भारताच्या राफेल आणि स्कॉर्पीन करारामुळे फ्रान्स चमकला! अमेरिका-रशियाला मागे टाकत बनला जगातील सर्वात मोठा शस्त्र विक्रेता

जागतिक संरक्षण बाजारात फ्रान्सने एक नवा इतिहास रचला आहे. भारतासोबत झालेल्या राफेल आणि अत्याधुनिक युद्धनौकांच्या करारांमुळे फ्रान्सच्या अर्थव्यवस्थेला मोठी गती मिळाली आहे. मोरोक्कोला काराकल हेलिकॉप्टर आणि ग्रीसला फ्रिगेट पुरवण्याच्या महाकरारांमुळे फ्रान्स आता जगातील नंबर वन शस्त्रास्त्र निर्यातदार देश म्हणून समोर आला आहे, ज्यामध्ये भारताचा वाटा सर्वाधिक मोठा आहे.

जागतिक शस्त्रास्त्र आणि संरक्षण बाजारात फ्रान्सने एक नवा इतिहास रचला आहे. भारतासोबत झालेल्या अब्जावधी डॉलर्सच्या ऐतिहासिक राफेल आणि स्कॉर्पीन पाणबुडी करारांच्या जोरावर फ्रान्सच्या संरक्षण निर्यातीने उच्चांक गाठला आहे. फ्रान्सच्या सशस्त्र सेना मंत्रालयाने संसद आणि संदर्भांना दिलेल्या ताज्या वार्षिक अहवालानुसार, फ्रान्सने 2025 या एकाच वर्षात तब्बल 21.24 अब्ज युरो (सुमारे 23 अब्ज डॉलर्स) मूल्याच्या नवीन शस्त्रास्त्र निर्यातीचे ऑर्डर्स बुक केले आहेत.

या अभूतपूर्व वाढीमुळे फ्रान्स हा जागतिक स्तरावर अमेरिका आणि रशियासारख्या महासत्तांना तगडी स्पर्धा देत जगातील अग्रगण्य शस्त्रास्त्र विक्रेता देश म्हणून समोर आला आहे. स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूट आणि फ्रान्सच्या संरक्षण अहवालानुसार, या यशात भारतीय संरक्षण करारांचा वाटा सर्वात मोठा आहे.

फ्रान्सच्या या यशात ‘भारताचा’ सिंहाचा वाटा

‘Migflug’ च्या एका रिपोर्टनुसार, फ्रान्सच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, त्यांच्या एकूण 21.24 अब्ज युरोच्या आंतरराष्ट्रीय ऑर्डर्सपैकी एकट्या भारताकडून फ्रान्सला 6.9 अब्ज युरोचे ऑर्डर्स मिळाले आहेत.

26 राफेल-मरीन लढाऊ विमाने

भारतीय नौदलासाठी आयएनएस विक्रांत या युद्धनौकेवर तैनात करण्यासाठी एप्रिल 2025 मध्ये 63,000 कोटी रुपयांचा (7.4 अब्ज डॉलर) 26 राफेल सागरी लढाऊ विमानांचा करार करण्यात आला, जो फ्रान्सच्या एरोनॉटिक्स क्षेत्रासाठी ऐतिहासिक ठरला.

Project 75 – स्कॉर्पीन

भारतीय नौदलासाठी एकूण ६ अत्याधुनिक ‘स्कॉर्पीन क्लास’ पाणबुड्यांची निर्मिती आणि जानेवारी 2025 मध्ये शेवटची पाणबुडी यशस्वीपणे सुपूर्द केल्यामुळे फ्रान्सच्या नेव्हल ग्रुपला जागतिक स्तरावर मोठी पत मिळाली.

114 अतिरिक्त राफेल विमानांचा मेगा प्लॅन

भारतीय हवाई दलासाठी (IAF) सुमारे 3.25 लाख कोटी रुपयांच्या 114 अतिरिक्त राफेल फायटर्स (MRFA) खरेदीसाठी फ्रान्सच्या डसॉल्ट एव्हिएशनने नुकताच आपला अधिकृत तांत्रिक-व्यावसायिक प्रस्ताव भारताकडे सादर केला आहे, ज्यापैकी 94 विमाने ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत भारतात बनवली जातील.

इतर देशांसोबतचे मोठे करार

‘Lemonde’च्या रिपोर्टनुसार, फक्त भारतच नाही, तर फ्रान्सने 2025 मध्ये जगातील इतर मित्र राष्ट्रांनाही मोठ्या प्रमाणात प्रगत संरक्षण तंत्रज्ञान विकले आहे. इंडोनेशिया: दोन अत्याधुनिक ‘स्कॉर्पीन इव्हॉल्व्ड’ पाणबुड्यांचा महाकरार. ग्रीस: फ्रान्सकडून 1.1 अब्ज युरो खर्चून चौथे अत्याधुनिक ‘FDI/Belharra’ युद्धनौका खरेदी. मोरोक्को: हवाई दलाच्या बळकटीकरणासाठी फ्रान्सकडून ‘काराकल हेलिकॉप्टर्स’ खरेदी. युक्रेन आणि इतर: युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर युरोपीय देशांमध्ये क्षेपणास्त्रांची मागणी 15 टक्के वाढली असून, ‘मिस्ट्रल’ वायु संरक्षण क्षेपणास्त्रे फ्रान्सकडून खरेदी केली जात आहेत.

रशिया बॅकफूटवर

जागतिक संरक्षण विश्लेषक संस्था SIPRI च्या मते, रशिया-युक्रेन युद्धामुळे रशियाला आपल्या देशांतर्गत गरजा पूर्ण करण्यासाठी स्वतःची शस्त्रे राखून ठेवावी लागत आहेत, ज्यामुळे रशियाची जागतिक शस्त्रास्त्र निर्यात झपाट्याने घटली आहे. या पोकळीचा फ्रान्सने हुशारीने फायदा घेतला असून आशिया (43 टक्के वाटा) आणि युरोपातील देशांना लढाऊ विमाने व नौदल तंत्रज्ञान विकून जागतिक बाजारावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले आहे.