अमेरिका भारताला तिसरी महासत्ता… ट्रम्प यांच्या मनात काय? वाचा

डोनाल्ड ट्रम्प यांची धोरणे भारताला अस्वस्थ करत आहेत. अमेरिका उघडपणे भारताच्या विरोधात उभी राहिली आहे, असे अचानक काय घडले हे बहुतेकांना समजत नाही. डोनाल्ड ट्रम्प यांचे प्रशासन पाकिस्तानशी ताळमेळ साधत एकापाठोपाठ एक भारताविरोधात निर्णय घेत आहे.

काही लोक रशियन कच्च्या तेलाचे कारण देत आहेत, तर अनेक जण म्हणत आहेत की, भारताने पाकिस्तानबरोबरच्या शस्त्रसंधीचे श्रेय डोनाल्ड ट्रम्प यांना दिले नाही. पण अमेरिकन तज्ज्ञ रस्ट कोहल म्हणतात की, “डोनाल्ड ट्रम्प प्रत्यक्षात जे करत आहेत त्याची सुरुवात अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांनी केली होती.”

रस्ट कोहल यांनी सध्याच्या चर्चेदरम्यान असा युक्तिवाद केला आहे की, ‘भारत आणि अमेरिका यांच्यातील समस्या 2024 पासून वाढत आहेत. याची सुरुवात डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केली नव्हती. अमेरिका 2023 च्या अखेरपर्यंत भारताला पाठिंबा देत राहील आणि भारत चीनच्या विरोधात त्यात सामील होईल, अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली. पण 2024 पासून अमेरिकेचा संयम संपला आहे. ”

अमेरिकेने बांगलादेश, पन्नू (खलिस्तानी दहशतवादी), अदानी सारखे मुद्दे बायडन यांच्याकडे आणले आणि बायडेन यांनी या मुद्द्यांवर भारताच्या हिताच्या विरोधात काम केले. मोदींना कमकुवत करण्याचा बायडन प्रशासनाचा हा प्रयत्न असून डोनाल्ड ट्रम्प परत आल्यानंतर सर्व काही सुरळीत होईल, असे भारताला त्यावेळी वाटले होते. पण डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हे धोरण कायम तर कायम ठेवलेच, पण वेगही दुप्पट केला. अमेरिकेने आता पाकिस्तान आणि बांगलादेशात शिरकाव केला आहे. म्यानमारवरील निर्बंध उठवून तुर्कस्तानमार्गे मालदीव आणि श्रीलंकेत प्रवेश केला आहे.”

भारताविरोधात घेण्यात येणाऱ्या पुढील निर्णयांबाबत बोलताना रस्ट कोहल म्हणाले, ‘नजीकच्या काळात भारताचे शेजारी देशांशी असलेले संबंध बिघडणार आहेत. वॉशिंग्टनमध्ये असा समज आहे की, भारताला अमेरिकेसोबत राहण्यापेक्षा ‘तिसरा ध्रुव’ बनायचे असेल, तर अमेरिकेने भारताच्या उदयाला मदत करण्याची गरज नाही आणि ती बांगलादेशप्रमाणे चीनसोबत होईल याची काळजी घेईल. केवळ डोनाल्ड ट्रम्पच हे करत नाहीत, तर वॉशिंग्टनमध्ये भारताविषयी एकमत झाले आहे. भारताला त्याला सामोरे जाण्याचा मार्ग शोधावा लागेल, कारण तो अमेरिका आणि चीन या दोन्ही देशांशी एकाच वेळी लढू शकत नाही.

रशिया ही भारताच्या मदतीला येणारी मोठी शक्ती नाही. तो आपला मित्र अर्मेनिया अझरबैजानपासून आणि इराणला इस्रायलपासून वाचवू शकला नाही. भारताला अमेरिकेशी तडजोड करावी लागेल कारण त्याच्याकडे दुसरा कोणताही पर्याय नाही.

कितीही अवघड असलं तरी ट्रम्प यांच्यासोबत काम करण्याचा मार्ग त्यांना शोधावा लागेल. ट्रम्प जे काही भारतासाठी करत आहेत, त्याची सुरुवात बायडन यांच्या कार्यकाळात झाली. ट्रम्प याबाबत अधिक आक्रमक आहेत.

4.2 ट्रिलियन डॉलरची अर्थव्यवस्था असताना भारत आपल्या आकांक्षांविषयी इतका मोकळा आणि मुखर होऊ शकत नाही. चीनला नेहमीच नंबर वन महासत्ता व्हायचे होते, पण जेव्हा तो भारताचा आकार होता, तेव्हा तो जगभर या गोष्टी बोलत नव्हता. तो शांतपणे वाढला. त्याने आपल्या मुख्य शत्रूशी हातमिळवणी केली आणि त्याचा उपयोग आज जे आहे ते साध्य करण्यासाठी केला. भारताने पुढील 10 वर्ष असेच केले पाहिजे आणि तोपर्यंत ‘वेळेची वाट पहा, आपली ताकद लपवा’.

दरम्यान, पाकिस्तानचे फिल्ड मार्शल असीम मुनीर यांच्या अमेरिका दौऱ्याबाबत व्हाईट हाऊसने म्हटले आहे की, ‘भारत आणि पाकिस्तानसोबतचे संबंध अबाधित राहतील.’ अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते टॅमी ब्रूस यांनी बुधवारी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितले की, भारत आणि पाकिस्तानशी वॉशिंग्टनचे संबंध कायम आहेत. मुत्सद्दी दोन्ही देशांसाठी कटिबद्ध आहेत, असेही ते म्हणाले. पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांचा नुकताच झालेला अमेरिका दौरा आणि त्यांनी भारताला दिलेल्या आण्विक धमक्यांबाबत त्यांना विचारले असता त्यांनी हे वक्तव्य केले.