सर्वपित्री अमावस्येला काय करावं, काय टाळावं? जाणून घ्या श्राद्धाचे महत्त्वाचे नियम
Sarva Pitri Amavasya 2026: हिंदू धर्मात सर्वपित्री अमावस्या हा पितृपक्षाचा शेवटचा दिवस असतो. या दिवशी काही विशिष्ट नियमांचे पालन केल्याने पूर्वज प्रसन्न होतात आणि ते आपल्या वंशजांना आशीर्वाद देतात. जाणून घ्या या दिवशी काय करावे आणि काय करू नये.
हिंदू पंचांगानुसार अश्विन महिन्यातील अमावस्येचा दिवस सर्वपित्री अमावस्या म्हणून ओळखला जातो. असे मानले जाते की या दिवशी पूर्वज पृथ्वीवरून प्रस्थान करतात. या दिवशी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान केल्याने पूर्वजांच्या आत्म्यांना शांती मिळते आणि मोक्षप्राप्ती होते. सर्वपित्री अमावस्या हा पूर्वजांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी एक शुभ दिवस असतो. या दिवशी काही विशिष्ट कार्ये केल्याने पूर्वज प्रसन्न होतात आणि त्यांच्या वंशजांना सुख, समृद्धी आणि कल्याणाचा आशीर्वाद मिळतो. तर काही कृतींमुळे पूर्वज संतप्त होऊन पितृदोष निर्माण होऊ शकतो. यंदा अमावस्या तिथी 9 ऑक्टोबर रोजी रात्री 9:35 वाजता सुरू होते आणि 10 ऑक्टोबर रोजी रात्री 9:19 वाजता समाप्त होते. सर्वपित्री अमावस्या 10 ऑक्टोबर 2026 रोजी उदय तिथी अंतर्गत साजरी केली जाईल.
काय करावे
सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून पवित्र नदीत स्नान करा. नदीत स्नान करणे शक्य नसल्यास गंगाजल मिसळून घरीच स्नान करा. हातात पाणी, कुशा गवत आणि तीळ घेऊन आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करत संकल्प करा. जर पूर्वजांची तिथी माहित नसेल, तर या दिवशी सर्व पूर्वजांच्या नावाने तर्पण, पिंडदान आणि श्राद्ध करता येते. दुपारी (कुतुप काळात), दक्षिणेकडे तोंड करून, कुशा गवत, काळे तीळ आणि पाण्याने तर्पण करावे.
सर्वपित्री अमावस्येला जेवण बनवल्यानंतर सर्वप्रथम अन्नाचा काही भाग देवता, गायी, कुत्रे, कावळे आणि मुंग्यांसाठी बाजूला ठेवावा. या दिवशी सात्विक भोजन बनवून गरजू ब्राह्मणांना द्यावे. आपल्या क्षमतेनुसार अन्न-धान्य, वस्त्र, तीळ व पैशाचे दान करावे. संध्याकाळी घराच्या दक्षिण दिशेला पूर्वजांच्या नावाने तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा.
काय करू नये
सर्वपित्री अमावस्येला तामसिक अन्न, मांस आणि मद्यपान टाळावे. घरात भांडण, वादविवाद करू नका. कोणाचाही अपमान करू नका. दाराशी येणाऱ्या कोणत्याही गरीब, गरजू व्यक्ती, गाय, कुत्रा किंवा कावळ्याचा अनादर करू नका किंवा त्यांना उपाशी राहू देऊ नका. या दिवशी नवीन कपडे, सोने-चांदी, गाडी किंवा मालमत्ता खरेदी करणे टाळा. या दिवशी जावळं, गृहप्रवेश, विवाह किंवा कोणतेही नवीन काम सुरू करणे इत्यादी शुभ कार्ये करू नका.
श्राद्धाचे नियम:
ज्योतिषशास्त्रानुसार श्राद्ध करण्याची मुख्य वेळ दुपारची मानली जाते. कुतुप काळात आणि दुपारच्या वेळी, साधारणपणे सकाळी ११:३६ ते दुपारी १२:२४ पर्यंत श्राद्ध करणे सर्वोत्तम मानले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, श्राद्ध हे नेहमी स्वतःच्या भूमिवर किंवा कोणत्याही पवित्र ठिकाणी करणे सर्वोत्तम मानले जाते. असे मानले जाते की श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने या दिवसांमध्ये ब्रह्मचर्य पाळले पाहिजे.
