वक्फ दुरुस्ती विधेयकाला विरोध करणारे ‘हे’ 5 मुद्दे आणि त्यांची उत्तरे जाणून घ्या
वक्फ दुरुस्ती विधेयक 2024 लोकसभेत सादर करण्यात आले आहे. असे अनेक मुद्दे आहेत ज्यावर मुस्लीम समाज आणि विरोधी पक्ष प्रश्न उपस्थित करत आहेत. काँग्रेसने हे विधेयक अल्पसंख्याकविरोधी असल्याचे म्हटले आहे. ज्या मुद्द्यांमुळे वाद निर्माण झाला आहे, जुना कायदा आणि नव्या विधेयकाने त्या प्रश्नांची उत्तरे कशी दिली आहेत, हे जाणून घ्या.
वक्फ म्हणजे काय हे कोण ठरवणार? वक्फ कोण बनवू शकतो? नोंदणीत काय अडचण आहे? असे अनेक प्रश्न आहेत ज्यावर विरोधी पक्ष वक्फ दुरुस्ती विधेयक 2024 ला विरोध करत आहेत. मुस्लीम समाज आणि काँग्रेसने हे विधेयक अल्पसंख्याकविरोधी असल्याचे म्हटले आहे. सरकारचा असा युक्तिवाद आहे की, देशात वक्फची सुमारे 9 लाख एकर जमीन आहे, ती अनेक मुस्लीम देशांतील काही क्षेत्रापेक्षा मोठी आहे. त्यामुळे त्याचे व्यवस्थापनही महत्त्वाचे आहे. मात्र, दरम्यानच्या काळात मुस्लीम समाज आणि विरोधी पक्ष सातत्याने प्रश्न उपस्थित करत आहेत.
कोणते 5 मुद्दे आहेत ज्यामुळे वाद निर्माण झाला आहे, अलीकडील कायदा आणि नवीन विधेयकाने त्या प्रश्नांची उत्तरे कशी दिली आहेत,हे जाणून घ्या.
1. वक्फ बनवण्याचा अधिकार
नव्या दुरुस्ती विधेयकानंतर वक्फ बनवण्याचा अधिकार कोणाला आहे, हा पहिला प्रश्न निर्माण झाला आहे. यावर जुना कायदा म्हणतो की कोणीही वक्फ बनवू शकतो. नव्या विधेयकात यासाठी अटी घालण्यात आल्या आहेत. वक्फ बनवणाऱ्या व्यक्तीला किमान 5 वर्ष इस्लामचे पालन करावे लागेल, असे या विधेयकात म्हटले आहे. संयुक्त संसदीय समितीने (JPC) त्यात आणखी एका अटीची भर घातली आहे. ते म्हणाले की, त्या व्यक्तीला आपण पाच वर्षांपासून इस्लामचे पालन करीत असल्याचे देखील दाखवावे लागेल. कोणी नावाने मुस्लीम आहे म्हणून चालणार नाही. त्याला इस्लामच्या चालीरीतींचे पालन करून ते सिद्ध करावे लागते.
2. वक्फ ट्रिब्युनलमध्ये बिगर मुस्लिमांना प्रवेश
वक्फ ट्रिब्युनल अतिशय शक्तिशाली असून जुन्या कायद्यानुसार केवळ मुस्लिमालाच लवादाचे सीईओ बनवता येत होते, पण नव्या विधेयकात परिस्थिती बदलली आहे. नव्या विधेयकात सीईओ म्हणून बिगर मुस्लिम दिसण्याची शक्यता आहे. मंडळाच्या एकूण सदस्यांमध्ये दोन बिगर मुस्लिम सदस्यांचा समावेश असेल. नव्या विधेयकात आगाखानी आणि बोहरा समाजाला प्रतिनिधित्व देण्याचे ठळकपणे नमूद करण्यात आले आहे.
3 ‘वक्फ बाय युजर’ कलम हटवण्यावर लक्ष
‘वक्फ बाय युजर’ या कलमावरूनही वाद वाढला आहे. जुन्या कायद्यात एखाद्या जमिनीचा वापर बराच काळ वक्फसाठी होत असेल तर तो वक्फ मानला जाऊ शकतो, असे म्हटले जात होते, परंतु नव्या विधेयकात ही अट बदलली आहे. नव्या विधेयकामुळे ही तरतूद रद्द करण्यात आली आहे. तो काढून टाकण्याचा नियम भविष्यात लागू करावा, असे जेपीसीने म्हटले आहे. म्हणजेच ज्यांना आधीच वक्फशी संबंधित मानले जाते त्यांना हा नियम लागू होऊ नये, हे स्पष्ट आहे.
4. वक्फ म्हणजे काय, हे कोण ठरवणार?
वक्फ म्हणजे काय, ते कोण ठरवणार, यावरही विरोधकांचा आक्षेप आहे. जुन्या कायद्यात वक्फ काय आणि काय नाही हे ठरवण्याचा अधिकार वक्फ ट्रिब्युनलला होता. जमिनीच्या वादाच्या प्रकरणात लवाद निर्णय देत असे. याबाबत वाद झाल्यास ही जमीन सरकारची आहे की वक्फची, याचा निर्णय जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी घेतील, असे नव्या विधेयकात म्हटले आहे. अशा परिस्थितीत त्यांनी निर्णय घ्यावा.
वक्फ नोंदणी
वक्फ नोंदणी बंधनकारक असेल. नवीन कायद्यात म्हटले आहे की, नवीन कायदा लागू झाल्यास 6 महिन्यांच्या आत नोंदणी करावी लागेल. म्हणजेच नव्या दुरुस्तीनंतर वक्फ नोंदणीची प्रक्रिया बदलणार असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. यामुळे त्याच्या नोंदी सांभाळण्यात तंत्रज्ञानाची भूमिका वाढणार आहे. असे झाल्यानंतर वक्फ बोर्डाच्या कामकाजात पारदर्शकता येईल आणि उत्तरदायित्व निश्चित होईल, असा दावा सरकारने केला आहे. ———————————————- ———————————————- (URL)
———————————————- Waqf Amendment Bill
वक्त दुरुस्ती विधेयक —————END——————————-
