डेटानुसार सोशल मीडियावर मोदीच किंग, काँग्रेसचा पोकळ दावा

नवी दिल्ली : राहुल गांधींच्या व्हिडिओंना यूट्यूबवर पीएम मोदींच्या व्हिडिओंपेक्षा जास्त व्ह्यूज मिळतात, असा काँग्रेसचा दावा आहे. कटू वास्तव हे आहे की गांधी हे कोणत्याही आघाडीवर आणि कोणत्याही व्यासपीठावर, निवडणुका किंवा सोशल मीडियावर पंतप्रधानांसाठी जुळत नाहीत. सोशल मीडियावर राहुल गांधींची महिमा दाखवणारा डेटा फेरफार करण्याऐवजी काँग्रेसने त्यांची पंतप्रधानांशी तुलना करणे थांबवले तर बरेच चांगले होईल.

ट्विटर, फेसबुक, इन्स्टाग्राम किंवा यूट्यूबवर कोणत्या भारतीय राजकारण्याचे सर्वाधिक फॉलोअर्स आहेत? याचे उत्तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आहे. ते सोशल मीडियावरील सर्वात लोकप्रिय जागतिक नेते देखील आहेत. सध्याचे देशाच्या प्रमुखांपैकी नरेंद्र मोदी हे जगात सर्वाधिक फॉलोअर्स असलेले नेते आहेत. ट्विटरवर त्यांचे ९.८ कोटी फॉलोअर्स आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांच्यापेक्षा कितीतरी पटीने ते पुढे आहेत. बायडेन ज्यांच्याकडे फक्त ३.७ कोटी फॉलोअर्स आहेत.

पंतप्रधान मोदींनंतर ट्विटरवर सर्वाधिक फॉलोअर्समध्ये कोणत्या भारतीय राजकारण्याचे दुसऱ्या क्रमांकावर आहे? उत्तर आहे अमित शहा (3.3 कोटी), त्यानंतर अरविंद केजरीवाल (2.7 कोटी), योगी आदित्यनाथ (2.5 कोटी) आहेत. त्यानंतर 2.4 कोटी फॉलोअर्ससह राहुल गांधी पाचव्या क्रमांकावर आहेत.

पंतप्रधान मोदी आणि राहुल गांधी यांच्यात फक्त ट्विटरवर ७.४ कोटी फॉलोअर्सचा फरक आहे. आता त्यांच्या YouTube चॅनेलमधील फरक विचारात घ्या. पीएम मोदींचे 1.6 कोटी फॉलोअर्स आहेत तर गांधींचे 26 लाख फॉलोअर्स आहेत. इंस्टाग्रामवर पंतप्रधान मोदींचे ७.७ कोटी फॉलोअर्स आहेत तर गांधींचे ४० लाख फॉलोअर्स आहेत. फेसबुकवर पीएम मोदींचे ४.८ कोटी फॉलोअर्स आहेत तर गांधींचे ६६ लाख फॉलोअर्स आहेत.

सोशल मीडियावर पंतप्रधान मोदी आणि विरोधी पक्षातील सर्वात मोठा चेहरा राहुल गांधी यांच्या लोकप्रियतेत फरक आहे. आणि त्याचप्रमाणे त्यांच्या पोस्ट आणि व्हिडिओंना मिळणाऱ्या व्ह्यू, इंप्रेशन, लाईक्स आणि रिट्विट्समध्ये फरक आहे.

पण या तथ्यांच्या विरोधात, काँग्रेस सोशल मीडिया टीमला असा विश्वास वाटतोय की यूट्यूबवर पंतप्रधान मोदींपेक्षा गांधींना जास्त पसंती मिळत आहे. ही कथा एका राष्ट्रीय वृत्तपत्राला विकण्यात देखील व्यवस्थापित झाली ज्याने या संदर्भात एक लेख प्रकाशित केला होता की युट्यूबवर गांधींचे पीएम मोदींपेक्षा कमी फॉलोअर्स असले तरी त्यांचे व्हिडिओ मोदींच्या तुलनेत चांगले प्रेक्षक प्रतिबद्धता आणि प्रति व्हिडिओ सरासरी व्ह्यू व्यवस्थापित करतात. यावर कोणाचा विश्वास बसेल? काँग्रेसच्या दाव्यानुसार, मोदींच्या सरासरी ५६,००० च्या तुलनेत गांधींच्या व्हिडिओंना सरासरी ३.४३ लाख व्ह्यूज मिळतात. त्यात पुढे असा दावा करण्यात आला आहे की गांधींच्या व्हिडिओला सरासरी 1700 कमेंट आल्या, तर मोदींच्या व्हिडिओला सरासरी 150 पेक्षा कमी कमेंट मिळाल्या.

