लहान मुलांना बचत खाते स्वतः चालवता येणार, पालकांची गरज नाही? जाणून घ्या

तुमचे मूल 10 वर्ष किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाचे असेल तर आता ते स्वतःचे बँक खाते तर उघडू शकतेच, पण ते स्वत:च्या पद्धतीने बँक खाते ऑपरेट देखील करू शकते. देशाची मध्यवर्ती बँक असलेल्या रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने या नियमात महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत.

आरबीआयने सर्व बँकांना 1 जुलैपासून हा नियम लागू करण्यास सांगितले आहे. आतापर्यंत 18 वर्षांखालील मुलांचे बँक खाते उघडता येत होते, पण ते पूर्णपणे चालविण्याची जबाबदारी पालकांची किंवा पालकांची होती. आता आरबीआयने या नियमात बदल केले आहेत. आरबीआयने या संपूर्ण प्रकरणात कोणत्या प्रकारचे बदल केले आहेत हे देखील आम्ही तुम्हाला सांगत आहोत.

आरबीआयने जारी केली सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) सोमवारी बँकांना 10 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या अल्पवयीन मुलांसाठी स्वतंत्रपणे बचत/ FD ठेव खाती उघडण्याची आणि चालविण्याची परवानगी दिली. या पार्श्वभूमीवर मध्यवर्ती बँकेने अल्पवयीन मुलांची ठेवखाती उघडण्यासाठी आणि चालविण्यासाठी सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत.

रिझर्व्ह बँकेने व्यापारी बँका आणि सहकारी बँकांना जारी केलेल्या परिपत्रकात म्हटले आहे की, कोणत्याही वयोगटातील अल्पवयीन मुलांना त्यांच्या नैसर्गिक किंवा कायदेशीर पालकांमार्फत बचत आणि एफडी खाती उघडण्याची आणि चालविण्याची परवानगी दिली जाऊ शकते. त्यांच्या आईला पालक म्हणून ठेवून त्यांना अशी खाती उघडण्याची परवानगी दिली जाऊ शकते.

किमान 10 वर्ष किंवा त्यापेक्षा जास्त वयोगटातील अल्पवयीन मुलांना त्यांच्या मर्जीनुसार स्वतंत्रपणे बचत/एफडी खाते उघडण्याची आणि चालविण्याची मुभा देण्यात येईल, असे परिपत्रकात म्हटले आहे. यामध्ये बँका आपले जोखीम व्यवस्थापन धोरण लक्षात घेऊन रक्कम व अट ठरवू शकतात. यासंदर्भात ज्या काही अटी व शर्ती निश्चित केल्या आहेत, त्याची माहिती खातेदाराला देण्यात येणार आहे. याव्यतिरिक्त, प्रौढ झाल्यावर खातेदाराच्या नवीन ऑपरेटिंग सूचना आणि नमुना स्वाक्षरी प्राप्त करून रेकॉर्डवर ठेवली पाहिजे.

1 जुलैपासून ‘हे’ नियम बदलणार अल्पवयीन खातेदारांना त्यांच्या जोखीम व्यवस्थापन धोरण, उत्पादने आणि ग्राहकयांच्या आधारे इंटरनेट बँकिंग, एटीएम/डेबिट कार्ड, चेकबुक सुविधा आदी अतिरिक्त सुविधा देण्यास बँका मोकळ्या आहेत, असे परिपत्रकात म्हटले आहे. अल्पवयीन मुलांची खाती, मग ती स्वतंत्रपणे चालवली जात असोत किंवा पालकांमार्फत, त्यातून जास्त पैसे काढू नयेत आणि त्यात नेहमीच पैसा राहील, याची काळजी बँकांना घ्यावी लागणार आहे.

अल्पवयीन मुलांसाठी ठेव खाती उघडण्यासाठी बँकांनी ग्राहकांची योग्य तपासणी करावी आणि यापुढेही ती सुरू ठेवावी, असे रिझर्व्ह बँकेने म्हटले आहे. केंद्रीय बँकेने बँकांना 1 जुलै 2025 पर्यंत सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार नवीन धोरणे तयार करण्यास किंवा विद्यमान धोरणांमध्ये सुधारणा करण्यास सांगितले आहे.