भारत आणि चीनच्या मध्यवर्ती बँकेने सोन्याच्या खरेदीत वाढ केली, कारण काय, जाणून घ्या

आधी इकडे लक्ष द्या. चांदीच्या किमती वाढत असून तुम्ही सोन्याकडे दुर्लक्ष करू शकत नाही. हो. गुंतवणूक करण्यापूर्वी ही बातमी नक्की वाचा. कारण, सोन्याच्या किमतीत सातत्याने वाढत होत आहे. तर चीन आणि भारताच्या मध्यवर्ती बँकांनी देखील सोन्याच्या खरेदीत वाढ केली आहे. आता हे नेमके कशाचे संकेत आहेत, याविषयीची माहिती पुढे जाणून घ्या. सोन्याच्या वाढत्या किंमती थांबण्याचे नाव घेत नाहीत. त्याचा वेग सतत वाढत असतो. यामध्ये सामान्य खरेदीदार आणि मोठ्या गुंतवणूकदारांचा हात आहे, परंतु आणखी एका मोठ्या कारणामुळे सोन्याच्या किंमती गगनाला भिडत आहेत. खरं तर, जगभरातील मध्यवर्ती बँका मोठ्या प्रमाणात सोन्याची खरेदी करत आहेत. त्याच वेळी, किंमती वाढल्या असूनही, जगभरातील आर्थिक अधिकारीही सोन्याची खरेदी करत आहेत. हे सूचित करते की जेव्हा आर्थिक आणि भू-राजकीय अनिश्चितता वाढते, तेव्हा सोने ही एक आवश्यक सुरक्षित मालमत्ता मानली जाते.

सोन्याच्या वाढत्या किंमती

भारत आणि चीनचा मोठा वाटा आहे. दोन्ही देशांनी यूएस ट्रेझरी बॉण्ड्समधील गुंतवणूक कमी केली आहे आणि सोन्याची खरेदी वाढविली आहे. हा केवळ काही काळासाठी पोर्टफोलिओमध्ये झालेला बदल नाही, तर त्यांच्या राखीव व्यवस्थापन धोरणात मोठा बदल दिसून येतो.

रिझर्व्ह बँकेचे धोरणात्मक पाऊल

भारताच्या परकीय चलन साठ्यात हा बदल हा रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (आरबीआय) अमेरिकन सरकारच्या कर्जापासून दूर जाऊन इतर देशांमध्ये गुंतवणूक करण्याच्या जाणीवपूर्वक धोरणाचा परिणाम आहे. अमेरिकेच्या ट्रेझरी डिपार्टमेंटच्या आकडेवारीवरून असे दिसून आले आहे की, ऑक्टोबर 2025 च्या अखेरीपर्यंत अमेरिकेच्या ट्रेझरीमधील भारताची गुंतवणूक 200 अब्ज डॉलरवरून सुमारे 190 अब्ज डॉलरवर घसरली आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत ही 50.7 अब्ज डॉलरची मोठी घसरण आहे.

दरम्यान, सोन्याच्या बाबतीत आरबीआयने नेमके उलट पाऊल उचलले. आरबीआयच्या आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबर 2025 अखेर केंद्रीय बँकेचा सोन्याचा साठा 880.18 मेट्रिक टनांवर पोहोचला आहे, जो गेल्या वर्षी 866.8 मेट्रिक टन होता. भारताची एकूण परकीय चलनाची गंगाजळी सुमारे 685 अब्ज डॉलर इतकी स्थिर असताना ही वाढ झाली. यावरून असे सूचित होते की, ही साठ्यातील एकूण वाढ नाही, तर राखीव साठ्यातील सोन्याच्या वाट्यातील वाढ आहे.

सोने हा एक महत्त्वाचा भाग आहे

हा बदल भारताच्या परकीय चलन साठ्यात सोन्याच्या वाढत्या वाट्यातून दिसून येतो. 26 सप्टेंबरपर्यंत रिझर्व्ह बँकेच्या परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा 13.6 टक्के होता, जो गेल्या वर्षी 9.3 टक्के होता. तेव्हा एकूण साठा विक्रमी पातळीवर होता. सोन्याचे हे वाढते प्रमाण हे दर्शवते की सोने आता भारताच्या राखीव धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे, सीमांत मालमत्ता नाही.

चीनसह इतर देशांची परिस्थिती काय आहे?

यूके, बेल्जियम, जपान, फ्रान्स, कॅनडा आणि संयुक्त अरब अमिराती सारख्या देशांनी अमेरिकन कोषागारांमध्ये त्यांची गुंतवणूक वाढविली आहे. जपान अजूनही 1.2 ट्रिलियन डॉलर्ससह सर्वात मोठा परदेशी धारक आहे, त्यानंतर यूके आणि चीन आहेत. याउलट, चीन, ब्राझील, भारत, हाँगकाँग आणि सौदी अरेबिया या देशांनी वर्षागणिक आपली गुंतवणूक कमी केली आहे.

अमेरिकेच्या तिजोरीतून चीनची गुंतवणूक कमी करणे हे आणखी मोठे आणि राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील आहे. अमेरिकन सरकारच्या कर्जातील चीनची गुंतवणूक ऑक्टोबरमधील 688.7 अब्ज डॉलर्सवरून नोव्हेंबर 2025 मध्ये 682.6 अब्ज डॉलर्सवर घसरली. 2008 नंतरची ही सर्वात कमी पातळी आहे, जी अमेरिकेच्या कर्जातून दीर्घ आणि स्थिर पलायन दर्शवते. अधिकृत माध्यमांच्या मते, डिसेंबर 2025 च्या अखेरीस चीनकडे जगातील सर्वात मोठा परकीय चलन साठा होता, जो एकूण 3.3579 ट्रिलियन डॉलर्स होता.

(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)