांच्या ‘निम्मी’ या भूमिकेबद्दल बोलायचे झाले तर, ती प्रेम, लालसा आणि पश्चात्ताप यांच्या दरम्यान अडकलेली एक स्त्री आहे, जी संपूर्ण कथानक पुढे नेत आहे. पंकज कपूर आणि ओम पुरी यांनी दोन पोलीस अधिकाऱ्यांच्या भूमिका साकारल्या होत्या.
या चित्रपटाला सुरुवातीला फारसे यश मिळाले नाही. पण हळूहळू लोकांना त्याचे कथानक, संवाद आणि स्क्रीनप्ले खूप आवडू लागले आणि तो कल्ट क्लासिक बनला. ‘मकबूल’ हा विशाल भारद्वाज यांच्या शेक्सपियर ट्रिलॉजीतील पहिला चित्रपट होता. त्यानंतर त्यांनी ‘ओमकारा’ आणि ‘हैदर’ बनवले. या तिघी चित्रपटांना प्रेक्षकांनी खूप पसंती दिली.
