महात्मा गांधी यांचा चरखा, पत्र आणि पेटी… सर्वांचा लिलाव…तब्बल 16.20 कोटींची बोली, कोणी केली खरेदी?

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचा ऐतिहासिक वारसा नोंद ठेवणारी पत्रं, त्यांचे प्रेरणादायी विचारांची डायरी, वैयक्तिक वस्तू यांचा नुकताच लिलाव करण्यात आला. सॅफर आर्टने हा लिलाव केला. यामध्ये बापूंचा चरखा, पत्र, पेटी आणि इतर वस्तूंचा समावेश होता. या ऐतिहासिक दस्तावेज, चीज वस्तूंसाठी 16.20 कोटी रुपये मोजले. सॅफ्रन आर्ट ही एक आंतरराष्ट्रीय लिलाव संस्था आहे. तिचे मुख्यालय मुंबईत आहेत. तर, दिल्ली लंडन आणि न्यूयॉर्क येथे जागतिक कार्यालयं आहेत. एका भारतीयाने हा वारसा जतन केला. महात्मा गांधींच्या या वस्तू खरेदी केल्या. ही व्यक्ती कोण आहे, याचा खुलासा मात्र होऊ शकला नाही.

त्या ऐतिहासिक विचारांचाही समावेश

बापूंचे अनेक विचार अजरामर आहेत. त्यांची आत्मकथा आज जवळपास प्रत्येक भाषेत उपलब्ध आहेत. माझे सत्याचे प्रयोग या पुस्तकाने जेन झीला सुद्धा प्रभावित केले आहे. या लिलाव प्रक्रियेत महात्मा गांधी यांनी त्यांचे सहकारी आणि स्वातंत्र्य सैनिक आनंद टी. हिंगोरानी यांना त्यांच्या स्वहस्ताक्षरात काही पत्र लिहिली होती. त्यात काही दुर्मिळ हस्तलिखितांचाही समावेश आहे. त्यातून त्याकाळातील अनेक संदर्भ हे स्पष्ट होतात. हा एक महत्त्वाचा ठेवा आहे. त्याकाळीत घडामोडींबाबत गांधीजींचे विचार त्यातून समोर येतात.

या लिलावातील ‘खंड 80’ हा संग्रह सर्वात महत्त्वाचा मानल्या जातो. आनंद टी. हिंगोरानी यांना 688 पानी पत्रांचे हे दुर्मिळ हस्तलिखितं त्यात आहे. तो रोजचा एक विचार आहे. गांधीजींनी सलग दो वर्षांपर्यंत रोज स्वहस्ताक्षरात त्यांना ही पत्र लिहिली होती. त्यात त्यांनी मनोबल वाढवणारे विचार, घटना मुद्देसुद्द मांडल्या आहेत. त्यात चिंतन आहे. त्यात गांधीजींनी त्यांच्यामार्फत भारतीयांना केलेले मार्गदर्शन आहे. या विचारांना, पत्रांना नंतर थॉट फॉर द डे (A Thought For The Day) या नावाच्या पुस्तकात संकलित करण्यात आले आहे.

तब्बल 16.20 कोटींची बोली

लिलावात काय काय विक्री?

कोणत्या भारतीयाने बापूंच्या या वस्तू खरेदी केल्या हे संस्थेने उघड केले नाही. एका भारतीयानेच हा ऐतिहासिक ठेवा जपला असे संस्थेने जाहीर केले. सॅफरन आर्टचे सहसंस्थापक दिनेश वाजीरानी यांनी सांगितले की, गांधीजींचे विचार जीवनात उतरवण्यासाठी हा अमूल्य ठेवा आहे. गांधी: फ्रॉम द कलेक्शन ऑफ आनंद टी. हिंगोरानी या नावाने हा लिलाव झाला.

मॅसेज ऑन गॉड : देव आणि भगवत गीतेवरील भाष्य, हे दुर्मिळ ठेवा 1.68 कोटी रुपयांना विक्री

पेटी आणि चरखा : महात्मा गांधींचा चरखा, सूत कसे कातावे, तयार करावे यासंबंधीची मार्गदर्शन करणारी दोन पत्र, यांचा 1.02 कोटी रुपयात विक्री

स्वाक्षरीचे छायाचित्र : गांधीजी लिहित असताना काढण्यात आलेला एक दुर्मिळ फोटो 78 लाखांना विक्री

पत्र आणि पोस्टकार्ड : आर्थिक स्वातंत्र्याविषयीची पत्रे आणि टेलिग्रामचा सेट 57.60 लाखांना विक्री