आज आकाशात दिसणार दुर्मिळ ब्लू मून; भारतात कधी पाहता येणार?

Blue Moon : आज 31 मे 2026 रोजी संध्याकाळी आकाशात एक दुर्मिळ खगोलीय घटना पाहायला मिळणार आहे. या विशेष पौर्णिमेला ‘ब्लू मून’ असे म्हटले जाते. त्यामुळे अनेक खगोलप्रेमींमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे. मात्र, नावात ‘ब्लू’ असले तरी चंद्र प्रत्यक्षात निळा दिसणार नाही हे महत्त्वाचे आहे.

खगोलशास्त्रानुसार, एका कॅलेंडर महिन्यात दोन पौर्णिमा आल्यास दुसऱ्या पौर्णिमेला ‘ब्लू मून’ म्हटले जाते. मे 2026 मध्ये 1 मे आणि 31 मे अशा दोन पौर्णिमा आल्यामुळे आजची पौर्णिमा ‘ब्लू मून’ म्हणून ओळखली जात आहे. ही घटना साधारणपणे दोन ते तीन वर्षांतून एकदाच घडते. यावर्षीचा ब्लू मून हा ‘मायक्रोमून’ही आहे. म्हणजेच चंद्र पृथ्वीपासून त्याच्या कक्षेतील सर्वाधिक दूरच्या बिंदूजवळ असल्याने तो नेहमीपेक्षा किंचित लहान आणि कमी तेजस्वी दिसू शकतो.

चंद्र निळा नाही तर लालसर किंवा नारंगी का दिसतो?

अनेकांना वाटते की ब्लू मूनच्या दिवशी चंद्राचा रंग निळा असतो. प्रत्यक्षात तसे नसते. चंद्र क्षितिजाजवळ असताना त्याचा प्रकाश पृथ्वीच्या वातावरणातील जाड थरातून प्रवास करतो. या प्रक्रियेत निळ्या रंगाच्या लहरी अधिक प्रमाणात विखुरल्या जातात तर लाल आणि नारंगी रंगाच्या लहरी आपल्या डोळ्यांपर्यंत पोहोचतात. त्यामुळे चंद्र लालसर, केशरी किंवा सोनेरी रंगाचा दिसतो.

आज अनेकांना चंद्र नेहमीपेक्षा खूप मोठा दिसू शकतो. मात्र, हा प्रत्यक्ष आकारातील बदल नसून ‘मून इल्यूजन’ नावाचा दृष्टीभ्रम आहे. जेव्हा चंद्र झाडे, इमारती किंवा डोंगरांच्या जवळ दिसतो, तेव्हा आपल्या मेंदूला तो अधिक मोठा असल्याचा भास होतो.

भारतात ब्लू मून कधी पाहता येणार?

भारतात सूर्यास्तानंतर सायंकाळी साधारण 6.30 ते 7.30 वाजण्याच्या दरम्यान दक्षिण-पूर्व दिशेकडे हा ब्लू मून पाहणे अधिक सोयीचे ठरेल. हा नजारा पाहण्यासाठी दुर्बीण किंवा महागडी उपकरणे आवश्यक नाहीत. घराची गच्ची, मोकळे मैदान किंवा प्रकाशप्रदूषण कमी असलेली जागा निवडल्यास चंद्र अधिक स्पष्ट दिसू शकतो.

हिंदू पंचांगानुसार आज पौर्णिमा असून हा दिवस आध्यात्मिक दृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जातो. पौर्णिमेच्या दिवशी सकारात्मक ऊर्जा वाढते अशी श्रद्धा आहे. ज्योतिषशास्त्रात पौर्णिमेला मनःशांती, आत्मचिंतन आणि सकारात्मक बदलांचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे आजचा दिवस अनेकांसाठी विशेष ठरणार आहे.