सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने सादर केली नवीन GDP सिरीज, वाचा अर्थव्यवस्थेचा संपूर्ण लेखाजोखा
सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) राष्ट्रीय खात्यांच्या वार्षिक आणि तिमाही अंदाजांची एक नवीन सिरीज जारी केली आहे. याची सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.
केंद्र सरकारच्या सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) राष्ट्रीय खात्यांच्या वार्षिक आणि तिमाही अंदाजांची एक नवीन सिरीज जारी केली आहे. अर्थव्यवस्थेतील संरचनात्मक बदल, नवीन डेटा स्रोत आणि सुधारित अंदाज पद्धती प्रतिबिंबित करण्यासाठी आधार वर्षांमध्ये वेळोवेळी सुधारणा केली जातात. यंदा 2022-23 हे नवीन आधार वर्ष ग्राह्य धरण्यात आले आहे.
GDP मध्ये वाढ
सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने सांगितले की, आर्थिक वर्ष 2023-23 हे आधार वर्ष म्हणून निवडले गेले आहे, कारण ते कोविड नंतरचे सामान्य वर्ष आहे. नवीन सिरीजनुसार तिसऱ्या तिमाहीत GDP 7.8% वाढले. याचा अर्थ असा की ऑक्टोबर-डिसेंबर 2025-2026 मध्ये वास्तविक GDP ₹84.54 लाख कोटी होता, जो मागील वर्षाच्या त्याच तिमाहीत ₹78.41 लाख कोटी होता. यात वाढ पहायला मिळाली आहे.
नवीन सिरीजमध्ये कोणते बदल करण्यात आले आहेत?
नवीन GDP सिरीजमध्ये अनेक प्रमुख सुधारणा करण्यात आल्या आहेत. यामध्ये आर्थिक बदलांचा चांगला समावेश, नवीन आणि अधिक अद्ययावत डेटा स्रोतांचा वापर आणि अंदाज पद्धतीमध्ये सुधारणा यांचा समावेश आहे. मंत्रालयाच्या मते, ही नवीन सिरीज आयएमएफच्या त्रैमासिक राष्ट्रीय लेखा नियमावली 2017 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करते.
2022-23 ते 2024 -25 पर्यंत जीडीपी आणि उत्पन्न स्रोत
नवीन सिरीजनुसार 2022-23 च्या आधारभूत वर्षात जीडीपी ₹261.18 लाख कोटी होता. 2023-24 मध्ये रिअल जीडीपी ₹280.01 लाख कोटी होता, जो 7.2 टक्के वाढला. 2024-25 मध्ये रिअल जीडीपी ₹299.89 लाख कोटी होता, जो 7.1 टक्के वाढला.
विविध क्षेत्रांची कामगिरी
2024-25 या आर्थिक वर्षात, प्राथमिक क्षेत्र (कृषी इ.) 4.9 टक्के, दुय्यम क्षेत्र (उद्योग, बांधकाम इ.) 8.0 टक्के आणि सेवा क्षेत्र 7.9 टक्के वाढले. उत्पादन, खाणकाम, बांधकाम, वित्तीय सेवा आणि रिअल इस्टेट क्षेत्रांनी या वाढीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
बचत आणि गुंतवणुकीत वाढ
2024-25 मध्ये एकूण बचत वाढून ₹111.13 लाख कोटी झाली, जी मागील वर्षीच्या ₹95.17 लाख कोटी होती. 2023-24 मध्ये ₹100.00 लाख कोटींच्या तुलनेत 2024-25 मध्ये एकूण भांडवल निर्मिती (GCF) ₹109.25 लाख कोटी होती.
दरडोई उत्पन्नात वाढ
- 2022-23 – 1,59,557 रुपये
- 2023-24 – 1,76,465 रुपये
- 2024-25 – 1,92,774 रुपये
