उपवासातही वाढू शकते ब्लड शुगर! डायबिटीजच्या रुग्णांनो नवरात्रीत ‘या’ पदार्थांपासून राहा दूर
Navratri Fasting Tips : नवरात्रीचे उपवास करणाऱ्यांपैकी काही जण मधुमेही असतात. त्यांच्यासाठी दीर्घकाळ उपाशी राहणे सुरक्षित आहे का? शिवाय, उपवासातील अनेक पदार्थ रक्तातील साखर वाढवू शकतात. एका तज्ञाकडून जाणून घ्या...
उद्या, ११ ऑक्टोबर पासून नवरात्री सुरू होत आहे. फक्त धार्मिक अँगलच नाही तर उपवास आरोग्याच्या दृष्टीनेही फायदेशीर आहे. मात्र उपवासा दरम्यान खाल्ले जाणारे पदार्थाने रक्तातील साखर वाढू शकते की नाही याबाबतही कंफ्यूजन असते. मधुमेहींनी उपवास करताना अनेक गोष्टींची विशेष काळजी घेतली पाहिजे. तसं पाहता उपवास दरम्यान सेवन केलेली जवळजवळ प्रत्येक गोष्ट आरोग्यदायी असते, असा लोकांचा अनेकदा समज असतो. उपवास आरोग्यासाठी चांगला मानला जातो. त्यामुळे शुगर पेशंटला सुद्धा असे वाटते की उपवास दरम्यान ते जे काही खातील ते त्यांच्या शरीरासाठी चांगले असेल. पण असे नसते. उपवास दरम्यान कोणते पदार्थ टाळावेत, हे जाणून घ्या.
काय सांगतात तज्ज्ञ
मधुमेह असलेल्या लोकांना अनेकदा असे वाटते की उपवासाच्या पदार्थांमुळे रक्तातील साखर वाढत नाही, पण हा एक गैरसमज आहे. साबुदाणा, बटाटे, कुट्टू आणि शिंगाड्याच्या पिठापासून बनवलेल्या पदार्थांमध्ये सुद्धा कर्बोदके असतात, ज्यांचे मोठ्या प्रमाणात सेवन केल्यास रक्तातील साखर वाढू शकते. तसेच दीर्घकाळ उपवास केल्याने काही रुग्णांमध्ये, विशेषतः इन्सुलिन किंवा साखर कमी करणारी विशिष्ट औषधे घेणाऱ्यांमध्ये, रक्तातील साखरेची पातळी कमी होऊ शकते.
या गोष्टींकडे विशेष लक्ष द्या
उपवास दरम्यान तुम्ही काय खाता याकडेच नव्हे, तर किती खाता याकडेही लक्ष द्या. संतुलित प्रमाणात फळे, दही, पनीर आणि फायबरयुक्त आहार घ्या. भरपूर पाणी प्या आणि नियमितपणे तुमच्या रक्तातील साखरेची तपासणी करा. तुमच्या उपवासानुसार औषधांची मात्रा किंवा वेळ बदलण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
उपाशी राहावं की नाही?
तज्ञांच्या मते, मधुमेह असताना दीर्घकाळ उपवास करणे प्रत्येकासाठी सुरक्षित नाही, विशेषतः जे इन्सुलिन किंवा रक्तातील साखर कमी करणारी औषधे घेत आहेत त्यांच्यासाठी. या चुकीमुळे हायपोग्लायसेमियाचा धोका वाढू शकतो. शिवाय दीर्घकाळ अन्न न खाल्ल्याने डिहायट्रेशन देखील होऊ शकते. मधुमेहामध्ये उपवास दरम्यान साखरेची पातळी कमी होत असल्यास, अशक्तपणा, घाम येणे, चक्कर येणे, अस्वस्थता आणि कंफ्यूजन यासारखी लक्षणे दिसू लागतात.
औषधांच्या परिणामांबद्दल बोलायचे झाल्यास, मधुमेहाची काही औषधे आणि इन्सुलिनमुळे अन्न सेवन मर्यादित असताना रक्तातील साखरेची पातळी जास्त प्रमाणात कमी होऊ शकते. टाईप १ मधुमेह, इन्सुलिन वापरणारे, वारंवार रक्तातील साखर कमी होण्याचा त्रास असलेले, किंवा मूत्रपिंड किंवा हृदयरोग असलेल्या व्यक्तींनी वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय दीर्घकाळ उपवास करणे टाळावे.
