‘No Job, No Shaadi’ झारखंड आंदोलनातील विद्यार्थ्यांच्या हातातील पोस्टरची चर्चा, फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल

झारखंडची राजधानी रांचीमध्ये विद्यार्थी आणि नोकरीच्या शोधात असलेल्यांनी सुरू केलेले आंदोलन त्याच्या अनोख्या शैलीमुळे राष्ट्रीय पातळीवर लक्ष वेधून घेत आहे. या आंदोलनातील सर्वाधिक व्हायरल झालेल्या फोटोंमध्ये विद्यार्थी ‘नो जॉब, नो मॅरेज’ असे लिहिलेले फलक घेऊन उभे असल्याचे दिसत आहे. हे फलक बेरोजगारी आणि नोकरभरतीला होणारा विलंब या समस्यांना थेट तरुणांच्या वैयक्तिक आयुष्याशी जोडतात. ही घोषणा अनेक वर्षांपासून राज्यातील स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या हजारो तरुणांचा संताप दर्शवते. या फलकांच्या माध्यमातून ते आपली निराशा व्यक्त करत आहेत की, आर्थिक स्वातंत्र्याशिवाय ते आयुष्यात प्रगती करू शकत नाहीत किंवा समाजाचा सामना करू शकत नाहीत. परिणामी, हा संदेश वेगाने पसरत आहे आणि सोशल मीडियावरही मोठ्या प्रमाणावर दिसत आहे.

रांचीमधील हे आंदोलन जयपाल सिंग मुंडा स्टेडियम आणि बापू वाटिका या परिसरात केंद्रित आहे. येथे जमलेले नोकरीचे इच्छुक झारखंड लोकसेवा आयोग आणि झारखंड कर्मचारी निवड आयोगाच्या परीक्षांमध्ये कथित पेपरफुटी, कटऑफ गुण जाहीर न करणे आणि मूल्यांकनातील अनियमिततेचा आरोप करत आहेत. ते या संपूर्ण प्रकरणाची स्वतंत्र सीबीआय चौकशी करण्याची मागणी करत आहेत.

या आंदोलनाचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची कडक आचारसंहिता. आंदोलकांनी राजकीय, धार्मिक किंवा ‘स्वातंत्र्याच्या’ घोषणा देणे टाळले आहे. अनेक व्हायरल व्हिडिओंमध्ये विद्यार्थी आयोजक बाहेरील गटांना अडवताना दिसत आहेत. ते असे म्हणताना ऐकू येतात, “हे रांची आहे, जंतर मंतर नाही. हे एक विद्यार्थी आंदोलन आहे.” यावरून हे स्पष्ट होते की, विद्यार्थ्यांना आंदोलनाची दिशा स्वतःच्या हातात घ्यायची आहे.

मुसळधार पाऊस, सोसाट्याचा वारा आणि पायाभूत सुविधांचा अभाव असूनही, शेकडो विद्यार्थी आपले अनिश्चित काळासाठीचे धरणे आंदोलन आणि उपोषण सुरू ठेवत आहेत. दरम्यान, सरकारने हा तिढा सोडवण्यासाठी विद्यार्थी प्रतिनिधींशी अधिकृतपणे वाटाघाटी करण्याकरिता एक उच्चस्तरीय समिती स्थापन केली आहे. एकूणच, रांचीच्या आंदोलनाला त्याच्या शिस्तबद्ध शैली, सर्जनशील पोस्टर्स आणि भरती प्रक्रियेबद्दल उपस्थित केलेल्या प्रश्नांमुळे ओळख मिळाली आहे.