तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे तुमचे पाय होताहेत वेळेपूर्वी म्हातारे
सांधेदुखी किंवा गुडघेदुखी हा पूर्वी केवळ वाढत्या वयाचा किंवा वृद्धापकाळाचा आजार मानला जात होता. मात्र, बदलती जीवनशैली, तासंतास एकाच ठिकाणी बसून काम करणे आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे आजकाल 20 ते 30 वयोगटातील तरुणांमध्येही सांधेदुखीची समस्या झपाट्याने वाढत आहे, जी भविष्यासाठी अत्यंत चिंताजनक बाब ठरत आहे.
तरुण वयात सांधे आणि गुडघे दुखण्यामागे केवळ साधे स्नायूंचे ताण नसून, त्यामागे शरीरातील गंभीर पोषणद्रव्यांची कमतरता आणि चुकीचे पोस्चर कारणीभूत असते. धावपळीच्या युगात जंक फूडचे अतिसेवन आणि वाढत्या वजनामुळे सांध्यांवर येणारा अतिरिक्त ताण तरुण पिढीला वेळीच सांधेदुखीच्या आणि संधिवाताच्या गर्तेत कसा ढकलत आहे, ते सविस्तर पाहूया.
सांधेदुखी, गुडघेदुखी किंवा पाठदुखी हा पूर्वी केवळ वाढत्या वयाचा किंवा वृद्धापकाळाचा आजार मानला जात होता. मात्र, आधुनिक जीवनशैली आणि बदलत्या सवयींमुळे आजकाल 20 ते 30 वयोगटातील तरुणांमध्येही सांधेदुखीची समस्या मोठ्या प्रमाणावर वाढताना दिसत आहे.
अनेकदा तरुण याकडे साधे स्नायूंचे दुखणे म्हणून दुर्लक्ष करतात, जे भविष्यात गंभीर रूप धारण करू शकते. मॅक्स हेल्थकेअर आणि मेयो क्लिनिकच्या वैद्यकीय अहवालानुसार, तरुण वयातील सांधेदुखीची कारणे आणि कोणत्या लक्षणांनंतर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे, याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
तरुण वयात सांधेदुखीची कारणं कोणती?
तरुणांमध्ये सांधेदुखी होण्यामागे केवळ हाडांची झीज नसून अनेक बाह्य आणि अंतर्गत वैद्यकीय कारणे कारणीभूत असतात. आयटी क्षेत्र किंवा डेस्क जॉबमुळे तरुण तासनतास एकाच ठिकाणी चुकीच्या पोस्चरमध्ये बसून काम करतात. यामुळे सांध्यांभोवतीचे स्नायू कमकुवत होतात आणि सांध्यांवर अतिरिक्त ताण येतो. शरीरात व्हिटॅमिन डी, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता असल्यामुळे हाडे ठिसूळ होतात. आजकालच्या जंक फूडच्या अतिसेवनामुळे हाडांना योग्य पोषण मिळत नाही.
लठ्ठपणा
शरीराचे वजन प्रमाणापेक्षा जास्त वाढल्यास त्याचा थेट भार गुडघे, कंबर आणि घोट्याच्या सांध्यांवर पडतो. यामुळे तरुण वयातच कार्टिलेज (सांध्यांमधील गादी) खराब होऊ लागते.
अति व्यायाम, जुनी दुखापत
जिममध्ये चुकीच्या पद्धतीने वजन उचलणे, ओव्हरट्रेनिंग किंवा खेळताना लागलेली जुनी दुखापत यामुळे ‘पोस्ट-ट्रॉमॅटिक अर्थरायटिस’चा धोका वाढतो.
ऑटोइम्यून आजार
काही प्रकरणांमध्ये शरीराची रोगप्रतिकारक शक्तीच स्वतःच्या निरोगी सांध्यांवर हल्ला करू लागते. याला रुमॅटॉइड अर्थरायटिस किंवा अंकिलोझिंग स्पॉन्डिलायटिस म्हणतात, जो तरुणांमध्ये वेगाने पसरत आहे.
सांधेदुखी झाल्यावर डॉक्टरांना कधी दाखवावं?
सामान्यतः थकवा किंवा किरकोळ ताणामुळे होणारी सांधेदुखी 2-3 दिवसांत विश्रांतीनंतर बरी होते. मात्र, खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित अस्थिरोग तज्ज्ञ किंवा रुमॅटोलॉजिस्टचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
सतत वेदना होणं
सांधेदुखी घरगुती उपाय किंवा पेनकिलर घेऊनही 2 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिली तर. सूज, लालसरपणा आणि उष्णता: सांध्याभोवती अचानक मोठी सूज येणे, तो भाग लाल होणे किंवा हाताला गरम लागणे. हे सांध्यांमध्ये गंभीर इन्फेक्शन किंवा अंतर्गत जळजळ असल्याचे लक्षण आहे. सकाळचा कडकपणा: सकाळी उठल्यानंतर सांधे जाम होणे आणि ते सैल होण्यासाठी अर्ध्या तासापेक्षा जास्त वेळ लागणे. सांध्यांचा आकार बदलणे किंवा आवाज येणे: सांध्यांची हालचाल करताना हाडांमधून कट-कट असा आवाज येणे किंवा सांध्याचा आकार वाकडा होणे. ताप आणि थकवा: सांधेदुखीसोबत अचानक शरीराचे वजन कमी होणे, सतत ताप येणे किंवा तीव्र थकवा जाणवणे.
(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
