संसदेत सरकारचा दावा: E20 पेट्रोलवर चालणाऱ्या 3 कोटी गाड्यांची चाचणी यशस्वी, एकही इंजिन खराब झाले नाही

देशात इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलच्या वापराबद्दल संसदेत विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना सरकारने वाहनधारकांना मोठा दिलासा दिला. E20 इंधनामुळे वाहनांच्या कार्यक्षमतेवर कोणताही विपरीत परिणाम होत नसल्याचे डेटावरून सिद्ध झाले असून, पर्यावरणपूरक आणि किफायतशीर प्रवासासाठी ही तंत्रज्ञान प्रणाली अत्यंत यशस्वी ठरत असल्याचा दावा केंद्र सरकारने केला आहे. पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्याबाबत गेल्या काही काळापासून देशात मोठा गदारोळ सुरू होता. सरकारने पुरेशी तयारी न करता आणि ग्राहकांना विश्वासात न घेता अचानक देशभरात E20 पेट्रोल लागू केल्याचा आरोप एका गटाने केला आहे, ज्यामुळे इंजिन निकामी होणे, मायलेज कमी होणे आणि वाहनांच्या तांत्रिक समस्यांच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत.

या वादाच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने आता संसदेत आपली बाजू विस्ताराने मांडली आहे. तथापि, सरकारने यापूर्वीच एक औपचारिक प्रकाशन जारी केले आहे आणि सर्व पैलूंवर चर्चा केली आहे. मात्र आता लोकसभेत पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने हे स्पष्ट केले आहे की इथेनॉल मिश्रणाबाबत जे काही निर्णय झाले आहेत ते शास्त्रीय अभ्यास आणि तांत्रिक चाचण्यांच्या आधारे घेण्यात आले आहेत आणि आतापर्यंत सुमारे 3 कोटी वाहनांच्या तपासणीत कोणतीही अनियमितता आढळली नाही. चला तर मग प्रश्नोत्तराच्या माध्यमातून सरकार काय बोलले आहे ते समजून घेऊया.

उत्तर-सरकारने हे स्पष्ट केले आहे की देशात जितके पेट्रोल विकले जाते, ते जास्तीत जास्त 20% इथेनॉल ब्लेंड म्हणजेच E20 मिश्रणासह विकले जात आहे, परंतु प्रीमियम आणि हाय-ऑक्टेन पेट्रोलसाठी धोरण वेगळे आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्यांनी सांगितले की, इंडियन ऑईलचे एक्सपी 100, हिंदुस्तान पेट्रोलियमचे पॉवर 100 आणि भारत पेट्रोलियमचे स्पीड 100 पेट्रोल पूर्णपणे इथेनॉल-मुक्त म्हणजेच E0 आहेत. तथापि, या प्रीमियम पेट्रोलचा वाटा एकूण पेट्रोल विक्रीच्या केवळ 0.5% आहे, म्हणजेच उर्वरित 99.5% बाजारात E20 पेट्रोल विकले जात आहे.

प्रश्न- E25 किंवा E27 आता लागू होणार आहे का?

एका प्रश्नाचे उत्तर- E20 नंतर इथेनॉल मिश्रणात आणखी वाढ होणार असल्याच्या अटकळ देखील सरकारने संपुष्टात आणल्या आहेत. मंत्रालयाने संसदेत म्हटले आहे की, सध्या पेट्रोलमध्ये 20% पेक्षा जास्त इथेनॉल म्हणजेच E25 किंवा E27 चे मिश्रण करण्याचा कोणताही निर्णय घेण्यात आलेला नाही. भविष्यात या दिशेने कोणतीही पावले उचलण्यापूर्वी वैज्ञानिक संशोधन, तांत्रिक चाचणी आणि ऑटोमोबाईल कंपन्या, तेल विपणन कंपन्या आणि संशोधन संस्थांशी विस्तृत सल्लामसलत केली जाईल, असे सरकारचे म्हणणे आहे. म्हणजेच सध्या 20 टक्क्यांची मर्यादा कायम राहील.

