हिवाळ्यात हृदयविकाराच्या धोक्यापासून वाचण्यासाठी कशी काळजी घ्यावी?

हृदयविकाराचा झटका ही अशी स्थिती आहे ज्यामुळे जगभरातील बर्याच लोकांचा मृत्यू होतो. विशेषत: भारतात हृदयविकाराच्या झटक्याचे रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत. ही चिंतेची बाब आहे की पूर्वी जिथे ज्येष्ठ नागरिक याचा बळी ठरत असत, आता तरुणांनाही त्याचा फटका बसत आहे. सामान्यत: शरीरात वाढणाऱ्या कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण हृदयविकाराच्या झटक्याचे कारण मानले जाते, परंतु तुम्हाला हे माहित आहे का की शरीरातील कोलेस्टेरॉलची पातळी योग्य असली तरी तुम्ही हृदयविकाराच्या झटक्याचे बळी होऊ शकता. आज आपण या लेखात याबद्दल सविस्तर जाणून घेणार आहोत. तज्ञांच्या मते, कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण कमी असतानाही हृदयविकाराचा धोका कसा राहतो आणि त्यापासून स्वत: चे संरक्षण कसे करावे हे माहित आहे. हृदय विकाराचा त्रास प्रामुख्याने बदलत्या जीवनशैलीमुळे होतो.

असंतुलित आहार, जास्त प्रमाणात तेलकट, तिखट, फास्ट फूड व प्रक्रिया केलेले अन्न खाल्ल्यामुळे शरीरात कोलेस्टेरॉल वाढते आणि रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबी साचू लागते. त्यामुळे रक्तप्रवाहात अडथळा निर्माण होऊन हृदयावर ताण येतो. नियमित व्यायामाचा अभाव, बैठे काम, लठ्ठपणा, धूम्रपान व मद्यपान या सवयी हृदय विकारांचा धोका वाढवतात. तसेच उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि तणाव हेही हृदयाच्या आरोग्यास घातक ठरतात. वाढता मानसिक ताण, राग, चिंता आणि अपुरी झोप यांचा थेट परिणाम हृदयाच्या कार्यक्षमतेवर होतो.

काही लोकांमध्ये आनुवंशिक कारणांमुळेही हृदय विकार होण्याची शक्यता जास्त असते. कुटुंबात आधीपासून हृदयविकाराचा इतिहास असल्यास धोका वाढतो. वाढते वय, हार्मोनल बदल, विशेषतः महिलांमध्ये रजोनिवृत्तीनंतर, हृदयविकाराचा धोका वाढवतात. प्रदूषण, अस्वच्छ वातावरण आणि अनियमित दिनचर्याही कारणीभूत ठरू शकतात. त्यामुळे हृदय विकार टाळण्यासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, तणावमुक्त जीवनशैली, व्यसनांपासून दूर राहणे आणि वेळोवेळी आरोग्य तपासणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे. हृदयाची काळजी घेतल्यास निरोगी व दीर्घ आयुष्य जगता येते. बर्याचदा असे दिसून येते की कमी एलडीएल पातळी असलेल्या लोकांना हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यता कमी असते, परंतु हृदयविकाराचा अर्धा झटका अशा लोकांमध्ये येतो ज्यांच्या कोलेस्टेरॉलची पातळी “सामान्य” आहे. हे असे आहे कारण एखाद्या व्यक्तीस इतर अनेक अटी देखील असू शकतात, ज्यामुळे धोका वाढू शकतो. यापैकी काही सामान्य म्हणजे धूम्रपान, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव. इतर संभाव्य कारणांमध्ये धूम्रपान प्रभाव आणि वायू प्रदूषणाचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, अनुवांशिक आणि जीवनशैली घटक असू शकतात जे आपल्याला पूर्णपणे समजत नाहीत.

थंडीच्या दिवसात हृदयविकाराच्या झटक्याचे प्रमाण नेहमी जास्त पाहायला मिळते . याबद्दल बरेच अभ्यास आणि संशोधन केले गेले आहे, अगदी आरोग्य तज्ञांचा असा विश्वास आहे की थंड वारे आणि घसरत्या तापमानामुळे हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका अनेक पटींनी वाढतो. 2024 मध्ये, अमेरिकन कॉलेज ऑफ कार्डिओलॉजीच्या अग्रगण्य जर्नल जेएसीसीमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात असे आढळले आहे की हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका सर्दीनंतर लगेच नव्हे तर 2 ते 6 दिवसांनंतर सर्वाधिक असतो इतकंच नाही तर ख्रिसमस आणि नवीन वर्षाच्या आसपास जगभरात हृदयाशी संबंधित केसेस सर्वात जास्त आढळतात. कारण या काळात लोकांचा आहार आणि जीवनशैली बर् याचदा खूप गोंधळलेली असते. अल्कोहोल आणि अस्वास्थ्यकर अन्नामुळे हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका वाढतो.

हिवाळ्यात हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका का वाढत आहे?

• हिवाळ्यात अनेक कारणांमुळे हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका वाढतो. याची काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत.
• थंडीत आपले शरीर स्वत:ला उबदार ठेवण्याचा प्रयत्न करते. या संपूर्ण प्रक्रियेत शरीरात असलेल्या रक्तवाहिन्या आणि शिरा आकुंचन पावू लागतात. यामुळे हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी अधिक शक्ती लागू होते, ज्यामुळे रक्तदाब वाढू शकतो आणि ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होऊ शकतो.
• हिवाळ्यात आळस आणि आळशीपणामुळे लोकांची शारीरिक हालचाल कमी होते. याशिवाय या ऋतूत लोक अनेकदा गाजराची खीर, पराठे आणि पकोडे यासारखे पदार्थ जास्त खातात आणि व्यायाम करत नाहीत, ज्यामुळे शरीराची चयापचय क्रिया मंदावते, वजन वाढते आणि रक्तवाहिन्यांमध्ये खराब कोलेस्टेरॉल जमा होऊ लागते.
• हिवाळ्यात, रक्त गोठण्याचा धोका बर्याचदा वाढतो. खरं तर, शरीरात हार्मोनल बदलांमुळे रक्तात गुठळ्या तयार होऊ शकतात. जर ही गुठळी हृदयाच्या शिरामध्ये अडकली तर अडथळा निर्माण होतो, ज्यामुळे हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो.
• हिवाळ्यात अनेकदा कमी घाम येतो आणि आपण कमी पाणीही पिऊ लागतो. अशा परिस्थितीत, शरीरातील द्रव किंवा प्लाझ्माचे प्रमाण वाढू शकते, ज्यामुळे रक्तदाब वाढतो आणि हृदयावर अतिरिक्त भार पडतो.