90 टक्के लोक उजव्या हातानेच का लिहितात? 18 लाख वर्षांपूर्वीचं रहस्य समोर, वाचून थक्क व्हाल
जगातील ९०% लोक उजव्या हाताचा वापर का करतात? १८ लाख वर्षे जुनी उत्क्रांती, मेंदूची रचना आणि स्मार्टफोनमुळे दोन्ही हातांचा वाढणारा वापर यामागील रंजक विज्ञान सविस्तर जाणून घ्या.
आपल्या सभोवतालचे जग प्रामुख्याने उजव्या हाताच्या लोकांसाठी डिझाईन केलेले दिसते. घरातील कात्री, कॉम्प्युटरचा माऊस असो वा बाईकचे अॅक्सिलेटर, सर्व काही उजव्या हाताने वापरण्यासाठी सोयीचे असते. जगातील तब्बल ९० टक्के लोकसंख्या उजव्या हाताचा, तर फक्त १० टक्के लोक डाव्या हाताचा वापर करतात. आता शास्त्रज्ञांनी यामागे आपल्या मेंदूची रचना आणि लाखो वर्षांपूर्वीच्या उत्क्रांतीची रंजक कारणे शोधली आहेत.
मेंदूची रचना आणि जैविक कनेक्शन
मानवी मेंदूचे डावा आणि उजवा असे दोन भाग असतात आणि ते एकमेकांच्या उलट काम करतात. मेंदूची डावी बाजू शरीराच्या उजव्या भागावर नियंत्रण ठेवते. मानवामध्ये मेंदूची डावी बाजू अधिक सक्रिय, शक्तिशाली आणि विकसित असते. हीच बाजू भाषा, गणित आणि तर्कशास्त्र समजून घेते. डावा मेंदू जास्त प्रभावी असल्यामुळे त्याचा ताबा असलेला आपला उजवा हात आपोआप जास्त कार्यक्षम आणि ताकदवान बनतो.
उत्क्रांती आणि १८ लाख वर्षे जुने पुरावे
लाखो वर्षांपूर्वी जेव्हा माणूस दोन पायांवर उभा राहून चालायला शिकला, तेव्हा त्याचे दोन्ही हात मोकळे झाले. शिकार करणे, दगडी हत्यारे बनवणे यासाठी माणसाने उजव्या हाताचा वापर वाढवला. १८ लाख वर्षांपूर्वीच्या प्राचीन अवजारांवरून हे सिद्ध झाले आहे की आदिमानवही उजव्या हाताचाच अधिक वापर करत असे. प्राणी मात्र त्यांचे दोन्ही पंजे समान प्रमाणात वापरतात; केवळ मानवच एका विशिष्ट हाताचा जास्त वापर करतो.
पालकांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
डाव्या हाताने काम करणे ही कोणतीही वाईट सवय किंवा आजार नसून, ती केवळ मेंदूची एक नैसर्गिक रचना आहे. अशा मुलांचा उजवा मेंदू जास्त सक्रिय असतो. त्यामुळे डाव्या हाताने लिहिणाऱ्या मुलांवर उजव्या हाताने काम करण्यासाठी जबरदस्ती करू नये; यामुळे त्यांच्या आत्मविश्वासावर आणि शिकण्याच्या क्षमतेवर वाईट परिणाम होऊ शकतो.
दरम्यान आजच्या आधुनिक आणि डिजिटल युगात आपण सगळेच स्मार्टफोन, टॅब्लेट आणि कॉम्प्युटरचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करत आहोत. मोबाईलवर वेगाने मेसेज टायपिंग करणे, मोबाईल गेमिंग आणि स्क्रीनवर मल्टीटास्किंग करण्याच्या गरजेमुळे आजची पिढी नकळतपणे आपल्या दोन्ही हातांचा समान वापर करू लागली आहे. विज्ञानाच्या भाषेत याला ‘अँबीडेक्स्टेरिटी’ (Ambidexterity) म्हणतात. दोन्ही हातांचा हा वाढता संतुलित वापर मानवी मेंदूला एका नवीन आणि वेगळ्या पद्धतीने प्रशिक्षित करत आहे, ज्यामुळे भविष्यात डाव्या आणि उजव्या हातामधील हा फरक आणखी कमी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
