भारताचा मित्र चीनशी मैत्री करणार का? नेमका प्लॅन काय? जाणून घ्या

भारताचा जवळचा मित्र आर्मेनिया सध्या चीनशी मैत्री करण्यासाठी आतुर आहे. आर्मेनियाच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी म्हटले आहे की, त्यांना चीनसोबत कोणत्याही सीमेशिवाय संबंध दृढ करायचे आहेत. पाच वर्षांपूर्वी नागोर्नो-काराबाख युद्धानंतर रशियापासून वेगळे असलेल्या आर्मेनियाच्या परराष्ट्र धोरणात वैविध्य आणण्याचा हा प्रयत्न मानला जात आहे.

आर्मेनियाने अमेरिकेसोबतचे द्विपक्षीय संबंधही मजबूत केले आहेत. पिनाका मल्टी बॅरल रॉकेट लाँचर, आकाश जमिनीवरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आणि लांब पल्ल्याच्या कल्याणी डिफेन्स गनसह भारताने अलीकडच्या काळात भारताकडून मोठ्या प्रमाणात शस्त्रे खरेदी केली आहेत.

आर्मेनियाचे परराष्ट्र मंत्री अरारत मिरजोयान यांनी साऊथ चायना मॉर्निंग पोस्टला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटले आहे की, “आमचे संबंध अधिक दृढ होण्यात कोणताही अडथळा नाही, तर हे संबंध कोणत्याही मर्यादेशिवाय दृढ करण्याची मोकळेपणा आणि तयारी देखील आहे. जॉर्जिया आणि अझरबैजानप्रमाणे, दक्षिण कॉकेशसच्या तीन देशांपैकी आर्मेनिया हा एकमेव देश आहे ज्याने अद्याप चीनबरोबर सामरिक भागीदारी स्थापित केलेली नाही, परंतु मिरझोयान म्हणाले की दोन्ही पक्ष द्विपक्षीय संबंध आणखी उच्च पातळीवर नेण्यास तयार आहेत.

याबाबत मी माझ्या चिनी सहकाऱ्यांशी बोललो आहे. आम्हाला आमचे संबंध या पातळीवर नेण्याची आवश्यकता दिसते आणि आम्ही आमच्या संबंधांचे धोरणात्मक स्वरूप लक्षात घेतले आहे आणि आम्हाला अधिकृतपणे हे संबंध सुधारण्यात परस्पर स्वारस्य दिसत आहे. चीनचे परराष्ट्रमंत्री वांग यी यांनी गेल्या आठवड्यात चीनची राजधानी बीजिंगला भेट दिली होती, त्यावेळी मिर्झोयान यांनी हे वक्तव्य केले होते.

2021 मध्ये परराष्ट्रमंत्री झाल्यानंतर मिरझोयान यांचा हा पहिलाच अधिकृत चीन दौरा होता. 2020 मध्ये नागोर्नो-काराबाख युद्धानंतर आर्मेनिया आपल्या परराष्ट्र धोरणात सक्रियपणे विविधता आणत आहे, जेव्हा रशियाने शस्त्रसंधी करार करण्यापूर्वी अझरबैजानकडून या प्रदेशाचा बराचसा भाग गमावला होता. 44 दिवस चाललेल्या या संघर्षात 2020 मध्ये 3,800 हून अधिक अर्मेनियन सैनिक आणि 2,700 हून अधिक अझरबैजानचे सैनिक मारले गेले होते.

सप्टेंबर 2023 मध्ये, अझरबैजानने शस्त्रसंधीचे उल्लंघन केले आणि स्वयंघोषित विभक्त अर्तसाख राज्याविरुद्ध मोठ्या प्रमाणात लष्करी कारवाई सुरू केल्यानंतर, आर्मेनियन वंशाच्या 1,00,000 पेक्षा जास्त लोकांनी वादग्रस्त नागोर्नो-काराबाख प्रदेशातून पलायन केले.

आर्मेनियाने आपल्या परराष्ट्र धोरणात मोठे बदल केले आहेत. जानेवारी महिन्यात सुरक्षा, अणुऊर्जा आणि इतर क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यासाठी अमेरिकेसोबत धोरणात्मक भागीदारी करारावर स्वाक्षरी केली होती. एका महिन्यानंतर आर्मेनियाच्या संसदेने युरोपियन युनियनमध्ये सामील होण्याच्या देशाच्या प्रयत्नांना पाठिंबा देणारे विधेयक अधिकृतपणे मंजूर केले. आर्मेनियाने उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा विस्तारित समूह ब्रिक्स तसेच शांघाय सहकार्य संघटनेत सामील होण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे.