पृथ्वीपेक्षा चंद्रावर वेळ लवकर का जातो? कारण वाचा

तुम्हाला माहिती आहे का की, आपल्या पृथ्वीपेक्षा चंद्रावरील वेळ अधिक लवकर जातो. 2024 साली व्हाईट हाऊसने चंद्राची टाइमिंग सिस्टीम तयार करण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता. यामुळे चंद्रावरील कोणतीही मोहीम यशस्वी करणे अधिक सोपे होणार आहे. या रिपोर्टमध्ये चंद्रावरील वेळ वेगाने का जातो, हे जाणून घेऊया.

चंद्रावरील काळ पृथ्वीपेक्षा जास्त वेगाने जातो. विज्ञानामागेही एक मोठे कारण आहे. आजकाल नासा असो वा इस्रो, सगळेच सतत चंद्राविषयी अधिकाधिक माहिती गोळा करत असतात.

दरम्यान, नासाने आर्टेमिस कार्यक्रम सुरू केला आहे. याअंतर्गत नासा चंद्रावर मानवी हालचाली वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट केवळ चंद्रावर वसाहती उभारणे नसून चंद्राची टाइमिंग सिस्टीम तयार करणे हे आहे.

2024 मध्ये व्हाईट हाऊसने चंद्रावरील भविष्यातील मोहिमा आणि मानवी वसाहती योग्यरित्या चालविता याव्यात यासाठी चंद्राची वेळ प्रणाली तयार करण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता. या रिपोर्टमध्ये चंद्राची टाइमिंग सिस्टीम पृथ्वीपेक्षा वेगळी का आहे आणि चंद्रावरील वेळ वेगाने का जातो हेही जाणून घेणार आहोत.

चंद्रावर घड्याळ किती वेगाने फिरते?

नुकतेच संशोधकांनी चंद्र आणि पृथ्वीवर काळाच्या मागे जाण्याची कारणे शोधून काढली. त्यांच्या अभ्यासानुसार, चंद्रावरील घड्याळे रोज 56 मायक्रोसेकंद वेगाने जातो. हा फरक प्रामुख्याने दोन कारणांमुळे होतो, एक म्हणजे चंद्राची गुरुत्वाकर्षण शक्ती पृथ्वीपेक्षा कमकुवत असते, ज्यामुळे काळ वेगाने जातो. दुसरे कारण म्हणजे चंद्राच्या कक्षेचे संथ गतीने फिरणे.

हा छोटासा फरकही अनेक मोहिमांमध्ये गंभीर परिणाम देऊ शकतो. उदाहरणार्थ, 56 मायक्रोसेकंदाची चूक दररोज 17 किलोमीटरपर्यंत नेव्हिगेशनमध्ये व्यत्यय आणू शकते. त्यामुळे चंद्रावरील वेळ जाणून घेणे अत्यंत गरजेचे ठरते.

नेमकी वेळ जाणून घेणं का गरजेचं आहे?

नासाच्या सिस्टिम अभियंत्याने सांगितलं की, चंद्रावरील भविष्यातील मोहिमांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि यशासाठी अचूक वेळ आवश्यक आहे. अंतराळवीर, रोव्हर आणि लँडरयांना केवळ 10 मीटरच्या अचूकतेत आपली स्थिती ओळखावी लागेल. कारण कधी कधी एवढ्या वेळेमुळे मिशनची दिशा आणि ऑपरेशनमध्ये मोठ्या अडचणी येतात.

चंद्रावर वसाहती बांधण्यासाठी आणि वैज्ञानिक शोध वाढविण्यासाठी प्रत्येक मोहिमेला योग्य वेळ आणि दिशा आवश्यक आहे, यावर संशोधक भर देतात.

चंद्राच्या वेळीही आईनस्टाईनचे शास्त्र

चंद्रावर काळाच्या वेगवान हालचालीचा सिद्धांत आइन्स्टाईनच्या सापेक्षतावादाच्या तत्त्वाचा आहे. त्यानुसार गुरुत्वाकर्षणाचा काळावर परिणाम होतो. चंद्रावरील कमकुवत गुरुत्वाकर्षणामुळे काळ वेगाने पुढे सरकतो. संशोधनात चंद्रावरील वेळ रोज 56 मायक्रोसेकंदांनी वाढू शकतो, हे सिद्ध केले.

सूर्य आणि गुरू सारख्या मोठ्या खगोलीय पिंडांच्या गुरुत्वाकर्षणाचाही काळाच्या मोजमापावर परिणाम होऊ शकतो, याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले. यामुळे लहान बदल होऊ शकतात, जे चंद्रावरील मोहिमांदरम्यान विशेषतः महत्वाचे असू शकतात.