F-16, B1, B2, सर्व व्यर्थ! इराणने खोडच मोडली, युद्धात अमेरिकेचे आतापर्यंत किती नुकसान झाले?

इराणविरुद्ध युद्ध छेडून अमेरिकेने स्वतःच्याच हाताने आग लावली आहे. पश्चिम आशियात गेल्या १५ दिवसांपासून सुरू असलेल्या या महायुद्धाने, म्हणजे ऑपरेशन एपिक फ्यूरीने, आता एक नवीन धोकादायक वळण घेतले आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जेव्हा इराणच्या माजी सुप्रीम लीडर आयतुल्लाह खामेनेई यांना मारण्यासाठी या ऑपरेशनला मंजुरी दिली होती, तेव्हा कदाचित त्यांना हे माहीत नव्हते की हे युद्ध इतके लांब खेचले जाईल. तसेच त्यांना इतके मोठे नुकसान सहन करावे लागेल याचाही अंदाज नव्हता.

या महायुद्धात इराण जखमी सिंहासारखा लढताना दिसत आहे आणि इस्रायलवर सलग हल्ले करत असतानाच, खाडीतील देशांतील अमेरिकी लष्करी ठिकाणांवर मिसाइल आणि ड्रोनचा पाऊस पाडत आहे. याच साखळीत इराणने आज सौदी अरेबियाच्या प्रिन्स सुल्तान एअर बेसवर हल्ला करून अमेरिकी वायुसेनेच्या पाच KC-135 रिफ्यूलिंग विमानांना जमिनीवर उभे असतानाच नष्ट केले. ही टँकर विमाने गेल्या काही दिवसांत झालेल्या मिसाइल हल्ल्याचे बळी ठरली. तरीही अमेरिकेचा दावा आहे की या हल्ल्यात विमाने पूर्णपणे नष्ट झाली नाहीत आणि दुरुस्तीसाठी पाठवली गेली आहेत. हल्ल्यात कोणी मृत्यू किंवा जखमी झाले नाहीत, पण हे इराणच्या क्षमतेचे मोठे प्रदर्शन आहे.

याच्या एक दिवस आधीच इराकच्या पश्चिम भागात आणखी एक KC-135 रिफ्यूलिंग विमान क्रॅश झाले होते. या विमानात असलेल्या सर्व ६ क्रू मेंबर्सचा मृत्यू झाला. यूएस सेंट्रल कमांड (CENTCOM) ने याची पुष्टी केली आहे. या दोन्ही घटना युद्धाच्या फक्त १५ दिवसांत अमेरिकेला बसलेला सलग तिसरा मोठा धक्का आहे.

अमेरिकेची किती विमाने नष्ट झाली

इराणच्या हल्ल्याने थेट इंधन भरण्याच्या क्षमतेला लक्ष्य केले, जी अमेरिकन हवाई दलाचा कणा मानली जाते. प्रिन्स सुल्तान बेसवर क्षतिग्रस्त झालेली ५ केसी-१३५ स्ट्रॅटोटँकर विमाने अमेरिकी ऑपरेशन्ससाठी अत्यंत महत्त्वाची होती. ही विमाने एफ-१५, एफ-१६ आणि बी-५२ सारख्या लढाऊ विमानांना हवेत इंधन भरण्यास मदत करतात. यांच्या नुकसानामुळे अमेरिकेची एअर मोहीम प्रभावित झाली आहे.

वॉशिंग्टन पोस्टच्या अहवालानुसार, सूत्रांनी सांगितले की विमाने दुरुस्त होऊ शकतात, पण रिफ्यूलिंग मिशन्समध्ये उशीर होत आहे. इराक क्रॅशमध्ये गमावलेले एक केसी-१३५ हे चौथे सार्वजनिकरित्या स्वीकारलेले विमान नुकसान आहे. यापूर्वी कुवेतमधील अमेरिकी एअरबेसजवळही एक मोठा हल्ला झाला होता. अहवालांनुसार एअरबेसच्या आसपास संशयास्पद मिसाइल किंवा ड्रोन हालचाली दिसल्या होत्या, ज्यामुळे सुरक्षा अलर्ट जारी करण्यात आला. या हल्ल्यात तीन अमेरिकी फायटर जेट क्रॅश झाली. तरीही कुवेत आणि अमेरिकेने याला इराणी हल्ला नसून फ्रेंडली फायरचे परिणाम सांगितले.

किती अमेरिकी सैनिकांचा मृत्यू झाला

इराणविरुद्ध सुरू झालेल्या या युद्धात अमेरिकेला प्रचंड नुकसान झाले आहे. विशेषतः मानवी आणि लष्करी स्तरावर. २८ फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या या लढाईत इराणच्या मिसाइल आणि ड्रोन हल्ल्यांमुळे सैनिकांच्या मृत्यूची संख्या वाढत आहे. इराणच्या युद्धादरम्यान आतापर्यंत किमान १३ अमेरिकी सैनिक मारले गेले आहेत, तर १४० ते १५० सैनिक जखमी झाले आहेत. १३ मृत्यू छोटी संख्या वाटू शकते, पण प्रत्येक मृत्यू एक कुटुंब उद्ध्वस्त करत आहे. इराक क्रॅशमधील ६ शहीदांपैकी बहुतेक तरुण एअरमेन होते. त्यांचे पार्थिव डोवर एअर फोर्स बेसवर पोहोचले आहेत, जिथे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी श्रद्धांजली वाहिली. ट्रम्प यांनी एक्सवर लिहिले, ‘आमच्या शूर सैनिकांच्या बलिदान व्यर्थ जाऊ देणार नाही. इराणला याचे उत्तर मिळेल.’ दुसरीकडे, १५० जखमी सैनिकांचा आकडा देखील चिंताजनक आहे. पेंटागनने सांगितले की ८ गंभीर जखमी सैनिक जर्मनीच्या लँडस्टुल मेडिकल सेंटरमध्ये दाखल आहेत.

हे नुकसान फक्त संख्येचे नाही, तर रणनीतिकही आहे. रिफ्यूलिंग विमानांचे नुकसान अमेरिकी एअर ऑपरेशन्स कमकुवत करत आहे. इराणच्या IRGC प्रवक्ता अली मोहम्मद नेईनी यांनी दावा केला की ‘आमच्या नवीन मिसाइलचा अद्याप वापर झालेला नाही. आम्ही ६ महिन्यांच्या युद्धासाठी तयार आहोत.’ दुसरीकडे, अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्ज यांनी NBC ला सांगितले की रशिया इराणला गुप्त मदत देत आहे, ज्यामुळे हल्ले अधिक अचूक होत आहेत.