कुत्रा चावल्यानंतर किती वेळात रेबिजचं इंजेक्शन घेणं गरजेचं? सविस्तर जाणून घ्या…

लोक अनेकदा कुत्र्याने चावल्यास, ओढळ्यास असे करणे जीवघेणे ठरू शकते. कुत्र्याची चाव अनेक कारणांमुळे धोकादायक ठरू शकते, ज्यात धोकादायक संसर्ग आणि जीवघेण्या आजारांचा धोका समाविष्ट आहे. उपचार न केल्यास, कुत्र्याच्या चाव्यामुळे सेप्सिस, मेनिनजायटिस आणि सर्वात धोकादायक म्हणजे रेबीजसारखे जीवघेणे आजार होऊ शकतात.

रेबीज हा रेबीज विषाणूमुळे होणारा एक धोकादायक विषाणूजन्य आजार आहे. तो संक्रमित प्राण्याच्या लाळेतून, चावल्याने किंवा ओरढल्यावर पसरतो. एकदा विषाणू शरीरात प्रवेश केल्यावर, तो मज्जासंस्थेद्वारे मेंदूपर्यंत पोहोचतो. सुरुवातीला, ताप, डोकेदुखी, चिंता, गोंधळ किंवा शरीराच्या विचित्र हालचाली यांसारखी सौम्य लक्षणे दिसू शकतात. पण एकदा विषाणू मेंदूपर्यंत पोहोचला की, त्याची लक्षणे स्पष्टपणे दिसू लागतात आणि हा आजार प्राणघातक बनतो.

जागतिक आरोग्य संघटनेचा (WHO) हा अहवाल रेबीजच्या प्रसाराच्या पद्धती, त्याची जगभरातील आकडेवारी आणि संसर्गानंतर वेळेवर घ्यावयाच्या प्रतिबंधात्मक उपायांचे (PEP), म्हणजेच लसीकरणाचे महत्त्व याबद्दल वैज्ञानिक माहिती देतो. सर्वात मोठा गैरसमज हा आहे की, लोकांना वाटते की लक्षणे दिसताच डॉक्टरांकडे जावे किंवा काही दिवस थांबू शकतात. पण हा विचार जीवघेणा ठरू शकतो. रेबीज प्रतिबंधक लस (ARV) केवळ तोपर्यंतच प्रभावी असते, जोपर्यंत विषाणू मेंदूपर्यंत पोहोचलेला नसतो आणि तो इन्क्युबेशन पीरियड असतो. लक्षणे दिसल्यानंतर लसीचा काहीही उपयोग होत नाही.

रेबीज प्रतिबंधक लस (ARV) – ही लस एकूण ५ डोसमध्ये दिली जाते. दिवस ३, दिवस ७, दिवस १४ आणि दिवस २८ असे आहे. तुम्ही पहिला डोस जितक्या लवकर घ्याल, तितकी विषाणूचा प्रतिबंध होण्याची शक्यता जास्त असते.

रेबीज इम्युनोग्लोबुलिन (RIG) – जर जखम खोल असेल, रक्तस्त्राव होत असेल किंवा कुत्र्याने चावलेली जागा चाटली असेल, तर डॉक्टर हे इंजेक्शन जखमेच्या भोवती देतात. लस प्रभावी होण्यापूर्वी हे तात्काळ संरक्षण प्रदान करते.

टिटॅनस इंजेक्शन – जर तुमच्या शेवटच्या टिटॅनसच्या लसीला ५ वर्षांपेक्षा जास्त काळ झाला असेल, तर बूस्टर डोस आवश्यक आहे.

अँटीबायोटिक्स – डॉक्टर सहसा जिवाणू संसर्ग (जसे की सेल्युलायटिस) टाळण्यासाठी अमोक्सिसिलिन-क्लॅव्हुलनेट सारखी औषधे लिहून देतात.

कुत्र्याच्या चाव्यावरील तात्काळ घरगुती उपाय 

जखम वाहत्या पाण्याने आणि साबणाने धुवा – ही सर्वात महत्त्वाची पायरी आहे. पाण्याने जखम कमीतकमी ५ ते १० मिनिटे पूर्णपणे स्वच्छ करा. जखम जोरात घासू नका याची काळजी घ्या. असे केल्याने विषाणूचा मोठा भाग वाहून जाईल आणि तो नष्ट होईल.

अँटीसेप्टिक लावा – जखम पूर्णपणे कोरडी केल्यानंतर, उरलेला विषाणू नष्ट करण्यासाठी पोविडोन-आयोडिन किंवा अँटीव्हायरल मलम लावा.

रक्तस्त्राव थांबवा – रक्तस्त्राव सुरूच राहिल्यास, स्वच्छ कापडाने किंवा पट्टीने हळूवारपणे दाब द्या. काही मिनिटांनंतरही रक्तस्त्राव सुरूच राहिल्यास, ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्या – कोणताही विलंब न करता जवळच्या दवाखान्यात किंवा रुग्णालयात जा. डॉक्टर तुमच्या स्थितीचे मूल्यांकन करतील आणि अँटी-रॅबीज लसीचा पहिला डोस देतील आणि आवश्यक असल्यास, ताबडतोब RIG देतील.