Israel : मुस्लीम देश असूनही इस्रायलची मदत का करतो हा देश?

इराणने अनेक वेळा इस्रायलवर हल्ला केलाय, पण तेव्हा तेव्हा एक मुस्लीम देश ढाल बनून इस्रायल सोबत उभा राहिला आहे. या देशाने इस्रायलवर डागलेली इराणची क्षेपणास्त्रे देखील पाडण्याचा प्रयत्न केला आहे. या देशातील बहुसंख्य मुस्लीम जनता इस्रायलच्या विरोधात आहे. असे असूनही हा देश इस्रायलला संकटसमयी नक्कीच मदत करतो. खरंतर या देशाला अमेरिकेचा पाठिंबा ही आहे. हा मुस्लिम देश अमेरिकेच्या जवळ आहे. हा मुस्लीम देश दुसरा कोणी नसून जॉर्डन आहे. जॉर्डनची लोकसंख्या 11.3 दशलक्ष आहे. त्यापैकी बहुसंख्य हे सुन्नी मुस्लीम आहेत. जॉर्डन हा अरब देश असून सीरियन वाळवंटाच्या दक्षिण भागात आहे.

पॅलेस्टाईनबद्दल जॉर्डनची भूमिका काय

जॉर्डनचा राजा अब्दुल्ला दुसरा आहे. पॅलेस्टिनींच्या हक्कांसाठीही तो नेहमीच आवाज उठवतो. पण जॉर्डनचा इस्रायलला पाठिंबा किंवा मदत करण्याचा निर्णय धोकादायक मानला जाऊ शकतो. असे असूनही, जॉर्डनची ती एक मजबुरी आहे. राजा अब्दुल्ला दुसरा हा गाझावरील इस्रायलच्या आक्रमणाचे एक मुखर टीकाकार आहे. अशा परिस्थितीत जॉर्डनने इस्रायलला दिलेला पाठिंबा विसंगत वाटतो

जॉर्डनची राणीही मूळची पॅलेस्टिनी आहे

खरं तर, जॉर्डनची 20 ते 50 टक्के लोकसंख्या पॅलेस्टिनी वंशाची आहे, ज्यात राणी रानियाचा समावेश आहे. राणी रानिया स्वत: गाझावरील इस्रायलच्या आक्रमणाच्या जोरदार विरोधक आहेत. तरीही त्याच्या बहुतेक अरब देशांच्या विपरीत, जॉर्डनने अगदी उलट केले. एप्रिल आणि सप्टेंबरमध्ये इराणी हल्ल्यांदरम्यान जॉर्डनच्या हवाई दलाने हवाई क्षेत्र ओलांडून इस्त्रायलमधील लक्ष्यांच्या दिशेने जाणारे “डझनभर” ड्रोन किंवा क्षेपणास्त्रे रोखले आणि पाडले.

जॉर्डनच्या मर्यादा काय आहेत?

जॉर्डनची सीमा इस्रायलला लागून आहे. हा सौदी अरेबिया, सीरिया आणि इराणचाही शेजारी आहे. अशा परिस्थितीत इराण जेव्हा जेव्हा क्षेपणास्त्र हल्ले करतो तेव्हा ते सर्व जॉर्डनच्या हवाई हद्दीतून जातात. जॉर्डनवर अमेरिकेचा बराच प्रभाव असल्याने आणि अमेरिकेने या देशात मोठ्या प्रमाणावर सैन्य, रडार, विमानविरोधी आणि क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा तैनात केली आहे. अशा स्थितीत इराणची क्षेपणास्त्रे जॉर्डनच्या हवाई हद्दीतून जातात तेव्हा त्यांना अमेरिकन हवाई संरक्षण यंत्रणांकडून पाडले जाते. जॉर्डनचे म्हणणे आहे की, ही क्षेपणास्त्रे आपल्या देशाच्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन करतात आणि नागरिकांसाठीही धोकादायक ठरू शकतात. अशा परिस्थितीत त्यांना पाडणे हाच पर्याय आहे.

जॉर्डनचे अमेरिकेशी कसे संबंध आहेत?

जॉर्डन हा अमेरिकेचा प्रमुख गैर-नाटो सहयोगी आहे. पण सहयोगी असण्याचा अर्थ असा नाही की तो अमेरिकेच्या लष्करी प्रयत्नांना पाठिंबा देतो. जॉर्डन आणि यूएसने 2021 च्या सुरुवातीला संरक्षण सहकार्य करारावर स्वाक्षरी केली, जॉर्डन हा अमेरिकेच्या वतीने कोणतीही लष्करी कारवाई करण्यास बांधील नाही. त्याचप्रमाणे, जॉर्डनचे इस्रायलशी लष्करी सहकार्य 1994 च्या शांतता कराराने सुरू झाले असले तरी, दोन्ही देशांमध्ये एकमेकांना लष्करी पाठिंबा देण्याची कोणतीही व्यवस्था नाही.

इराणी ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांना पाडण्यात इस्रायल, युनायटेड स्टेट्स, यू.के आणि फ्रान्सबरोबर सैन्यात सामील होण्याच्या जॉर्डनच्या निर्णयावर परिणाम करणारे इतर घटक होते. काही ड्रोन किंवा बॅलिस्टिक आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रे इस्रायलऐवजी जॉर्डनच्या भूभागावर पडू शकली असती. जॉर्डनने असा युक्तिवाद केला की ते इस्रायलच्या संरक्षणास समर्थन देण्याऐवजी चुकीच्या इराणी क्षेपणास्त्रापासून आपल्या प्रदेशाचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत.