AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

जर्मनीच्या पराभवाने संतप्त हिटलरने संधी कशी मोडली?

युद्धाचा धगधगता ज्वालामुखी पुन्हा पेटला. एका शक्तिशाली नेत्याने संपूर्ण जग आपल्या महत्त्वाकांक्षेच्या विळख्यात ओढले. त्याच्या धूर्त डावपेचांनी राष्ट्रे हादरली, लाखो जीव संकटात सापडले. पण जेव्हा त्याने एका विशाल साम्राज्यावर आक्रमण केले, तेव्हा परिस्थिती बदलू लागली. शत्रू मजबूत होत गेले, विश्वासू साथी फितूर झाले, आणि यशाच्या शिखरावर असलेला तो नेता हळूहळू पराभवाच्या गर्तेत खेचला गेला.

जर्मनीच्या पराभवाने संतप्त हिटलरने संधी कशी मोडली?
साक्षी कणसे
साक्षी कणसे | Edited By: | Updated on: Mar 12, 2025 | 1:15 PM
Share

सात मार्च ही तारीख जागतिक इतिहासात अशा एका दिवसाच्या रूपात नोंदवली जाते, ज्या दिवशी दुसऱ्या महायुद्धाची पायाभरणी झाली होती. जर्मनीच्या हुकूमशहा अॅडॉल्फ हिटलरने पहिल्या महायुद्धानंतर झालेल्या वर्सायच्या तहाला मोडीत काढून राइन नदीच्या काठावर त्या प्रदेशावर हल्ला करून विजय मिळवला, जिथे जर्मनीच्या उपस्थितीवर बंदी घालण्यात आली होती. याच कारणामुळे पुढे दुसरे महायुद्ध झाले. चला, जाणून घेऊया की तो तह काय होता, जो हिटलरने मोडला होता? तसेच, हा तह का करण्यात आला आणि हिटलरने तो का मोडला?

ही घटना 1914 सालची आहे, जेव्हा पहिले महायुद्ध सुरू झाले होते. सुमारे चार वर्षांच्या संघर्षानंतर, 1918 साली मित्रदेशांच्या विजयासह पहिले महायुद्ध संपले, आणि हे युद्ध सुरू करणाऱ्या जर्मनी तसेच त्याचे सहकारी देश ऑस्ट्रिया, हंगेरी, बल्गेरिया आणि तुर्की यांना पराभव स्विकारावा लागला. त्यानंतरच्या वर्षी, म्हणजे 1919 साली, पॅरिसमध्ये एक शांतता परिषद आयोजित करण्यात आली. याच परिषदेत, विजयी मित्रदेशांनी या पाच पराजित देशांसोबत वेगवेगळ्या संध्या केल्या.

यापैकी एक संधि फ्रान्सच्या पॅरिसमध्ये स्थित वर्सायच्या राजवाड्यात करण्यात आली होती. मित्रदेश आणि जर्मनी यांच्यात 28 जून 1919 रोजी झालेल्या या संधीला वर्सायची संधी म्हटले जाते. प्रत्यक्षात, वर्सायच्या राजवाड्यात झालेली ही संधी एका प्रकारे जर्मनीवर जबरदस्तीने लादण्यात आली होती. त्यावेळी जर्मनीला या संधीच्या सुमारे 440 कलमांचे पालन करण्यास मजबूर करण्यात आले होते.

पोलंड पुन्हा अस्तित्वात आले

वर्सायच्या संधीमुळेच पोलंड पुन्हा एकदा अस्तित्वात आले. याआधी, 18व्या शतकाच्या अखेरीस, पोलंडला तीन शक्तींमध्ये विभागून त्याचे नाव आणि अस्तित्व मिटवण्यात आले होते. पहिल्या महायुद्धानंतर, 3 नोव्हेंबर 1918 रोजी पोलिश गणराज्याची घोषणा करण्यात आली होती, पण अधिकृतरीत्या 11 नोव्हेंबर 1918 रोजी त्याला स्वातंत्र्य मिळाले. तरीदेखील, पोलंडला खरी मान्यता वर्सायच्या संधीद्वारे मिळाली.या संधीच्या अनुच्छेद 87 ते 93 द्वारे पोलंडला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एक सार्वभौम देश घोषित करण्यात आले. याच संधीद्वारे पोलंडला प्रशियाच्या काही भागांचा समावेश करण्यात आला. याशिवाय, नव्याने स्थापन झालेल्या पोलंडला समुद्रकिनाऱ्यापर्यंत प्रवेश मिळावा यासाठी जर्मनीकडून डॅंजिंग बंदरगाह काढून घेऊन त्याला देण्यात आले.

