सावधान! ड्रायव्हिंग करताना नवीन गाणी शोधण्याची सवय बेतू शकते जीवावर; रिसर्चमध्ये मोठा खुलासा

रस्ते सुरक्षेबाबत झालेल्या एका अभ्यासानुसार, गाडी चालवताना स्क्रीनकडे पाहणे किंवा गाणे बदलणे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. अपघात टाळण्यासाठी वाहन सुरू करण्यापूर्वीच प्लेलिस्ट सेट करणे आवश्यक आहे. ड्रायव्हिंग करताना फोनपासून दूर राहणे हाच स्वतःचा आणि इतरांचा जीव वाचवण्याचा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.

गाडी चालवताना गाणी ऐकणे अनेकांसाठी प्रवासाचा आनंद वाढवणारे असते. मात्र, ड्रायव्हिंग दरम्यान मोबाईलवर नवीन गाणी शोधणे, ट्रॅक बदलणे किंवा स्क्रीनकडे पाहणे थेट मृत्यूला आमंत्रण ठरू शकते, असा धक्कादायक खुलासा एका जागतिक संशोधनातून समोर आला आहे. अमेरिकेतील प्रसिद्ध हार्वर्ड युनिव्हर्सिटीच्या संशोधकांनी केलेल्या एका नव्या अभ्यासानुसार, जेव्हा बाजारात नवीन गाणी किंवा लोकप्रिय अल्बम्स रिलीज होतात, तेव्हा रस्ते अपघातांच्या संख्येत लक्षणीय वाढ होते. हे संशोधन प्रसिद्ध वैद्यकीय जर्नल ‘जामा नेटवर्क ओपन’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

कसा केला गेला हा रिसर्च? हार्वर्डच्या संशोधकांनी हा अभ्यास करण्यासाठी अत्यंत वैज्ञानिक आणि अचूक पद्धतीचा वापर केला. त्यांनी अमेरिकेतील नॅशनल हायवे ट्रॅफिक सेफ्टी ॲडमिनिस्ट्रेशनच्या ‘फेटॅलिटी ॲनालिसिस रिपोर्टिंग सिस्टीम’ (FARS) कडील 2017 ते 2022 या सहा वर्षांतील जीवघेण्या रस्ते अपघातांच्या विस्तृत आकडेवारीचा अभ्यास केला.

संशोधकांनी या अपघातांच्या तारखा आणि वेळेची तुलना जगातील सर्वात मोठे म्युझिक स्ट्रीमिंग ॲप ‘स्पॉटीफाय’ च्या स्ट्रीमिंग चार्ट्स आणि नवीन गाण्यांच्या रिलीज डेटशी केली. या दोन्ही डेटाचे एकत्रीकरण केले असता, असे दिसून आले की ज्या दिवशी लोकप्रिय कलाकारांची नवीन गाणी किंवा अल्बम्स डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर आले, त्या दिवशी आणि त्यानंतरच्या काही दिवसांत वाहन चालवताना झालेल्या अपघातांचे प्रमाण वाढले.

अपघातांचे मुख्य कारण: ‘कॉग्निटिव्ह डिस्ट्रॅक्शन’ संशोधनानुसार, अपघातांचे मुख्य कारण गाणे ऐकणे हे नसून, ‘गाणे शोधणे’ हे आहे. जेव्हा एखादे नवीन गाणे बाजारात येते, तेव्हा चालक गाडी चालवत असतानाच मोबाईल स्क्रीनवर ते गाणे शोधण्याचा प्रयत्न करतात. लक्ष विचलित होणे: स्क्रीनवर गाणे टाईप करणे किंवा स्क्रोल करणे यामुळे चालकाचे डोळे रस्त्यावरून हटतात. प्रतिक्रिया देण्याचा वेळ: स्क्रीनकडे पाहिल्यामुळे अचानक समोर येणाऱ्या वाहनाला पाहून ब्रेक दाबण्याचा चालकाचा वेळ सेकंदाच्या काही भागांनी उशिरा होतो, ज्यामुळे अपघात टळू शकत नाही. शॉर्ट्स आणि रील्सचा प्रभाव: आजकाल गाण्यांसोबतच शॉर्ट व्हिडिओ पाहण्याची क्रेझ वाढल्याने हा धोका अधिक गंभीर बनला आहे.

तज्ज्ञांचा सुरक्षित ड्रायव्हिंगसाठी सल्ला या जागतिक संशोधनाचे नेतृत्व करणाऱ्या डॉक्टरांनी आणि रस्ते सुरक्षा तज्ज्ञांनी वाहन चालकांसाठी काही महत्त्वाचे नियम पाळण्याचे आवाहन केले आहे: प्लेलिस्ट आधीच सेट करा: गाडी सुरू करण्यापूर्वीच तुम्हाला आवडणारी गाणी किंवा प्लेलिस्ट लावून ठेवा, जेणेकरून प्रवासात फोनला हात लावावा लागणार नाही. व्हाॅईस कमांडचा वापर: गाणे बदलायचेच असेल तर हाताने स्क्रीन स्क्रोल करण्याऐवजी ‘गुगल असिस्टंट’ किंवा ‘सिरी’ सारख्या व्हॉईस कमांडचा वापर करा. स्मार्टफोनला दूर ठेवा: ड्रायव्हिंग करताना फोन डॅशबोर्ड होल्डरवर अशा ठिकाणी ठेवा जिथे तुमचे लक्ष रडारवरून विचलित होणार नाही.