Explainer: जंतर-मंतरवरील आंदोलनामुळे चर्चेत ते रांचीमध्ये अंगावर शाईफेक; PhD करणारी नेहा बोरा आहे तरी कोण?
परीक्षेच्या वादावरून रांचीमध्ये झालेल्या विद्यार्थी आंदोलनादरम्यान नेहा बोरा यांच्यावर शाई फेकण्यात आली. त्यानंतर आयसाच्या (AISA) राष्ट्रीय अध्यक्षा नेहा बोरा यांचे नाव अचानक चर्चेत आले आहे.
रांचीमध्ये JPSC-JSSC परीक्षा वादावरून सुरू असलेल्या विद्यार्थी आंदोलनादरम्यान वातावरण तापले आहे. ऑल इंडिया स्टुडंट्स असोसिएशन (AISA) च्या राष्ट्रीय अध्यक्ष नेहा बोरा यांच्यावर आंदोलना दरम्यान कोणीतरी शाई फेकली. या घटनेनंतर नेहा बोरा पुन्हा एकदा चर्चेत आल्या आहेत. मात्र ही पहिलीच वेळ नाही की त्यांचे नाव राष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आले आहे. गेल्या काही वर्षांत विद्यार्थी आंदोलने, शिक्षणाशी संबंधित मुद्दे आणि दीर्घ उपोषण यांमुळे त्या सातत्याने चर्चेत राहिल्या आहेत. चला जाणून घेऊया नेहा बोरा कोण आहेत, त्यांनी कुठपर्यंत शिक्षण घेतले आहे, त्यांचा विद्यार्थी राजकारणाचा प्रवास कसा राहिला आणि कोणत्या मुद्द्यांवर त्या सातत्याने आवाज उठवत राहिल्या आहेत?
अनेक शहरांमध्ये झाले नेहा बोरा यांचे शिक्षण
नेहा बोरा मूळच्या उत्तराखंडच्या आहेत. मात्र त्यांचे बालपण वेगवेगळ्या शहरांमध्ये गेले आहे. सुरुवातीच्या वर्षांत त्या पश्चिम बंगालच्या सिलीगुडीतही राहिल्या. वेगवेगळ्या राज्यांत राहिल्यामुळे त्यांना विविध सामाजिक आणि शैक्षणिक वातावरण अनुभवण्याची संधी मिळाली. याचा प्रभाव पुढे त्यांच्या विचारांवर आणि विद्यार्थी राजकारणावरही दिसून आला. बालपणापासूनच त्यांची आवड केवळ अभ्यासापुरती मर्यादित नव्हती. त्यांना थिएटर, साहित्य, सांस्कृतिक उपक्रम आणि सामाजिक मुद्द्यांमध्येही रुची होती. म्हणूनच पुढे त्यांनी शिक्षण आणि सामाजिक आंदोलनांना एकत्र घेऊन आपला मार्ग निवडला.
दिल्ली पब्लिक स्कूलपासून JNU पर्यंत
नेहा बोरा यांचे शालेय शिक्षण दिल्ली पब्लिक स्कूल (DPS) सिलीगुडी येथे झाले. याशिवाय त्यांनी आर्मी पब्लिक स्कूल बंगळुरू येथेही शिक्षण घेतले. शालेय दिवसांपासूनच त्या थिएटर आणि सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये सक्रिय होत्या. शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी दिल्ली विद्यापीठ (Delhi University) मधून पदवी (B.A.) मिळवली. याच काळात विद्यार्थी संघटना आणि विद्यापीठाच्या उपक्रमांमध्ये त्यांची रुची वाढू लागली. त्यानंतर त्यांनी डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठ दिल्ली (Dr. B.R. Ambedkar University Delhi) मधून पदव्युत्तर (M.A.) शिक्षण पूर्ण केले.
सध्या नेहा बोरा जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (JNU) च्या स्कूल ऑफ आर्ट्स अँड एस्थेटिक्स (School of Arts and Aesthetics) मध्ये पीएचडी (PhD) करत आहेत. त्यांचा संशोधनाचा विषय संस्कृती, कला, समाज, राजकारण आणि सार्वजनिक चर्चा यांच्याशी संबंधित आहे. नेहा अनेकदा म्हणाल्या आहेत की, विद्यापीठे केवळ डिग्री देणारी ठिकाणे नसावीत, तर तिथे विद्यार्थ्यांना विचार करण्याची, प्रश्न विचारण्याची आणि वाद-विवाद करण्याची संधी मिळायला हवी.
नेहमीच वादाच्या भोवऱ्यात
नेहा बोरा यांचे नाव वेळोवेळी वेगवेगळ्या वादात आले आहे. जंतर-मंतर आंदोलनादरम्यान लावलेल्या काही घोषणांबाबत विरोधकांनी प्रश्न उपस्थित केले होते. पत्रकार रुची तिवारी यांच्याशी संबंधित कथित वादाचीही सोशल मीडियावर खूप चर्चा झाली होती. मात्र या प्रकरणांमध्ये वेगवेगळ्या बाजूंचे आपापले दावे आहेत आणि AISA सातत्याने सांगत आहे की, ती विद्यार्थ्यांच्या हक्कांसाठी लोकशाही पद्धतीने संघर्ष करते.
रांचीच्या घटनेनंतर पुन्हा चर्चेत
रांचीमध्ये JPSC-JSSC परीक्षा वादावरून झालेल्या विद्यार्थी आंदोलनात नेहा बोरा मंचावर पोहोचताच काही विद्यार्थ्यांनी विरोध दर्शवला आणि त्याचवेळी त्यांच्यावर शाई फेकण्यात आली. घटनेनंतर थोड्या वेळासाठी स्थळी गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले. या घटनेने पुन्हा एकदा नेहा बोरा यांना राष्ट्रीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी आणले. समर्थक हे विद्यार्थी राजकारणावर केलेला हल्ला मानत आहेत, तर विरोधक हे आंदोलनात राजकीय हस्तक्षेपाविरुद्ध विद्यार्थ्यांच्या नाराजीशी जोडून पाहत आहेत. इतके निश्चित आहे की, नेहा बोरा आज देशातील सर्वाधिक चर्चित विद्यार्थी नेत्यांपैकी एक मानल्या जातात. त्यांची ओळख केवळ AISA च्या राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणूनच नव्हे, तर शिक्षण, विद्यार्थी हक्क आणि सामाजिक मुद्द्यांवर सातत्याने बोलणाऱ्या एका तरुण विद्यार्थी नेत्या म्हणूनही झाली आहे.
