होर्मुजमध्ये पसरले ‘काळे विष’, टँकर हल्ल्यांमुळे अरबमध्ये होणार महाविनाश? नेमकं काय घडलं?

होर्मुजमध्ये तेलाची गळती सुरू आहे आणि समुद्रात वेगाने पसरत आहे. इराणच्या केश्म बेट आणि सिरी बेटाच्या किनाऱ्यांपर्यंत तेलाचे पाणी पोहोचले आहे. अहवालांनुसार इराणजवळ ३०० चौरस किलोमीटर क्षेत्रात तेल पसरले आहे. अंदाजे होर्मुजमध्ये ३ लाख ८० हजार लिटर तेल पाण्यात वाहून गेले आहे आणि होर्मुजमधील ही तेलाची गळती जहाजांवर सतत होणाऱ्या हल्ल्यांमुळे झाली आहे. फक्त इराणच नव्हे तर ओमानच्या किनाऱ्यांवरही समुद्रात पसरलेले तेल दिसत आहे. येथे ३९० चौरस किलोमीटर समुद्रात तेल पसरले आहे.

अहवालांनुसार, होर्मुजमध्ये सुमारे २००० चौरस किलोमीटरचा भाग तेलाच्या प्रसारामुळे प्रभावित झाला आहे आणि ओमानमध्ये तेलाची गळती सागरी जीवांसाठी मोठा धोका बनली आहे. असे म्हटले जात आहे की होर्मुजमध्ये आता जहाजे चालवणेही कठीण होऊ शकते. सध्या होर्मुजमध्ये दोन तेल टँकरमधून गळती होत आहे. खरे तर, इराणने मिनोअन पायोनियर आणि कॅरोलीन बेजेंगी नावाच्या टँकरला लक्ष्य केले होते, त्यानंतर ३ ऑगस्टपासून समुद्रात तेलाची गळती सुरू आहे. या दोन्ही टँकरवर ओमानजवळ हल्ला झाला होता, पण लाटांसोबत तेल इराणपर्यंत पोहोचले.

तेलाच्या गळतीनंतर समुद्रात जहाजे चालणे कठीण

इराणने तेल टँकरवर हल्ले केल्यानंतर असा विचारही केला नव्हता की त्याची बेटे आणि किनारेही समुद्रातील तेलाच्या गळतीमुळे वेढले जाऊ शकतात. अशा प्रकारे इराण आता स्वतःच अडकला आहे. आता असे म्हटले जात आहे की इराणसाठी शॅडो फ्लीटमधून तेल विकणेही कठीण होईल, कारण तेलाच्या गळतीनंतर जहाजे समुद्रात चालू शकत नाहीत. खरे तर, इंजिनच्या ठिणगीमुळे जहाजात आग लागण्याचा धोका असतो आणि कूलिंगसाठी पाणी ओढल्याने इंजिन तेलाने खराबही होऊ शकतात.

अहवालांनुसार, तेलाची गळती सुरू आहे आणि परिस्थिती गंभीर होत चालली आहे. पण ओमानशिवाय कोणत्याही देशाने किंवा एजन्सीने गळती थांबवण्याचे किंवा समुद्र स्वच्छ करण्याचे मिशन सुरू केलेले नाही. खरे तर अमेरिकेने इराणच्या नौदलाची नाकेबंदी केली आहे. याशिवाय ड्रोन हल्ल्यांच्या भीतीने कोणतीही आंतरराष्ट्रीय पर्यावरण एजन्सी किंवा क्लीन-अप क्रू समुद्रात उतरून तेल स्वच्छ करण्याचा धोका पत्करू शकत नाही.

UAEच्या तेल टँकरमधूनही गळतीचा धोका

दुसरीकडे, UAEच्या तेल टँकरनाही लक्ष्य केले गेले आहे. मात्र या तेल टँकरना किती नुकसान झाले आहे, याची संपूर्ण माहिती अद्याप समोर आलेली नाही, पण असे मानले जात आहे की UAEच्या टँकरमधून गळती झाली तर परिस्थिती आणखी भयावह होईल. दुसरीकडे, होर्मुजमध्ये धोका आणखी वाढला आहे, कारण इराणने आता आपल्या अंडरवॉटर ड्रोनमधून हल्ले सुरू केले आहेत. इराणकडे अजदार नावाचा पाण्यात चालणारा ड्रोन आहे. हा ड्रोन २०० किलोच्या स्फोटकांनी हल्ला करतो आणि ६०० किलोमीटर दूरपर्यंत हल्ला करू शकतो. इराणने काही दिवसांपूर्वीच या अंडरवॉटर ड्रोनमधून हल्ला सुरू केला आहे.

सर्व अटी पूर्ण होईपर्यंत होर्मुज बंद राहील

होर्मुजमधील तणावादरम्यान तेलाच्या गळतीचा धोका आणखी वाढत आहे, कारण इराणने स्पष्ट केले आहे की सर्व अटी पूर्ण होईपर्यंत होर्मुज बंद ठेवले जाईल. अशा परिस्थितीत रडार बंद करून होर्मुजमधून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या तेल टँकरवर हल्ले होऊ शकतात आणि समुद्राच्या पाण्यात तेलाचे प्रमाण आणखी वाढू शकते. असे म्हटले जात आहे की नाकेबंदीमुळे इराणचा तेल व्यापार ठप्प झाला आहे. कारण इराणकडे तेल साठवण्याची क्षमता मर्यादित आहे आणि स्टोरेज क्षमता संपल्यानंतर इराणला पर्याय नसल्यामुळे तेल समुद्रात सोडावे लागू शकते. अशा परिस्थितीत समुद्रातील तेलाचे प्रमाण आणखी वाढेल.