नवीन अभ्यासातून मिळाले ब्रह्मांडाचे अद्भुत रहस्य, वाचा काय आहे निष्कर्ष
जग संपणार असे तुम्ही अनेकवेळा ऐकले असेल, असे म्हणण्याचे कारण म्हणजे आकाशगंगा आणि अँड्रोमेडा यांच्यात टक्कर होण्यीच शक्यता होती. नवीन संशोधन मात्र आकाशगंगा आणि अँड्रोमेडा ही धडक होण्याची शक्यता नसल्याचे सांगत आहे? आपण नेमके काय समजायचे चला या लेखातून जाणून घेऊया...
आपण ज्या आकाशगंगेचा म्हणजेच आपल्या ‘मिल्की वे’ गॅलेक्सीचा भाग आहोत, तिचे भवितव्य काय असेल यावर शास्त्रज्ञ वर्षानुवर्षे संशोधन करत आहेत. यापूर्वी अनेक खगोलशास्त्रज्ञांनी अंदाज व्यक्त केला होता की, आपली गॅलेक्सी भविष्यात ‘अँड्रोमेडा’ गॅलेक्सीशी टक्कर घेईल आणि त्याचा भयानक परिणाम होऊ शकतो. मात्र आता एका नव्या संशोधनातून धक्कादायक पण थोडा दिलासा देणारा निष्कर्ष समोर आला आहे.
पूर्वी काय विचार केला होता?
पूर्वी शास्त्रज्ञांनी हबल टेलिस्कोप आणि इतर साधनांच्या आधारे अंदाज लावला होता की, अँड्रोमेडा गॅलेक्सी आपल्या मिल्की वेकडे प्रचंड वेगाने (सुमारे ४००,०००) किलोमीटर प्रतितास झेपावत आहे. या टक्करमुळे दोन्ही गॅलेक्सीज एकत्र येतील, आणि एक नवीन गॅलेक्सी तयार होईल. या प्रक्रियेत तारे, ग्रह, आणि आपली सौरमालिका धोक्यात येऊ शकते, असा भीतीदायक अंदाज होता.
नवीन संशोधन काय म्हणते?
नवीन अभ्यासात ‘गाया स्पेस टेलिस्कोप’द्वारे मिळालेल्या डेटा आणि सिम्युलेशन तंत्रज्ञानाचा वापर करून हे पाहण्यात आले की, अँड्रोमेडा गॅलेक्सी आपल्याशी “डायरेक्ट कोलिजन” म्हणजेच थेट धडक घेणार नाही. याऐवजी, ही गॅलेक्सी ‘ग्लायडिंग पास’ म्हणजे एका विशिष्ट अंतरावरून घसरणाऱ्या मार्गाने आपल्या जवळून जाईल. त्यामुळे ती एकत्र येण्याऐवजी एकप्रकारची गॅलेक्सीक सैरच होणार आहे.
त्यांच्या भूमिका काय आहे?
या संशोधनामागे युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) आणि काही खगोलशास्त्रज्ञांचा मोठा वाटा आहे. त्यांनी ‘गाया’ उपग्रहातून मिळालेल्या अतिशय अचूक मोजमापांचा आधार घेतला. त्यातून कळले की अँड्रोमेडाची हालचाल थोडीशी कर्णरेषेतून (angular momentum) बाहेर आहे, जी थेट टक्कर होण्यापासून टाळते.
जर टक्कर होणार असेल तर कशी?
संशोधनानुसार, जर टक्कर झालीच, तर ती ४ अब्ज वर्षांनंतर होईल आणि ती एक ‘शांत’ टक्कर असेल. म्हणजे त्यात काही गॅस क्लाउड्स एकमेकात मिसळतील, पण तारे आणि ग्रह फारशा प्रमाणात एकमेकावर आदळणार नाहीत. आपल्या सौरमालिकेवर त्याचा फारसा थेट परिणाम होणार नाही, असाही अंदाज आहे.
तर आता आपण काय विचार करावा?
ही माहिती आपल्या दैनंदिन आयुष्यात फारसा बदल घडवणारी नसली तरी ब्रह्मांडाच्या गूढ रहस्यांमध्ये एक नवा पैलू उघड करणारी ठरते. यामुळे आपण विज्ञानाकडे, विशेषतः खगोलशास्त्राकडे, अधिक गंभीरपणे पाहायला हवे. भविष्यातील अंतराळ सहली, गॅलेक्सी संशोधन, आणि आपल्या ब्रह्मांडाच्या सुरुवात-विकासाबद्दलची जाण वाढवण्यासाठी ही माहिती महत्त्वाची ठरते.
गॅलेक्सीजमध्ये होणारी टक्कर ही आता धोकादायक नसून एक नैसर्गिक आणि सौम्य प्रक्रिया ठरू शकते, असे नवीन संशोधन सुचवते. त्यामुळे ‘मिल्की वे आणि अँड्रोमेडा एकत्र कोसळणार’ ही कल्पना आता कालबाह्य ठरू शकते!