मोदींची लोकप्रियता आणि त्यांचे फॉलोअर्स लक्षात घेता हे कसे शक्य आहे? कोणीतरी अगदी बरोबर म्हटले आहे की एखाद्याच्या कथनाला साजेशी आकडेवारी सहज हाताळता येते. सोशल मीडियाच्या कार्याची माहिती असलेल्या लोकांनुसार, हे प्रमाणिक मेट्रिक नाही कारण सरासरी चॅनल अपलोड केलेल्या व्हिडिओंच्या संख्येवर अवलंबून असते. सार्वजनिक डोमेनमधील कठीण वस्तुस्थिती अशी आहे की पंतप्रधानांना एकूण 3 अब्ज व्हिव आहेत, तर राहुल गांधींना फक्त 400 दशलक्ष व्हिव आहेत.

या प्लॅटफॉर्मवर पंतप्रधान मोदींच्या लोकप्रियतेचा अंदाज यावरूनही लावला जाऊ शकतो की गांधींच्या YouTube चॅनेलला केवळ 25 कोटी व्ह्यूजच्या तुलनेत या वर्षात त्यांच्या यूट्यूब चॅनेलला 76 कोटी व्ह्यूज मिळाले आहेत. एक तृतीयांश पेक्षा जास्त फरक. आणि तरीही, टीम काँग्रेस गांधींच्या काही अप्रमाणित विजयाचा दावा करत आहे. कटू सत्य हे आहे की राहुल गांधी किंवा काँग्रेस कधीही पंतप्रधान मोदींच्या लोकप्रियतेशी निवडणूक किंवा सोशल मीडियावर बरोबरी करू शकले नाहीत. काँग्रेस निवडणूक हरण्याचे कारण म्हणून तडजोड केलेल्या ईव्हीएमची कथा पसरवत असताना, त्यांनी अनेकदा विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पक्षपाती असल्याचा आरोप केला आहे. या वर्षीच्या मार्चमध्ये अलीकडेच, काँग्रेसने YouTube ला लिहिले आहे की गांधींचे काही व्हिडिओ “अल्गोरिदम पद्धतीने दडपले गेले” आणि इतर व्हिडिओंप्रमाणेच युजर्स एंगेजमेंटनंतरही समान विव्ह मिळत नाहीत. 2019 च्या सार्वत्रिक निवडणुकांपूर्वीही, काँग्रेसने ट्विटरवर असेच आक्षेप नोंदवले होते जेव्हा गांधींच्या हँडलला गेल्या काही महिन्यांपासून सरासरी मिळत असलेले नवीन फॉलोअर्स अचानक मिळत नसल्याचा आरोप केला होता.

भाजप सोशल मीडियावर नेहमीच इतरांपेक्षा खूप पुढे राहिला आहे आणि 2014 च्या सार्वत्रिक निवडणुकांपूर्वी त्याचे महत्त्व ओळखणारा पहिला पक्ष होता. 2014 मध्ये मेनलाइन मीडिया मोदीविरोधी असल्याने भाजपच्या काही नेत्यांनी याला त्यांची मजबुरी म्हटले असले तरी, वस्तुस्थिती अशी आहे की त्यांनी काँग्रेस आणि त्यांचे नेते राहुल गांधी यांचा पराभव करण्यासाठी सोशल मीडियाचा सुंदर वापर केला. आणि तो अजून सोडलेला नाही. आजही, पक्ष सोशल मीडियाच्या माध्यमातून उपलब्ध संधींचा उचित वापर करण्याचा प्रयत्न करत आहे. 2024 च्या निवडणुकांपर्यंत, भाजप आता जिल्हा पातळीवरील प्रभावशाली व्यक्तींना आकर्षित करण्याच्या उपक्रमावर काम करत आहे – विनोदी कलाकार, गायक, फूड व्लॉगर्स, नर्तक इत्यादी जे स्थानिक सेलिब्रिटी आहेत.

राजकारणात नेत्याची खरी ताकद असते ती कमावलेले मत. पंतप्रधान मोदी आणि राहुल गांधी यांची तुलना करताना त्या आघाडीवर कोणताही वाद नाही. पण काँग्रेससाठी कटू सत्य हे आहे की गांधी हे पंतप्रधान मोदींसाठी कोणत्याही आघाडीवर आणि कोणत्याही व्यासपीठावर, मग ते निवडणुका असोत किंवा सोशल मीडिया. मागे आहेत.

काँग्रेसला ते का जमत नाही. राहुल गांधींची महिमा मांडणाऱ्या आणि त्यांची पंतप्रधान मोदींशी तुलना करणार्‍या प्रसारमाध्यमांसमोर खोटे बोलण्याऐवजी, काँग्रेसचा नेता लोकांच्या आकांक्षा समजून घेऊ शकला तर अधिक चांगले होईल.