महिलांमध्ये पुरूषांपेक्षा 3x जास्त डोकेदुखी प्रमाण ‘या’ मुख्य कारणांमुळं वाढलंय… एका क्लिक वर जाणून घ्या

मायग्रेन हा एक प्रकारचा तीव्र डोकेदुखी आहे, ज्यामुळे डोक्यासह मळमळ, हलकी समस्या आणि चिडचिडेपणा होऊ शकतो. हा आजार पुरुषांपेक्षा स्त्रियांमध्ये अधिक सामान्य आहे. तज्ञांच्या मते, याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे महिलांच्या शरीरात होणारे हार्मोनल बदल. विशेषतः, इस्ट्रोजेन नावाचा संप्रेरक मायग्रेनवर परिणाम करतो. जेव्हा हा संप्रेरक वर आणि खाली जातो तेव्हा मायग्रेनचा हल्ला होऊ शकतो. म्हणूनच, बर्याच स्त्रियांना मासिक पाळी, पौगंडावस्थेत, गर्भधारणेनंतर किंवा रजोनिवृत्तीच्या आसपास मायग्रेन जास्त असते. चांगली गोष्ट अशी आहे की योग्य माहिती, योग्य उपचार आणि निरोगी सवयींमुळे मायग्रेनला मोठ्या प्रमाणात नियंत्रित केले जाऊ शकते. मायग्रेन जवळजवळ तीन पट जास्त सामान्य आहे. जेव्हा हार्मोन्समध्ये तीव्र बदल होतो तेव्हा मायग्रेन सहजपणे सुरू होऊ शकते.

महिलांमध्ये मासिक पाळीसुरू होण्यापूर्वी अनेक बदल दिसून येतात ज्यामुळे पोट दुखीच्या समस्या आणि शरीरामध्ये थकवा जाणवतो. मासिक पाळीच्या आधी, इस्ट्रोजेन अचानक कमी होते, ज्यामुळे मायग्रेन होऊ शकते. पौगंडावस्थेत, गर्भधारणेनंतर आणि रजोनिवृत्तीदरम्यान हार्मोन्स बदलतात, म्हणून मायग्रेन वाढू शकते. गर्भधारणेच्या शेवटच्या महिन्यांत, जेव्हा इस्ट्रोजेन स्थिर राहते, तेव्हा बर्याच स्त्रियांना मायग्रेन कमी होते. याव्यतिरिक्त, स्त्रियांमध्ये मायग्रेनचे हल्ले दीर्घकाळ टिकू शकतात. मळमळ, प्रकाश आणि ध्वनीमुळे अधिक अस्वस्थता येऊ शकते.

पॅरासिटामोल वेदना कमी करणारे आणि डॉक्टरांनी लिहून दिलेली मायग्रेन-विशिष्ट औषधे. प्रतिबंधासाठी, जर मायग्रेन वारंवार येत असेल तर डॉक्टर दररोज औषधे किंवा नवीन थेरपी सुचवू शकतात. चांगल्या दैनंदिन सवयींमध्ये वेळेवर झोपणे, हलका व्यायाम करणे, योग्य आहार घेणे आणि पाणी पिणे, तणाव कमी ठेवणे, मायग्रेन कशामुळे होतो हे जाणून घेण्यासाठी हेडस्कार्फ डायरी तयार करणे यांचा समावेश आहे. मुली आणि महिलांनी मासिक पाळी, गर्भधारणा आणि रजोनिवृत्तीबद्दल डॉक्टरांशी मोकळेपणाने बोलले पाहिजे. महिलांच्या शरीरातील संप्रेरके म्हणजेच इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनचा समतोल बिघडल्यास त्याचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर खोलवर परिणाम होतात. हार्मोनल बदलांमुळे सर्वात आधी मासिक पाळीत अनियमितता येते, ज्यामुळे अतिरक्तस्राव किंवा पाळी उशिरा येणे अशा समस्या उद्भवतात. या बदलांमुळे चेहऱ्यावर मुरुमे येणे, वजन अचानक वाढणे आणि केसांची गळती होणे यांसारखे बाह्य परिणाम दिसू लागतात. तसेच, शरीराची चयापचय क्रिया मंदावल्यामुळे सतत थकवा जाणवणे आणि रात्री व्यवस्थित झोप न लागणे या तक्रारी वाढतात.

शारीरिक बदलांसोबतच हार्मोनल बदलांचा मोठा प्रभाव मानसिक आरोग्यावर होतो. यामुळे मूड स्विंग्स, विनाकारण चिडचिड होणे, नैराश्य किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते. ‘पीसीओडी’ (PCOD) किंवा ‘थायरॉईड’ सारख्या समस्या देखील हार्मोनल असंतुलनामुळेच निर्माण होतात, ज्याचा परिणाम महिलांच्या प्रजनन क्षमतेवर होऊ शकतो. वाढत्या वयानुसार मेनोपॉजच्या (Menopause) काळात होणारे हार्मोनल बदल हाडांची घनता कमी करतात आणि ‘हॉट फ्लॅशेस’ (अचानक उष्णता जाणवणे) सारखे त्रास देऊ शकतात. त्यामुळे, योग्य आहार, नियमित व्यायाम आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने उपचार घेणे यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आवश्यक असते.