Wine Packaging Science: बिअर सहज कॅनमध्ये मिळते, मग वाइनचं पॅकिंग बाटलीतच का? यामागचं विज्ञान तुम्हाला थक्क करेल

वाइन पारंपरिकपणे काचेच्या बाटल्यांमध्ये विकली जाते, तर बीअर सामान्यतः ॲल्युमिनियमच्या कॅनमध्ये आढळते. याचे मुख्य कारण वाइनच्या रासायनिक रचनेतील फरक आहे. वाइन आम्लधर्मी असते आणि त्यात सल्फर डायऑक्साइड असतो, जो नैसर्गिकरित्या आढळतो आणि संरक्षक म्हणून वापरला जातो. जेव्हा वाईन ॲल्युमिनियमच्या थेट संपर्कात येते, तेव्हा रासायनिक अभिक्रियेमुळे हायड्रोजन सल्फाइड वायू तयार होऊ शकतो.

या वायूमुळे कुजलेल्या अंड्यासारखा वास येतो आणि वाईनची चव बिघडू शकते. त्यामुळे, पॅकेजिंग करताना वाईन आणि ॲल्युमिनियमचा थेट संपर्क टाळणे महत्त्वाचे आहे. पॅकेजिंग देखील महत्त्वाचे आहे, कारण काही वाईन कालांतराने परिपक्व होण्यासाठी बनवलेल्या असतात. चांगल्या प्रतीची पांढरी वाईन बाटलीत ठेवल्यास हळूहळू आपला स्वाद विकसित करू शकते. बूच लावलेल्या काचेच्या बाटलीतून खूप कमी ऑक्सिजन आत शिरतो. ज्यामुळे वाईनच्या परिपक्वतेच्या प्रक्रियेला मदत होते.

याउलट ॲल्युमिनियमच्या बाटल्या पूर्णपणे हवाबंद असतात आणि या प्रकारच्या परिपक्वतेसाठी आवश्यक परिस्थिती निर्माण करत नाहीत. त्यामुळे ज्या वाईन्स दीर्घकाळ परिपक्व व्हायच्या असतात, त्यांच्यासाठी काचेच्या बाटल्याच अधिक पसंत केल्या जातात. बीअर आणि वाईन यांमधील फरक त्या सामान्यतः कशा दिल्या जातात यावरून दिसून येतो. बीअरमध्ये साधारणपणे ४% ते ८% अल्कोहोल असते आणि ती अनेकदा ३३० मिली किंवा ५०० मिलीच्या कॅनमध्ये विकली जाते.

लोक सहसा एका बैठकीत इतकेच पितात. वाईनमध्ये अल्कोहोलचे प्रमाण जास्त असते, जे ९% ते १५% किंवा त्याहूनही अधिक असते. ती सहसा कमी प्रमाणात दिली जाते आणि हळूहळू प्यायली जाते. कॅन उघडताना एक अडचण येते. बाटली पुन्हा बंद करता येते, पण एकदा उघडलेला साधा कॅन पुन्हा बंद करता येत नाही. यामुळे आतील वाईन उघडी राहते आणि ती खराब होण्याचा धोका वाढतो. म्हणूनच जी पेये एकाच वेळी न पिता हळूहळू प्यायची असतात, त्यांच्यासाठी कॅन कमी सोयीचे ठरतात.

वाइन पारंपरिक पद्धतीने सादर करण्याशी निगडित आहे. बूच लावलेली बाटली उघडणे, एका खास ग्लासात वाइन ओतणे आणि तिच्या रंगाचे कौतुक करणे, हे सर्व त्या अनुभवाचा एक भाग मानले जाते. अनेकांसाठी, सादर करण्याची ही पद्धत वाइनची उच्च दर्जाची प्रतिमा वाढवते. ॲल्युमिनियमच्या कॅनमधून ती परिचित परंपरा किंवा आलिशान अनुभव मिळत नाही, म्हणूनच उत्पादक अजूनही काचेच्या बाटल्यांचा वापर करतात.

त्यामुळे बाटलीची निवड केवळ रासायनिक रचनेवर आधारित नसते. वाइनच्या परिपक्वतेच्या गरजा, ती सादर करण्याच्या पद्धती आणि प्रस्थापित सांस्कृतिक अपेक्षा या गोष्टीदेखील वाइनच्या पॅकेजिंग आणि सादरीकरणाला आकार देतात. काचेच्या बाटल्यांना पारंपरिक पसंती असूनही, वाईन आता कॅनमध्येही उपलब्ध आहे. पॅकेजिंग तंत्रज्ञानातील सुधारणांमुळे कॅनच्या आतल्या बाजूला एक विशेष संरक्षक थर वापरणे शक्य झाले आहे.

हा थर वाईनला ॲल्युमिनियमच्या थेट संपर्कात येण्यापासून रोखतो, ज्यामुळे सुगंध आणि चवीवर परिणाम करू शकणाऱ्या रासायनिक अभिक्रियांचा धोका कमी होतो. डेबो व्हाईट विशेषतः रेडी-टू-ड्रिंक बाजारपेठ आणि यंग वाईन्समध्ये दिसून येते. ही उत्पादने दीर्घकाळ साठवून ठेवण्याऐवजी तात्काळ सेवनासाठी असतात. त्यामुळे ती या प्रकारच्या पॅकेजिंगसाठी अधिक योग्य ठरतात. संरक्षक थरामुळे थेट संपर्काची समस्या दूर होते.