नागपूर पदवीधर मतदारसंघ : भाजपाचे सुधाकर कोहळे आणि काँग्रेसच्या अभिजित वंजारी यांच्यात मुख्य लढत, कोणाचे पारडे जड?
नागपूर पदवीधर निवडणुकीत एकूण ३८ उमेदवार रिंगणात आहेत. इतके जास्त उमेदवार जरी रिंगणात असले तरी मुख्य लढत काँग्रेस आणि भाजपमध्येच होत आहे.
महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या ३ पदवीधर आणि २ शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीसाठीची रणधुमाळीचा निकाल आता काही तासांवर आला आहे. एकूण पाच जागांसाठी १८२ उमेदवार निवडणूकीच्या रिंगणात उभे असून त्यांचे भवितव्य २३ ऑक्टोबर रोजी मतपेटीत बंद झाले आहे. पुणे, छत्रपती संभाजीनगर , नागपूर विभागातील पदवीधर मतदार संघ, तसेच अमरावती आणि पुणे विभागातील शिक्षक मतदार संघासाठी ही निवडणूक होत आहे. नागपूर पदवीधर मतदार संघात एकूण ३८ उमेदवार रिंगणात उभे असून मुख्य लढत भाजपच्या सुधाकर कोहळे आणि काँग्रेसच्या अभिजित वंजारी यांच्यात होत आहे. सुमारे सहा दशकांच्या वर्चस्वानंतर २०२० मध्ये काँग्रेसने हिसकावलेली जागा पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न भाजप करीत आहे. या निवडणुकीत गेल्या निवडणुकीचे विजेते अभिजित वंजारी आणि सत्ताधारी ‘महायुती’ युतीचे सुधाकर कोहळे यांच्यात थेट लढत होत आहे.
नागपूर पदवीधर मतदार संघाच्या निवडणूकीत एकूण ३८ उमेदवारांचे भविष्य मतपेटीत बंद झाले आहे. या निवडणूकीत उमेदवारांची संख्या जास्त असली तरी खरी लढत काँग्रेस आणि भाजपात होत आहे. या नागपूर भागात २ लाख ५५ हजार ६०३ मतदार पहिल्या पसंतीचे मत कोणाला करणार आहेत याचा निकाल २७ ऑक्टोबरला लागणार आहे. या नागपूर पदवीधर मतदार संघात भाजपच्या सुधाकर कोहळे आणि काँग्रेसच्या अभिजित वंजारी यांच्यासह एकूण ३८ उमेदवार रिंगणात आहेत. येथे राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये बंडखोरी करुन नितेश कराळे यांनी अपक्ष उभारले असून तेही आपले नशीब आजमावत आहेत.
या मतदानासाठी विभागातील सहा जिल्ह्यात एकूण ४५५ मतदान केंद्र निश्चित करण्यात आली होती. त्यापैकी सर्वाधिक २४६ केंद्रे नागपूर जिल्ह्यात होती. सकाळी ८ ते दुपारी ४ वाजेपर्यंत मतदान झाले आहे. मतदारांमध्ये १ लाख ४७ हजार २८० पुरुष मतदार तर १ लाख ८ हजार ३०१ महिला आणि इतर २२ मतदारांचा समावेश आहे.
इतिहास काय आहे ?
काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांनी भाजपच्या संदीप जोशी यांचा पराभव केला होता. काँग्रेसच्या अभिजित वंजारी यांना ६१७०१ मते मिळाली होती तर जोशी यांना ४२७९१ मते मिळाली होती. १८९१९ मतांनी वंजारी यांचा विजय झाला होता. येथे साल १९७८ नंतर पहिल्यांदाच साल २०२० मध्ये काँग्रेसचा उमेदवार विजयी झाला होता.
आता काय परिस्थिती ?
सुमारे सहा दशकांच्या भाजपाच्या वर्चस्वानंतर २०२० मध्ये काँग्रेसने हिसकावलेली जागा पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न भाजपा करणार आहे. या निवडणुकीत मागील निवडणुकीचे विजेते अभिजित वंजारी आणि सत्ताधारी ‘महायुती’ युतीचा पाठिंबा असलेले सुधाकर कोहळे यांच्यात थेट लढत होत आहे.
या मतदारसंघात एकूण ६४.८४% मतदान झाले असून, नोंदणीकृत २,५५,६०३ मतदारांपैकी १,६५,६७२ मतदारांनी सहा जिल्ह्यांत आपापले मत नोंदवले. हे प्रमाण २०२० मध्ये नोंदवलेल्या ६४.३८% मतदानापेक्षा किंचित जास्त आहे.
पसंतीक्रम आधारित मतदान पद्धतीत (preferential voting system), उमेदवाराला विजयी होण्यासाठी वैध मतांचा एक निश्चित कोटा (quota) पूर्ण करावा लागतो. जर पहिल्या फेरीच्या मतमोजणीत कोणत्याही आघाडीच्या उमेदवाराला हा कोटा गाठता आला नाही, तर पुढील फेऱ्यांमधील मतमोजणी आणि पसंतीक्रमांचे हस्तांतरण ( transfer of preferences) निकालाची दिशा ठरवू शकते. निवडणुकीच्या रिंगणात ३८ उमेदवार असल्याने, पहिल्या पसंतीची मते कशी मिळतात, हे अत्यंत महत्त्वाचे ठरेल, असे निवडणूक निरीक्षकांचे म्हणणे आहे. हा कोटा केवळ मतदानाची टक्केवारी नव्हे, तर एकूण वैध मतांच्या संख्येवर अवलंबून असेल. जर नोंदवलेली सर्व १,६५,६७२ मते वैध ठरली, तर विजयासाठी आवश्यक असलेला कोटा ८२,००० मतांच्या किंचित वर असेल.
