पाकिस्तानी सेनेत असीम मुनीर यांच्यानंतर ‘नंबर 2’ बनलेले जनरल सय्यद आमीर रझा कोण आहेत?
पाकिस्तानच्या लष्करी रचनेतील मोठ्या फेरबदलानंतर जनरल सय्यद आमीर रझा हे लष्करप्रमुख फील्ड मार्शल असीम मुनीर यांच्यानंतर सेनेतील दुसरे सर्वात शक्तिशाली अधिकारी बनले आहेत. त्यांची नुकतीच देशाच्या पहिल्या 'कमांडंट नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड' (CNSC) या अत्यंत महत्त्वाच्या 4-स्टार पदावर नियुक्ती करण्यात आली आहे.
पाकिस्तान लष्करातील ‘नंबर 2’ चे स्थान मिळवलेले जनरल आमीर रझा यांचा लष्करी प्रवास तब्बल चार दशकांचा आहे. 1988 मध्ये ‘6th लांसर्स’ मधून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या रझा यांनी लष्करातील अनेक महत्त्वपूर्ण कमांड, स्टाफ आणि महत्त्वाच्या सामरिक पदांवर यशस्वीपणे काम केले आहे.
पाकिस्तानच्या लष्करी संरचनेत झालेल्या ऐतिहासिक घटनात्मक बदलानंतर संपूर्ण जगाचे लक्ष नव्या लष्करी फळीकडे लागले आहे. पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख आणि देशाचे पहिले ‘चीफ ऑफ डिफेंन्स फोर्सेस’ (CDF) फील्ड मार्शल असीम मुनीर हे सध्या देशातील सर्वात शक्तिशाली लष्करी अधिकारी आहेत. मात्र, या संपूर्ण रचनेत अचानक एका नवीन अधिकाऱ्याचा उदय झाला असून ते थेट असीम मुनीर यांच्यानंतर लष्करातील ‘नंबर 2’ बनले आहेत. या अधिकाऱ्याचे नाव आहे फोर-स्टार जनरल सय्यद आमीर रझा. जागतिक वृत्तसंस्थांच्या रिपोर्ट्सनुसार, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शेहबाज शरीफ यांनी मुनीर यांच्या सल्ल्याने जनरल रझा यांची देशाच्या नव्याने तयार करण्यात आलेल्या ‘नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड’ (CNSC) चे पहिले सर्वोच्च कमांडर म्हणून नियुक्ती केली आहे.
‘नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड’ आणि ‘नंबर 2’ चे स्थान
पाकिस्तानच्या संसदेने मंजूर केलेल्या 27 व्या घटनादुरुस्तीनुसार आणि संरक्षण दल कायदा 2026 अंतर्गत देशाची संपूर्ण संरक्षण यंत्रणा बदलण्यात आली आहे. जुने ‘चेअरमन जॉइंट चीफ ऑफ स्टाफ कमिटी’ हे पद रद्द करून सर्व अधिकार असीम मुनीर यांच्याकडे (CDF) सोपवण्यात आले.
या नवीन लष्करी चौकटीत पाकिस्तानचे तिन्ही दलांचे (भूदल, नौदल आणि वायुसेना) परमाणु आणि आण्विक हत्यारे एकाच छत्राखाली आणण्यासाठी ‘नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड’ हे अत्यंत संवेदनशील पद निर्माण केले गेले. या सर्वोच्च अण्वस्त्र कमांडचे प्रमुखपद जनरल आमीर रझा यांच्याकडे सोपवण्यात आल्यामुळे ते लष्करातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात शक्तिशाली अधिकारी ठरले आहेत.
चार दशकांचा लष्करी प्रवास
अधिकृत लष्करी नोंदींनुसार, जनरल आमीर रझा यांचा पाकिस्तान सेनेतील कारकिर्दीचा इतिहास जवळपास 38 वर्षांचा आहे. सुरुवात: 1988 मध्ये ते ऑफिसर्स ट्रेनिंग स्कूलमधून ‘6th लांसर्स’ (कॅव्हलरी/अर्मर्ड रेजिमेंट) मध्ये कमिशन्ड झाले. त्यांनी दक्षिण वझिरीस्तानमध्ये पायदळ ब्रिगेड, इन्फंट्री डिव्हिजन आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे लाहोरच्या प्रतिष्ठित ‘IV कोअर’ चे कमांडर म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. एप्रिल 2020 मध्ये त्यांची नियुक्ती पाकिस्तानची सर्वात मोठी लष्करी साहित्य बनवणारी सरकारी कंपनी ‘हेवी इंडस्ट्रीज टॅक्सिला’ च्या अध्यक्षपदी झाली होती, जिथे त्यांनी स्वदेशी लष्करी उत्पादनात मोठे योगदान दिले.
महत्त्वाचे पद
या ऐतिहासिक प्रमोशनपूर्वी ते जनरल हेडक्वार्टर (GHQ) मध्ये अतिशय महत्त्वाच्या असलेल्या ‘चीफ ऑफ जनरल स्टाफ’ (CGS) या पदावर कार्यरत होते.
ज्येष्ठतेच्या यादीत 8 व्या क्रमांकावरून थेट झेप
‘The Dawn’ च्या रिपोर्टनुसार, जनरल आमीर रझा यांचे प्रमोशन अनेक लष्करी अधिकाऱ्यांच्या भुवया उंचावणारे ठरले आहे. लेफ्टिनेंट जनरलच्या ज्येष्ठता यादीत ते 8 व्या क्रमांकावर होते. या बढतीमुळे त्यांनी सेनेतील तब्बल 6 वरिष्ठ लेफ्टिनेंट जनरलना (ज्यामध्ये लेफ्टिनेंट जनरल इनाम हैदर, फय्याज हुसैन शाह, नौमान झकारिया यांचा समावेश आहे) मागे टाकून थेट 4-स्टार जनरलचा दर्जा मिळवला.
शिक्षण आणि पुरस्कार
जनरल रझा यांनी ब्रिटनच्या ‘युनिव्हर्सिटी ऑफ नॉटिंगहॅम’ मधून आंतरराष्ट्रीय संबंध (IR) विषयात पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. तसेच त्यांनी पाकिस्तान आर्मीच्या अनेक शिक्षण संस्थांमध्ये ‘चीफ इन्स्ट्रक्टर’ म्हणून काम केले आहे. त्यांच्या या उल्लेखनीय सेवेसाठी त्यांना ‘हिलाल-इ-इम्तियाज’ (लष्करी) आणि ‘सितारा-इ-बसालत’ या सर्वोच्च लष्करी सन्मानांनी गौरविण्यात आले आहे.