प्रश्न- E20 मुळे इंजिन निकामी झाल्याचा पुरावा आहे का?

उत्तर: हा सर्वात वादग्रस्त प्रश्न आहे. मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, E20 चा टप्पा टप्प्याटप्प्याने, सल्लामसलत आणि वैज्ञानिकदृष्ट्या चाचणी केलेले पाऊल होते. यासाठी ऑटो कंपन्या, एआरएआय, सियाम आणि तेल विपणन कंपन्यांशी व्यापक सल्लामसलत करण्यात आली आणि रोलआउट करण्यापूर्वी सामग्री अनुकूलता, इंजिनची कमकुवतपणा, इंधन प्रणाली, ड्रायव्हिंग कामगिरी आणि उत्सर्जन यासारख्या बाबींचे मूल्यांकन केले गेले.

आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 26 मध्ये एका प्रमुख OEM ने 2.84 कोटी वाहनांची सेवा केली, त्यापैकी 1.5 कोटी वाहने सुरुवातीला E20 साठी प्रमाणित देखील नव्हती, तरीही गंज किंवा असामान्य पोशाखाची कोणतीही प्रकरणे आढळली नाहीत. आघाडीच्या 2-व्हीलर कंपनीचा अनुभवही असाच होता. आणखी एका ओईएमच्या १.४ कोटी ई२० वाहनांच्या दीर्घ डेटामध्येही इथेनॉलमुळे झालेल्या नुकसानीचा पुरावा सापडला नाही. एआरएआयने याची पुष्टी केली की प्रत्येक वाहन बाजारात येण्यापूर्वी आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार कठोर चाचणी घेतली जाते. देशभरात E20 वर 3 कोटी+ कार आणि 20 कोटी+ दुचाकी वाहने चालतात आणि कंपन्याही त्यांना अखंडित हमी देत आहेत.

प्रश्न: पेट्रोल पंपांवर स्वतंत्र लेबलिंग का नाही?

उत्तर- एक मोठा प्रश्न असाही उपस्थित करण्यात आला आहे की, जेव्हा बाजारात E0, E10 आणि E20 असे तीन प्रकारचे पेट्रोल आहे, तर पेट्रोल पंपांवर त्यांचे स्वतंत्रपणे लेबल का लावले जात नाही? यावर सरकारचा असा युक्तिवाद आहे की, सध्या सार्वजनिक क्षेत्रातील पेट्रोल पंपांवर विकले जाणारे सामान्य पेट्रोल पूर्णपणे E20 आहे, तर E0 किंवा E10 पेट्रोल स्वतंत्रपणे विकले जात नाही. अशा परिस्थितीत जेव्हा पर्याय अस्तित्वात नसतो, तेव्हा वेगवेगळ्या लेबलांचे औचित्य नसते, त्यामुळे सध्या तरी असा कोणताही प्रस्ताव नाही. तथापि, सरकारने हे स्पष्ट केले की जेथे 85% इथेनॉल मिश्रित E85 पेट्रोल विकले जाते, ते स्पष्टपणे प्रदर्शित केले जाते कारण हे इंधन केवळ फ्लेक्स-इंधन वाहनांसाठी (FFVs) विहित आहे आणि सामान्य वाहनांसाठी नाही.

एकूणच, इथेनॉल ब्लेंडिंग बाबतची सर्व पावले वैज्ञानिक, टप्प्याटप्प्याने आणि पुरेशा चांचण्यानंतरच उचलण्यात आली आहेत, अशी सरकारची भूमिका आहे. ना प्रीमियम पेट्रोलच्या नावाखाली कोणताही भेदभाव केला जात नाही, ना इथेनॉलचे प्रमाण वाढवण्याची कोणतीही योजना आहे किंवा E20 मुळे इंजिन खराब झाल्याचा कोणताही पुरावा आहे. संसदेत दिलेल्या या उत्तराद्वारे सरकारने हा वाद संपविण्याचा प्रयत्न केला आहे, जरी विरोधी पक्ष आणि ग्राहक संघटनांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात असले तरी.