जर्मनीच्या पराभवाने हिटलर संतापला होता

या युद्धादरम्यान, हिटलरने स्वतःहून जर्मन सैन्यासाठी कुरियर म्हणून काम केले. त्याची नेमणूक पश्चिम आघाडीवर करण्यात आली होती, जिथे तो सैनिकांना कमांडचे संदेश पोहोचवत असे. यासाठी डिसेंबर 1914 मध्ये हिटलरला दुसऱ्या श्रेणीचा “आयर्न क्रॉस” पुरस्कार मिळाला. मात्र, 1918च्या शेवटी जर्मनी युद्ध हरले, तेव्हा हिटलर एका लष्करी रुग्णालयात दाखल होता. विषारी वायूच्या हल्ल्यामुळे त्याच्या डोळ्यांवर परिणाम झाला होता. त्याच वेळी, जर्मनीच्या आत्मसमर्पणाची बातमी त्याला आतून पोखरून गेली. या युद्धानंतर हिटलर कट्टरपंथी बनला आणि त्याने राजकारणाकडे आपला मोर्चा वळवला.

जर्मनीच्या पराभवाने हिटलरला बसला होता जबर धक्का

30 जानेवारी 1933 रोजी हिटलर जर्मनीचा चान्सलर झाला, पण त्याच्या मनातील जर्मनीच्या पराभवाचा जखम अजूनही भरलेली नव्हती. विशेषतः वर्सायची संधी त्याला आतून पोखरत होती. वर्सायच्या संधीनुसार, एकेकाळी जर्मनीचा भाग असलेल्या राइनलँडमध्ये जर्मनीला सैन्य तैनात करण्यास मनाई होती. जर्मनीची ही भूभाग पट्टी बेल्जियम, फ्रान्स आणि नेदरलँडच्या सीमेजवळ आहे, आणि फ्रान्सला जर्मनीच्या हल्ल्यापासून वाचवण्यासाठी येथे सैन्य तैनात करण्यास बंदी घालण्यात आली होती.तथापि, चान्सलर बनताच हिटलरने शस्त्रसज्जता सुरू केली होती. त्याच दरम्यान, मे 1935 मध्ये फ्रान्सने तत्कालीन सोव्हिएत संघ (यूएसएसआर) सोबत एका संधीवर स्वाक्षरी केली, ज्याचा जर्मनीने तीव्र विरोध केला. हिटलरचा दावा होता की सोव्हिएत संघ आणि फ्रान्स यांची ही संधी जर्मनीसाठी धोका होती.

हिटलरने खेळला मोठा जुगार

प्रत्यक्षात, हिटलरला असा एखादा बहाणा हवा होता, ज्याच्या आधारे तो एकेकाळी जर्मनीचा भाग असलेला राइनलँड परत मिळवू शकतो. फ्रान्स आणि सोव्हिएत संघाच्या संधीचा त्याने यासाठीच उपयोग केला आणि 7 मार्च 1936 रोजी राइनलँडमध्ये जर्मन सैनिक पाठवून त्यावर कब्जा केला. हिटलरसाठी हा मोठा धोका होता, कारण मित्रदेश काय प्रतिक्रिया देतील याची त्याला कल्पनाच नव्हती. याच कारणाने त्याने राइनलँडमध्ये फक्त 3000 सैनिक तैनात केले होते. तसेच, त्याने सुरक्षा दलांना एकत्र मार्च करण्याचा आदेश दिला आणि जर कोणता दुसरा देश हस्तक्षेप करतो, तर मागे हटण्याचेही निर्देश दिले. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे त्या वेळी कोणत्याही देशाने याकडे लक्ष दिले नाही. जर्मनीचे जुने शत्रू इंग्लंड आणि फ्रान्स आपल्या देशांतर्गत समस्यांमध्ये व्यस्त होते. त्याच वेळी, काही अन्य देशांना वाटले की जर्मनीला राइनलँड परत मिळवण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पहिले महायुद्ध होईपर्यंत हा प्रदेश जर्मनीचाच होता आणि हिटलरपूर्वीचे जर्मन शासकही तो परत मिळवू इच्छित होते .

