100 वर्षांपासून या गावात वाजवले जात नाहीत दिवाळीमध्ये फटाके, कारण ऐकून तुम्हीही कराल कौतुक

दिवाळी म्हटलं की दिव्यांची रोषणाई, फटाक्यांचा आवाज आणि आनंदाचा उत्सव डोळ्यांसमोर येतो. मात्र, तमिळनाडूमधील मयिलादुथुराई जिल्ह्यातील पेरम्बूर गावात गेल्या जवळपास 100 वर्षांपासून दिवाळी फटाक्यांशिवाय साजरी केली जाते. विशेष म्हणजे, यामागे कोणताही सरकारी नियम किंवा बंधन नसून गावकऱ्यांनी निसर्ग आणि वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी स्वतःहून घेतलेला हा निर्णय आहे. वटवृक्षावर राहणाऱ्या शेकडो वटवाघळांना फटाक्यांच्या आवाजापासून आणि धुरापासून वाचवण्यासाठी संपूर्ण गावाने ही अनोखी परंपरा जपली आहे.

पेरम्बूर गावातील ‘वव्वाल थोप्पू’ म्हणजेच वटवाघळांची बाग म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या परिसरात सुमारे 150 वर्षे जुना वटवृक्ष आहे. या झाडावर शेकडो ‘इंडियन फ्लाइंग फॉक्स’ प्रजातीची मोठी फळभक्षी वटवाघळे वास्तव्यास आहेत. गावकऱ्यांनी या वटवाघळांना आपल्या कुटुंबाचा आणि गावाच्या पर्यावरणाचा महत्त्वाचा भाग मानले आहे.

वटवाघळांच्या संरक्षणासाठी फटाक्यांना कायमचा नकार

वटवाघळे दिवसा झाडांवर विश्रांती घेतात आणि रात्री अन्नाच्या शोधात बाहेर पडतात. अशा वेळी फटाक्यांचा मोठा आवाज आणि त्यातून निर्माण होणारा धूर त्यांच्या नैसर्गिक जीवनचक्रावर परिणाम करू शकतो. ही बाब लक्षात घेऊन गावकऱ्यांनी फटाके न फोडण्याचा निर्णय घेतला.

गेल्या अनेक पिढ्यांपासून गावात दिवाळीच्या दिवशी फक्त दिवे लावले जातात आणि मंदिरांमध्ये पूजा-अर्चा केली जाते. स्वतःच्या आनंदासाठी मुक्या जीवांचे निवासस्थान उद्ध्वस्त होऊ नये, हीच या परंपरेमागील भावना आहे.

पर्यावरणाचा समतोल राखण्यात वटवाघळांची महत्त्वाची भूमिका

वटवाघळे केवळ रात्री उडणारे जीव नसून पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. फळे खाल्ल्यानंतर त्यांच्या माध्यमातून विविध झाडांच्या बिया दूरवर पसरतात. तसेच काही प्रजाती परागीभवनाच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यामुळे जंगलांचा विस्तार आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्यास मदत होते.

पेरम्बूरप्रमाणेच तमिळनाडूमधील काही अन्य गावांनीही वन्यजीव संरक्षणासाठी फटाक्यांपासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला आहे. विल्लुपुरम जिल्ह्यातील कझुपेरुम्पक्कम गावातही वटवाघळांच्या संरक्षणासाठी फटाक्यांवर बंदी पाळली जाते.

तर कोयंबतूर जिल्ह्यातील किट्टमपालयम गावात 2012 मध्ये शाळांच्या माध्यमातून जनजागृती मोहीम सुरू करण्यात आली. त्यानंतर शेकडो कुटुंबांनी दिवाळीत फटाके न फोडण्याचा संकल्प केला. या गावांतील नागरिक वटवाघळांना आपल्या गावचे पाहुणे मानतात आणि त्यांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देतात.