एकेकाळी किलोला ३० लाख भाव, हिमालयीन व्हियाग्रा यार्सागुम्बा आता का झाले कवडीमोल?

हिमालयीन वियाग्रा म्हणून ओळखली जाणारी नेपाळमध्ये सापडणारी प्रसिद्ध यार्सागुम्बा ( एकप्रकारेचे बुरशी किंवा कवक ) अनेक काळापासून पहाडी लोकांचे कमाईचे साधन राहिले आहे. सर्वसाधारणपणे यार्सागुम्बा ( हिमालयीन वियाग्रा ) ची किंमत ३० लाख रुपये दिली होती. परंतू बदलत्या परिस्थिती खरेदीदार मिळत नसल्याने या वनस्पतीला दुर्गम डोंगरातून शोधून आणून विकणाऱ्यांना आता ती कवडीमोल दरात विकावी लागत आहे. यामुळे नेपाळच्या शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होत आहे. ते आता इतर कामधंदे शोधण्यासाठी भारतात पलायन करण्यास मजबूर झाले आहेत.

यार्सागुम्बा गोळा करणारे संकटात

दि काठमांडू पोस्टच्या बातमीनुसार जे लोक ओषधीय कवक यार्सागुम्बा मिळवण्यासाठी आवश्यक सामान आणि उपकरणावर ६० हजार रुपये खर्च करणाऱ्यांना मुश्कीलीने १,२०,००० रुपयांची कमाई होत आहे. जीव धोक्यात घालून यार्सागुम्बा मिळवूनही त्यांना त्याची योग्य किंमत मिळेनाशी झाले आहे.याचे कारण मागणीत घट आणि मिळणाऱ्या यार्सागुम्बाची ढासळलेली गुणवत्ता आहे. ग्लोबल वार्मिंगने यार्सागुम्बा मिळणे कठीण झाले आहे. जी मिळतेय की अल्प विकसित असल्याने बाजारात तिची योग्य किंमत मिळत नाही.

यार्सागुम्बामुळे नेपाळची होती मोठी कमाई

गेल्या वर्षी मुगुमध्ये उत्पादित यारसागुम्बा १८ लाख रुपये प्रति किलोग्रॅम विकला होता. या वर्षी आतापर्यंत संभागीय वन कार्यालयाने केवळ १० किलोग्रॅम यारसागुम्बाचे पारगमन परमिट जारी केली आहे.

गेल्या वर्षी या कार्यालयाने २२ किलोग्रॅमचे परमिट जारी केले होते. राष्ट्रीय उद्यानाने ३३ किलोग्रॅमचे परमिट जारी केले होते. यारसागुम्बा हे मुगुच्या मुगुम करमारोंग ग्रामीण नगरपालिकेच्या कोइकी, थुलो कोइकी, रिमार, टांके आणि अन्य क्षेत्रात आढळते. या वर्षी सुमारे ४,२००० संग्राहकांनी या चराऊकुरणातून कवक एकत्र केले होते. ज्यामुळे ग्रामीण नगरपालिकांना २८ लाख रुपयांचा महसूल प्राप्त झाला होता.