या प्रकारे हिटलर जर्मनीची ताकद बनला

एका अर्थाने, हिटलरने राइनलँडवर कब्जा करण्यासाठी मोठा जुगार खेळला, जो त्याच्या बाजूने गेला. यामुळे त्याला प्रोत्साहन मिळाले आणि तो इतर आंतरराष्ट्रीय करार तोडण्याच्या दिशेने पुढे जाऊ लागला. राइनलँडवर कब्जा मिळवताच त्याने फ्रान्सचा रणनीतिक फायदा हिरावून घेतला आणि फ्रेंच सीमेजवळ आपल्या सैनिकांची तैनाती करण्यात यशस्वी झाला. वर्सायच्या संधीतून मिळालेल्या अपमानाची भरपाई करण्यासाठी जर्मनीमध्ये त्याचा सन्मान वाढला आणि तो एक

हुकूमशहा म्हणून जर्मनीची ताकद बनला

हिटलरने 1936 मध्ये राइनलँडवर कब्जा केल्यानंतर ऑस्ट्रियाचा विलय केला आणि 1938 मध्ये सुडेटेनलँडवर ताबा मिळवला. मार्च 1939 मध्ये त्याने झेकोस्लोव्हाकियाच्या काही भागांवर आणि सप्टेंबर 1939 मध्ये पोलंडवर अधिकार मिळवला. यानंतरच इतर मित्रदेश सतर्क झाले आणि संपूर्ण जग हळूहळू दुसऱ्या महायुद्धाच्या आगीत झोकून देऊ लागले.

Follow Us
शायना एनसी यांनी बाळासाहेबांचा फोटोही फाडला, ठाकरेंची शिवसेना आक्रमक..
Shivsena : शायना एनसी यांनी बाळासाहेबांचा फोटोही फाडला, ठाकरेंची शिवसेना आक्रमक; पुस्तकात नेमकं काय लिहिलंय?
चार तास वाहतूक कोंडीत रुग्णवाहिका अडकली; दीड वर्षांच्या मुलाचं जीवन
Raigad : चार तास वाहतूक कोंडीत रुग्णवाहिका अडकली; दीड वर्षांच्या मुलाचं जीवन संपलं, रायगडमधील घटनेने हळहळ
फायनान्स कंपन्यांची खुलेआम गुंडागर्दी; 22 हजारांचा हफ्ता चुकला अन्....
Latur : फायनान्स कंपन्यांची खुलेआम गुंडागर्दी; 22 हजारांचा हफ्ता चुकला, वसुलीसाठी शेतकऱ्याला शिवीगाळ
सातारा जिल्हा बँकेत भाजपला बाजूला सारत राष्ट्रवादी-शिंदेसेनेची सत्ता!
Satara Bank Election : सातारा जिल्हा बँकेत भाजपला बाजूला सारत राष्ट्रवादी-शिंदेसेनेची सत्ता!
मन शांत ठेवलं की मार्ग निघतो... बाळासाहेबांच्या एका शिकवणीचा उद्धव....
Uddhav Thackeray : मन शांत ठेवलं की मार्ग निघतो... बाळासाहेबांच्या एका शिकवणीचा उद्धव ठाकरेंनी केला उल्लेख; नेमकं काय म्हणाले?
सांगली जिल्हा बँकेच्या सत्तेत नवं समीकरण; काँग्रेसचे महेंद्र लाड....
Sangli Bank : सांगली जिल्हा बँकेच्या सत्तेत नवं समीकरण; काँग्रेसचे महेंद्र लाड अध्यक्ष तर, तानाजी पाटील उपाध्यक्ष
मेळघाटच्या जंगलावर कुऱ्हाड पडणार? चिखलदर्‍यात 1500 मेगावॅटचा जलविद्युत
Melghat : मेळघाटच्या जंगलावर कुऱ्हाड पडणार? चिखलदर्‍यात 1500 मेगावॅटचा जलविद्युत प्रकल्प; 240 हेक्टर वनक्षेत्रावर संकट
महाराष्ट्राच्या शिरपेचात मानाचा तुरा; लोणार सरोवराला जागतिक भूगर्भीय..
Lonar Lake : महाराष्ट्राच्या शिरपेचात मानाचा तुरा; लोणार सरोवराला जागतिक भूगर्भीय वारसा स्थळाचा दर्जा
सोनं एका दिवसात एवढ्या रुपयांनी स्वस्त, चांदीचे दरही घसरले....
Gold Silver Price Today : सोनं एका दिवसात एवढ्या रुपयांनी स्वस्त, चांदीचे दरही घसरले; जळगावच्या सराफ बाजारात मोठा दिलासा, पाहा आजचे भाव
शायना एनसी विधानभवनात दाखल; एकनाथ शिंदेंनी भेटीसाठी बोलावल्याची माहिती
Shaina NC : शायना एनसी विधानभवनात दाखल; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंनी भेटीसाठी बोलावल्याची माहिती, राजकीय चर्चांना उधाण