Snake Behavior: सापाचं हे वागणं बरं नव्हं! का येतो तुमच्या घराजवळ सारखा? कारण ऐकून…

Snake Behavior: साप हे तुमच्या घराच्या आसपास सतत दिसतात का? तर यामागे कोणताही अंधविश्वास नाही. तर त्यामागे एक शास्त्रीय कारण आहे. साप एकाच भागात का फिरतात. त्यांचे हे वागणं तुम्हाला आवडत नसलं तरी तो त्याच्या पोटासाठी पुन्हा पुन्हा जिथं खाद्य मिळतं, तिथं शिकार हुडकण्यासाठी येतो. त्यामुळेच साप एखादे घर, खळं अथवा बगीच्यात अनेकदा दिसतो. त्यामुळे हा साप डूख धरून बसलाय की काय असे वाटण्याची अथवा घाबरण्याची गरज नाही.

सापाची नॅव्हिगेशन पॉवर

सापांमध्ये एक खास नॅव्हिगेशन पॉवर असते. म्हणजे रस्ता शोधण्याची शक्ती असते. संशोधनानुसार, सापाकडे बुद्धी असते आणि मेंदूचा वापर करत तो काही घटनांची आठवण ठेवतो. काही खाणाखुणा, भक्ष्याचे स्थान, पाण्याचे ठिकाण, थंड ठिकाण, बीळ हे लक्षात ठेवतो. उन्हाळा सुरू होताच गावासह शहरातील काही भागात साप दिसण्याचे प्रमाण वाढते. लोक सापांना बगीच्यातून, घरातून बाहेर हाकलतात. दूर सोडतात. पण तो साप पुन्हा त्याच परिसरात दिसल्यावर अनेकांचे धाबे दणाणते. पण यामागे कोणतीही अंधश्रध्दा अथवा इतर भ्रम बाळगण्याची गरज नाही.

फोरमोनमुळे भक्ष्याचा माग

सापाला एखाद्या भागात सहज भक्ष्य मिळते. त्याला सहज शिकार मिळते. मग ती मिळण्यासाठी तो त्या भागात सातत्याने जातो. या जागेची त्याला आठवण आली की तो सहज त्या ठिकाणी येतो. या प्रक्रियेला फिडेलिटी (Fidelity) असे म्हटले जाते. सापाची वास घेण्याची शक्ती अद्भूत असते. तो त्याच्या जि‍भेच्या मदतीने हवा आणि जमीनीतून आसपासचे संकेत ओळखतो. जेव्हा साप कोणत्याही रस्त्याने गेला तर तो त्याचा गंध सोडतो. त्याला फोरमोन असे म्हटले जाते.

हा वास त्याला सिग्नल देतो. तो एखाद्या नकाशासारखा त्याचा वापर करतो. त्यांनी यापूर्वी सोडलेला गंध त्यांना पुन्हा त्या परिसरात येण्यासाठी सहायक ठरतो. जिथे उंदीर, बेडूक आणि छोटे प्राणी त्याला खाण्यासाठी भरपूर प्रमाणात उपलब्ध असतात. तिथे साप अधिक आढळून येतात. घराजवळील कचरा, अथवा बाहेर पडलेले धान्य हे खाण्यासाठी उंदीर येतात आणि त्यांच्या मागोमाग साप येतात. जर एखाद्या ठिकाणी सतत भक्ष्य मिळत असेल तर साप तो परिसर सहजासहजी सोडत नाहीत.