Mumbai Diwali AQI : मुंबई, दिल्लीत श्वासावर संकट आलय; पण वरदान आहे या 18 शहरातली हवा, दिवाळी नंतर किती आहे AQI

दिवाळीनंतर एकीकडे देशाची आर्थिक राजधानी मुंबईतील हवेची गुणवत्ता खालावली आहे, तर दुसरीकडे देशातील अनेक शहरांमध्ये हवा स्वच्छ आणि चांगली आहे. मुंबईतील हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) वाढलेला असताना देशातील काही शहरांमध्ये मात्र AQI अवघा १९, तर काही ठिकाणी ३७ इतका नोंदवण्यात आला आहे. या शहरांमधील स्वच्छ हवेचे कारण केवळ कमी लोकसंख्या आणि औद्योगिक हालचालींचा कमी दबाव हेच नाही, तर या शहरांची भौगोलिक स्थितीही त्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते.

ईशान्य भारतातील शहरांमध्ये AQI कमी

ईशान्य भारतातील शहरांमध्ये हवेची गुणवत्ता चांगली असल्याचे दिसून आले आहे. मिझोरमची राजधानी आयझॉलमध्ये दिवाळीनंतर सोमवारी १९ AQI नोंदवण्यात आला. त्याचप्रमाणे शिलाँगमध्ये ५३ आणि नागालँडची राजधानी कोहिमामध्ये ६२ AQI होता. या शहरांच्या आसपास डोंगर आणि मोठ्या प्रमाणात वनक्षेत्र असल्यामुळे हवा स्वच्छ राहण्यास मदत होते.

कर्नाटकातील या शहरांची हवा स्वच्छ

कर्नाटकातील मडिकेरीमध्ये सोमवारी ३७, म्हैसूरमध्ये ६८ आणि मंगळुरूमध्ये ९४ AQI नोंदवण्यात आला. मडिकेरी हे पश्चिम घाटातील डोंगराळ आणि वनक्षेत्रात वसलेले आहे. येथील घनदाट जंगले, अधिक पाऊस आणि कमी शहरी विस्तार हवा स्वच्छ ठेवण्यास मदत करतात. तर मंगळुरू समुद्रकिनारी वसलेले आहे. म्हैसूरमध्येही तुलनेने कमी औद्योगिक हालचाली आणि शहरी विस्ताराचा हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो.

याशिवाय कर्नाटकातील बागलकोटमध्ये ६१, कलबुर्गीमध्ये ६५ आणि कोप्पळमध्ये ७७ AQI नोंदवण्यात आला. मध्य प्रदेशातील मैहरमध्ये ६१, तर छत्तीसगडमधील भिलाईमध्ये ७८ AQI होता. या भागांमधील मोकळे भूभाग आणि स्थानिक वाऱ्यांचा प्रवाह प्रदूषक घटक पसरवण्यास मदत करतो.

मध्य आणि पूर्व भारतातील शहरांमध्येही हवा स्वच्छ

देशातील काही इतर शहरांमध्येही AQI १०० पेक्षा कमी नोंदवण्यात आला आहे. ओडिशातील ब्रजराजनगरमध्ये ५२, छत्तीसगडमधील मिलुपारा येथे ६८ आणि रायपूरमध्ये ८९ AQI नोंदवण्यात आला. महाराष्ट्रातील बोईसरमध्ये ६६, तर कुंजेमुरा येथे ७३ AQI होता. या शहरांमधील हवेच्या गुणवत्तेवर स्थानिक हवामान, वाऱ्याची दिशा, औद्योगिक हालचाली आणि आजूबाजूच्या भौगोलिक परिस्थितीचा परिणाम होतो. मोकळ्या भागांमध्ये हवेचा प्रवाह चांगला असल्यामुळे प्रदूषक घटक एकाच ठिकाणी साचून राहत नाहीत.

मुंबईतील AQI १६३ वर

देशातील स्वच्छ हवा असलेल्या शहरांच्या तुलनेत मुंबईतील हवेची स्थिती वेगळी आहे. दिवाळीनंतर मुंबईचा हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) १६३ नोंदवण्यात आला. यामध्ये PM2.5 चे प्रमाण ७३, तर PM10 चे प्रमाण १०५ मायक्रोग्रॅम प्रति घनमीटर होते. विशेष म्हणजे, ८ नोव्हेंबर रोजी मुंबईचा AQI ५४० पर्यंत पोहोचले होते. दिवाळीच्या दिवशी फटाक्यांमुळे हवेत मोठ्या प्रमाणात धूर आणि सूक्ष्म धूलिकण मिसळले. त्यात वाहनांची वाढती संख्या, वाहतुकीचा धूर, बांधकामांमधून उडणारी धूळ आणि औद्योगिक उत्सर्जन यांचाही हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो. त्यामुळे दिवाळीनंतर मुंबईतील हवेच्या प्रदूषणात वाढ झाल्याचे दिसून येत आहे.