Dhanteras 2023 : का साजरी केली जाते धनत्रयोदशी? असे आहे या सणाचे धार्मिक महत्त्व
कथेनुसार, राजा बळीच्या भयापासून देवांना मुक्त करण्यासाठी भगवान विष्णू वामन अवतार घेऊन राजा बळीच्या यज्ञस्थानी पोहोचले. शुक्राचार्यांनीही भगवान विष्णूंना वामनाच्या रूपात ओळखले आणि राजा बळीला वामनाने जे काही मागितले ते नाकारण्याची विनंती केली. वामन हा भगवान विष्णूंचा अवतार आहे जो तुमच्याकडून सर्व काही हिसकावून घेण्यासाठी देवांना मदत करण्यासाठी आला आहे असे त्यांनी सांगितले.
मुंबई : भारतीय संस्कृतीत आरोग्याला संपत्ती बरोबर मानले गेले आहे. ‘पहिले सुख निरोगी शरीर, दुसरे सुख पैसा’ ही म्हण आजही प्रचलित आहे, म्हणूनच दिवाळीत धनत्रयोदशीला (Dhanteras 2023) पहिले महत्त्व दिले जाते. जे भारतीय संस्कृतीनुसार पूर्णपणे योग्य आहे. शास्त्रात नमूद केलेल्या कथांनुसार, समुद्रमंथनाच्या वेळी कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीच्या दिवशी भगवान धन्वंतरी हातात अमृताचे भांडे घेऊन प्रकट झाले. भगवान धन्वंतरी हा विष्णूचा अवतार असल्याचे मानले जाते. जगात वैद्यकशास्त्राचा विस्तार आणि प्रसार व्हावा यासाठी भगवान विष्णूंनी धन्वंतरीचा अवतार घेतला. धनत्रयोदशीचा सण भगवान धन्वंतरीच्या रूपाच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो.
शुभ मुहूर्त
धनत्रयोदशीच्या दिवशी धन्वंतरी देव, कुबेर महाराज आणि माता लक्ष्मीची पूजा केली जाते. ही पूजा तुम्ही 10 नोव्हेंबर रोजी सायंकाळी 06 वाजून 02 मिनिटांपासून ते 08 वाजून 34 मिनिटांपर्यंत करू शकता. या दिवशी सोने, चांदी, भांडी, मालमत्ता, वाहने, पुस्तके, दागिने इत्यादी खरेदी करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते. असे म्हटले जाते की या दिवशी खरेदी केलेल्या वस्तू दीर्घकाळ समृद्धी प्रदान करतात.
धनत्रयोदशीला काय करावे?
- धनत्रयोदशीच्या दिवशी आपल्या क्षमतेनुसार चांदी आणि इतर धातू कोणत्याही स्वरूपात खरेदी करणे खूप शुभ आहे.
- धनप्राप्तीसाठी घरातील पूजास्थानी कुबेरासाठी दिवा दान करा आणि मृत्यूमुखी भगवान यमराजासाठी मुख्य दरवाजावर दिवा दान करा.
- धनत्रयोदशीशी संबंधित अशी कथा आहे की, कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीच्या दिवशी भगवान विष्णूने देवतांच्या कार्यात अडथळा आणल्याबद्दल दानवांचे गुरु शुक्राचार्य यांचा एक डोळा फाडला होता.
अशी आहे पौराणिक कथा
कथेनुसार, राजा बळीच्या भयापासून देवांना मुक्त करण्यासाठी भगवान विष्णू वामन अवतार घेऊन राजा बळीच्या यज्ञस्थानी पोहोचले. शुक्राचार्यांनीही भगवान विष्णूंना वामनाच्या रूपात ओळखले आणि राजा बळीला वामनाने जे काही मागितले ते नाकारण्याची विनंती केली. वामन हा भगवान विष्णूंचा अवतार आहे जो तुमच्याकडून सर्व काही हिसकावून घेण्यासाठी देवांना मदत करण्यासाठी आला आहे असे त्यांनी सांगितले.
बळीने शुक्राचार्यांचे म्हणणे ऐकले नाही. वामनाने परमेश्वराने मागितलेल्या कमंडलातून तीन पावले जमीन आणि जल दान करण्याचा संकल्प करू लागला. बळीला दान करण्यापासून रोखण्यासाठी शुक्राचार्यांनी राजा बळीच्या कमंडलमध्ये लघुरूपात प्रवेश केला. त्यामुळे कमंडलातून बाहेर पडणाऱ्या पाण्याचा मार्ग बंद झाला होता.
वामनला भगवान शुक्राचार्यांची युक्ती समजली. भगवान वामनांनी आपल्या हातातील कुशाला कमंडलमध्ये अशा प्रकारे ठेवले की शुक्राचार्यांच्या एका डोळा फुटला. शुक्राचार्य कमंडलातून संघर्ष करत बाहेर आले. यानंतर बळी तीन पाऊल जमीन दान करण्यासाठी तयार झाला. त्यानंतर भगवान वामनांनी एका पायाने संपूर्ण पृथ्वी आणि दुसऱ्या पायाने जागा मोजली. तिसरी पायरी ठेवायला जागा नसल्याने बळीने वामनाच्या चरणी डोके ठेवले. बालिदनात सर्वस्व गमावले. अशा रीतीने देवतांची बळीच्या भीतीपासून मुक्तता झाली आणि बळीने त्यांच्याकडून जितकी संपत्ती हिसकावून घेतली होती त्यापेक्षा कितीतरी पटीने अधिक संपत्ती देवांना मिळाली. धनत्रयोदशीचा सणही यानिमित्ताने साजरा केला जातो.
(वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे.याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
