कोणाला सुराही तर कुणाला पेंटिंग, BRICS संमेलनात मोदींनी दिलेल्या भेटवस्तूंंना विशेष महत्त्व

मुंबई : ब्रिक्स परिषदेत सहभागी होण्यासाठी गेलेल्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राष्ट्रीय अध्यक्षांना अनेक भारतीय भेटवस्तू दिल्या. पंतप्रधान मोदींनी अध्यक्ष सिरिल रामाफोसा यांना तेलंगणातील प्रसिद्ध बिद्री सुराही भेट दिली. दक्षिण आफ्रिकेच्या फर्स्ट लेडी त्शेपो मोत्सेपे यांना नागालँडची शाल भेट दिली आहे. याशिवाय पीएम मोदींनी ब्राझीलचे राष्ट्रपती लुला दा सिल्वा यांना मध्य प्रदेशातील गोंड पेंटिंगही भेट दिली आहे. या सर्व भेटवस्तू भारतीय परंपरा आणि संस्कृतीची गाथा सांगतात.

बिद्री सुरही म्हणजे काय?

बिद्री सुरही हा भारताच्या लघुपरंपरेचा एक भाग आहे. त्याचा इतिहास 500 वर्षे जुना असल्याचे मानले जाते. बिद्री हा फारसी भाषेतील शब्द आहे. जरी त्याचे उत्पादन बिदर प्रदेशापुरते मर्यादित असले तरी ते सौंदर्य आणि उपयुक्ततेसाठी प्रसिद्ध आहे. बिद्री सुरही ही जस्त, तांबे आणि अनेक नॉन-फेरस धातूपासून बनवली जाते. त्यावर आकर्षक नमुनेही कोरलेले आहेत, जे खूप सौंदर्य पसरवतात. त्याच्या निर्मितीमध्ये शुद्ध चांदीची तारही वापरली जाते.

चांदीचे नक्षीकाम ही भारतातील शतकानुशतके जुनी कलाकुसर आहे. ते बनवण्यासाठी खूप मेहनत घ्यावी लागते. आकार देण्यापूर्वी त्याचा नमुना प्रथम कागदावर तयार केला जातो. आणि मग ते चांदीच्या पत्र्यावर तयार केले जाते. यानंतर, हातोडा किंवा इतर बारीक साधनांनी मारून योग्य आकार दिला जातो. नंतर त्याचे पॉलिशिंग, बफिंगही केले जाते. हे कर्नाटक राज्यातील अनेक भागात बनवले जाते.

नागालँडची शाल का प्रसिद्ध आहे?

नागालँड शाल भारताव्यतिरिक्त जगातील इतर अनेक देशांमध्ये उत्कृष्ट कारागिरीसाठी प्रसिद्ध आहेत. त्याला सर्वोत्कृष्ट कलाकृती म्हणतात. भारताच्या ईशान्य भागातील विशेषतः नागालँडमधील जमाती शतकानुशतके ते विणत आहेत. या शाल त्यांच्या रंग, डिझाइन आणि विणकाम तंत्रासाठी ओळखल्या जातात आणि त्यांना जास्त मागणी आहे. नागालँडमधील आदिवासी ही कला पिढ्यानपिढ्या शिकतात आणि पुढे नेतात.

नागा शालमध्ये कापूस, रेशीम आणि लोकर वापरतात. नागा शालचे सर्वात उल्लेखनीय वैशिष्ट्य आहे. यात भौमितिक आणि प्रतीकात्मक रचना आहेत. आणि या डिझाईन्स इथल्या जमातींच्या दंतकथा, दंतकथा आणि समजुतींपासून प्रेरित आहेत. त्यामुळे त्याचे महत्त्व खूप वाढले आहे.

प्रत्येक नागा शाल एक अनोखी कथा सांगते. यामध्ये जमातीचा इतिहास, श्रद्धा आणि जीवनशैली यांची कथा गुंफलेली आहे. रंगांचा जीवनावर खोलवर परिणाम होत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. उदाहरणार्थ, लाल रंग धैर्याचे प्रतीक आहे, तर काळा रंग शोकाचे प्रतीक आहे. पांढरा रंग शुद्धतेशी संबंधित आहे आणि हिरवा रंग वाढ आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. हे रंग तयार करण्यासाठी विणकर अनेकदा नैसर्गिक रंग वापरतात.

मध्य प्रदेशातील गोंड चित्रकला कशी आहे?

मध्य प्रदेशातील गोंड चित्रकला ही देखील एक प्रसिद्ध आदिवासी कला आहे. ‘गोंड’ हा द्रविड शब्द आहे, ज्याचा अर्थ ‘हिरवा पर्वत’ असा होतो. हे ठिपके आणि रेषांपासून बनवले जाते. हे चित्र गोंड जमातींची पारंपारिक ओळख आहे. हे बनवण्यासाठीही अनेक नैसर्गिक रंग वापरले जातात. तसेच कोळशाशिवाय माती, वनस्पतींचा रस, पाने, शेणखत, चुना, दगडाची भुकटी इत्यादींचाही वापर केला जातो.